Edukira joan

Australiako aborigen

Wikipedia, Entziklopedia askea
Talde etniko infotaulaAustraliako aborigen


Motaetnia
Biztanleria (osoa)984.000
HizkuntzaAustraliako aborigenen hizkuntzak
Honen parteAustraliako indigena
Geografia
EstatuaAustralia

Australiako aborigenak Ozeaniako herrialde hartako jatorrizko jendea da, gaur egun gutxiengoa osatzen duena, kanpoaldetik bertaratutako beste komunitate etniko batzuekin batera.

Lehenengo biztanleak uhartera iritsi ziren orain dela 40.000-70.000 urte.

1788an britainiarrak lurraldea kolonizatzen hasi ziren, eta urte hori baino lehen 315.000-750.000 pertsona han bizi zirela uste dute adituek. Europarrek eramandako gaixotasunek eta bortizkeriazko ekintzek populazio hori murriztu zuten urteen joan-etorrian. XX. mendeko hasieran, adibidez, 150.000 aborigen baino ez ziren bizi.

2008ko otsailaren 13an Kevin Rudd lehen ministroak Legebiltzarraren izenean ofizialki barkamena eskatu zien aborigenei Stolen Generations ("Belaunaldi lapurtuak") direlakoengatik: 1869tik 1969 arte Gobernuak eta Elizak euren gurasoei lapurtutako ume aborigen edo mestizoak dira, ez argitutako arrazoiengatik egindakoa.

2006ko erroldaren arabera, Australian 455.031 aborigen bizi ziren, biztanle guztien % 2-3, alegia. Gehienak, Hegoaldeko Gales Berrian (138.505) eta Queenslanden (127.578) bizi dira.

Beste lurralde batzuetan hauxe da urte hartako populazioa: Mendebaldeko Australia (58.711), Iparraldeko Lurraldea (53.662), Victoria (30.141), Hegoaldeko Australia (25.557), Tasmania (16.767) eta Australiako Hiriburuaren Lurraldea (3.873).

Bestela, populazio aborigenik handiena duen hiriburua Darwin da.

Aborigenek ehunka hizkuntza erabiltzen dituzte, horietako asko desagertu badira ere. Bi multzo handitan sailkatzen dira: alde batetik Pama-Nyungan hizkuntzak (gehienak) eta bestetik, Pama-Nyungan ez direnak.

Didgeridooa.

Didgeridoo ziur aski jatorrizko musika tresnarik ezagunena da munduan zehar, zurezko haize instrumentua dena.

Pertsonaia ezagunak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]