Aranera

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Aranera
Occitania aranes map.png
Aranera hitz egiten den eremua borobil gorriz adierazita.
Datu orokorrak
Lurralde eremua  Katalunia
Hiztunak 4.700
Rankinga Ez 100 mintzatuenen artean
Ofizialtasuna  Katalunia
Eskualdea Arango harana
Araugilea Conselh Generau d'Aran
Hizkuntza familia
giza hizkuntzak
hizkuntza euroasiarrak
indoeuropar hizkuntzak
Italic languages
hizkuntza erromantzeak
Italo-Western languages
Western Romance languages
Gallo-Iberian languages
Occitano-Romance languages
Okzitaniera
Gaskoi
Informazio filologikoa
Hizkuntza-tipologia subject–verb–object eta syllabic language
Alfabetoa latindar alfabetoa
Hizkuntza kodeak

Aranera[1] okzitanieraren dialektoa den gaskoiaren aldaera bat da. Arango aranean (Katalunia) mintzatzen da. 2006ko abuztuaren 9tik —lege bidez 2010ean egikaritua— Kataluniako autonomia erkidego osoan hizkuntza ofizial izaera du, katalana eta gaztelaniarekin batera, Kataluniako estatutu berrian hala jasota.[2] 1984an aranera Arango haraneko hezkuntza sisteman erabiltzeko hizkuntza izendatu zen.

Arautzea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aranerak berezko idaztarauak ditu, eta gaskoiaren gainerako aldaeretatik bereizita dago, berezko dituen ezaugarriak kontuan hartzen dira idazteko garaian. Adibidez, emakumezkoentzako pluralak -es bukaera da (es hemnes araneses, 'emakume arandarrak'), gizonentzako pluralen -i (es aranesi) eta artikulu piriniotarrak (eth, era, es).

Aranerazko errepide seinaleak

Inguruko hizkuntzen eragina[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aranerak inguruko hizkuntza ofizialen eragina jaso du historikoki (gaztelaniarena lehendabizi, katalanarena ondoren), eta egun gaskoitik bereizten dituen ezaugarriak ditu. Horrela, azken hamarkadetan neologismo "hispaniar" ugari gehitu zaizkio araneraren lexikoari. Esaterako, actuar (okzitanieraZko "agir"-en ordez), empresa (vs. "entrepresa"), foment, impartir, increment (vs. "aumentacion"), laborau, matrícula (vs. "inscripcion"), oficina (vs. "burèu"), etab.

Erabilera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

 
Kopuruak
Portzentaiak
Ulertzen dute
6.712
 %88,88
Hitz egiteko gai dira
4.700
 %62,24
Irakurtzeko gai dira
4.413
 %58,44
Idazteko gai dira
2.016
 %26,69
Iturria: IDESCAT, 2001eko hizkuntz neurketa

Ekimenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2005ean Corsa per la lenga izeneko lasterketa aldarrikatzailearen 12. edizioa ospatu zuten, Korrikaren ereduari jarraituz.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]