Fidias

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Fidias Partenoiko frisoa lagunei erakusten (1868, Sir Lawrence Alma-Tadema).

Fidias, grezieraz Φειδίας, (Atenas K. a. 480 inguru - Olinpia K. a. 430 inguru), Antzinako Greziako eskultore ospetsuena izan zen. Margolari eta arkitekto izan zen ere, lehen greziar klasizismoko garaikidea.

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Fidiasen bizitzaz xehetasun gutxi ezagutzen dira. Jakina da, Maratoiko bataila amaitu eta gutxira Atenasen jaio zela. Bere hezkuntzaz datu ugari daude. Hegias Atenaskoa, Ageladas Argosekoa eta Polignoto Tasosekoa margolaria, hirurak, bere irakasle izan zirena jotzen da. Brontzea lantzeko teknika Argoseko eskolan ikasi zuen Ageladasekin, Miron eta Polikletorekin batera. Bere jarduera artistikoa K. a. 464an omen zuen.

Pausaniasek Fidiasen bi ikasle aipatzen ditu, era berean bere eromenoi izan zirela. Bata Agorakrito zen, Ramnuten egin zuen Nemesis eskulturaz ezaguna; bestea Pantarkes elistarra, K. a. 436ko 86. Olinpiadetan irabazle.

Lanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hastapenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Fidiasen lehenetariko lanak, Maratoiko oroitzapenerako laudoriozko lanak ziren, greziar garaipenaren ospakizun. Delfosen brontzezko multzo handia jaso zuen. Hauen artean Atena eta Apolo greziar jainkoen eskulturak, Atikako heroi ugari eta Miltiades Gaztea jenerala. Atenaseko Akropolian, Fidiasek Atenaren estatua erraldoia ezarri zuen, itsasotik urrundik ikusgarri zena. Pelene eta Platean Fidiasek Atenaren beste bi estatua egin zituen. Eta Eliseko jendearentzat urrez eta boliz egindako Afrodita jainkosarena.

Olinpiako Zeus eta Partenoiko Atena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: Olinpiako Zeusen Estatua

Antzinako greziarren artean, beste guztien gainetik ospez nabarmendu ziren Fidiasen bi lan: urre eta bolizko Zeusen estatua erraldoia Zeusen Tenpluan, Olinpian; eta Partenoiko Atena jainkosa greziarraren eskultura. Bi eskulturak K. a. V. mendearen erdialdean eraikiak izan ziren. Hainbat erreplika egin izan dira, antzina eta garai modernoan. K. a. V. mendetik, aurkitu diren Zeusen Estatuaren kopiak, Eliseko txanponetan eginiko kopia txikiak dira. Honek buruaren eta estatuaren itxuraren nozio orokor bat ez besterik ematen digu. Partenoiko Atenarenak, marmolezko bi kopia txiki aurkitu dira Atenasen.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Fidias Aldatu lotura Wikidatan