Atenasko Akropolia

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Atenasko Akropolia
World Heritage Logo global.svg UNESCOren gizateriaren ondarea
View of the Acropolis Athens (pixinn.net).jpg
Kokapena
Herrialdea  Grezia
Eskualdea  Attika
Unitate periferikoa Atenas Zentrala
Udalerria Atenas udalerria
Hiria Atenas
Koordenatuak 37° 58′ 19″ N, 23° 43′ 36″ E / 37.971851°N,23.726738°E / 37.971851; 23.726738Koordenatuak: 37° 58′ 19″ N, 23° 43′ 36″ E / 37.971851°N,23.726738°E / 37.971851; 23.726738
Gizateriaren ondarea
Irizpidea (i), (ii), (iii), (iv) eta (vi)
Erreferentzia 404
Eskualdea[I] Europa eta Ipar Amerika
Izen-ematea 1987 (XI. bilkura)
  1. UNESCOk egindako sailkapenaren arabera

Atenasko Akropolia Grezia klasikotik heldu zaigun ondarerik garrantzitsuena da. Atenasen kokatuta dago, mendixka baten gainean, 165 m-ko garaieran.

Aro klasikoan eraiki zen, hau da K.a. V. mendean, garaiko Perikles politikari ospetsuaren aginduz eraiki zen pertsiarrek suntsitutako beste txikiago baten gainean. Perikles hain izan zen arteari eman zion laguntza V. mendeari Periklesen mendea ere esaten zaiola. Fidias artista garrantzitsuaren laguntza izan zuen, baita ere Iktinos eta Kalikrates arkitektoena. Bertan aurki ahal ditugun tenplurik garrantzitsuenak Partenoia (ordena doriarrekoa), Erekteion (ordena jonikoa) eta Atena Nike dira.

Eraiki zenetik hainbat eraso jaso ditu, horregatik hainbeste gauza puskatu egin dira. Partenoia, adibidez, XV. menderarte ia ukitu gabe zegoen, baina XVII. an gertatu zen Venezia eta Turkiarren arteko guden ondorioz zati handi bat suntsitu zen, sutautsa eta bestelako armak bertan gordetzen baitziren.

Londresko British Museumean tenpluari itzuli osoa ematen zion Fidiasen frisoa dago, baita ere bi frontoietako irudi eta eskultura ia guztiak.

Hondakin nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Akropoliko sarrera ate monumental bat zen, Propileo izenekoak. Sarreraren hegoaldean Atena Nike tenplu nimiñoa zegoen. Hoen erdialdean, Atenaren brontzezko estatua bat zegoen, Fidiasek zizelkatua. Akropoliaren erdigunean Partenoia zegoen, Atena Partenos (Atena Birjina) izena ere bazuena. Sarrerartik ekialdera eta Partenoiaren iparraldean Erekteion izeneko tenplua zegoen. Akropoliaren gainaldea osatzen duen plataformaren hegoaldean antzoki bat zegoen, Dionisoren Antzokia. Handik 100 bat metrora, Herodes Atikoren antzokia dago, hein batean berreraikia.

Arkeologia guneko oinplanoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Atenasko Akropoliko hondakin nagusien kokapen planoa.
  1. Partenoia
  2. Atenaren Tenplu Zaharra
  3. Erekteion
  4. Atena Promakos estatua
  5. Propileoak
  6. Atena Nike tenplua
  7. Eleusinion
  8. Brauroneion edo Artemisa Brauroniaren santutegia
  9. Igeltsutegia
  10. Pandroseion
  11. Arreforion
  12. Atenaren aldarea
  13. Zeus Polieus santutegia
  14. Pandion santutegia
  15. Herodes Atikoren odeoia
  16. Eumenesen estoa
  17. Asklepieion edo Asklepioren santutegia
  18. Dionisoren Antzokia
  19. Periklesen odeoia
  20. Dionisoren temenosa
  21. Aglaureion


Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Atenasko Akropolia Aldatu lotura Wikidatan