Gerra Samnitak

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Samniten gerlariak Frisio batean aurkeztuta  Paestumko hilobi batean Lucanian, IV. mendean K.a

Gerra Samnitak antzinaroko gertakari bat izan ziren, Italiako samnitak Erromatar Errepublikaren aurka borrokatu ziren, Italiako erdigunearen kontrola lortzeko. 343 eta 290 K.a artean hiru gerra gertatu ziren, azkenean Samnitak galdu eta Erromatarren kontrolpean gertatu ziren

Lehen gerra Samnita[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urtez, Apeninoetako herriek borrokatu ziren Kanpania eta Itsaso Tirrenoa konkistatzea, baina Ez Etruskoak ez Latinoak uzten zieten hurbiltzea. Samnitak tribu hauetako bat zen, Kanpaninako kostaldera mugitu izan zena.

Lehen gerra samnita  343 eta 341 .K.an artean gertatu zen; Romak aurunkoak sometitu eta gero Kanpania konkistatu nahi izan zuen,Samnitak Sidizinoen kontra borrokatu nahi zuten, baina hauek Kapuari laguntza eskatu ziote. Kapua porrot egin ondoren, Erromatarrengana jo zuten, hauek deditio formula erabiliz (hiria eman paktu batean) gerran sartu ziren.

Kapuako deditioa eragin zuen Erroma gudan sartzea. Erromatarrak Marco Valerio Corvoren aginpean , Kanpanian irabaziak izanez gero gerra egitea ez zuten nahi askok eta erromatar soldadu batzuk errebelatu ziren, baina Marco Valeriok menderatu zituen

Honengatik, bi urte geroago gerra bukatu zen, Samnitak erromatarrak Kapua lortu zutela admititu zuten eta Samnitak Sidizinoen lurraldeak lortu zituzten. Erromatarren aliatuak haien kontra jarri ziren, haiei gudan partizipatzea galdetu ez zietelako

Bigarren gerra samnita[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bigarren gerra samnita   327 eta 304 K.an gertatu zen, Bigarren guda latinoa eta gero. Samnitak Casus Belli bezala interpretatu zuten Erromatarrak Napolesi lagundu ziotela, haiek onkistatu nahi zutelako.

Bereizten ditugu bi fase: Lehenean (327-321 K.a), Erromatarrak Samnitak zerkatu nahi izan zituzten,baina, 321 K.an Samnitak erromatarrak garaitu zituzten Horka Kaudinetan, 315 K.an Lautulaen berriro Samnitak erromatarrak garaitu zituzten.

Erromatarrak Via Apia eraiki zituzten , Erromatik Kapuaraino, eta koloniak osatu zituzten Samnitak beren lurraldean mantentzeko.



Bigarren fasea: 310 K.an. erromatarrek Etruskoak garaitu zituzten (Samntian aliatuak 311 K.a tik) Vadimo urmaelaren gudan, Tiber ibaiaren ertzean. Ondoren, Apulian aurrera egin eta gerp, erromatarrek  Boviano hartu zuten(Bovaiamom,  Bovianum Undecumanorum latinoek deitu zietena, egungo Bojano), samniten hiriburua.

Gudaren amaiera 304K.an gertatu zen eta Kanpania Erromatarrek sometitu zuten

Hirugarren gerra samnita [aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hirugarren gerra samnita  298 eta 290 K.a artean gertatu zen , Samnitak antolatu zuten anti-erromatar koalizio bat  Etrusko, sabiniar,lucaniar, umbrar , eta zeltekin batera  Erroma irabazi zuen eta Boviano errekuperatu zuten (298 . C.). 295 K.an, aliantza erromatarren aurka borrokatu zen,Sentinoko gudan  , baina erromatarrak bertan garaitu zituen.

Etruskoekin bakea sinatu ondoren, erroma Venusiako  kolonia sortu zuen Apulian samnitak gelditzeko zkenik errenditu zirenak, 290 K.a une horretatik aurrera, samnitak erroma laguntzeko obligatuta geratu ziren eta gutxika-gutxika erromak asimilatu zituen

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Lukas Grossmann (2009). Romak Samnitenkriege. Historische und historiographische Untersuchungen zu den Jahren 327 bis 290 v. Chr. Düsseldorf: Wellem Verlag. ISBN 978-3-941820-00-5.
  • José Manuel Roldán (1987). Historia Erroma. Tomo I: Erromatar Errepublika. Madril: Ediciones Cátedra, SA pp. 103-112. ISBN 84-376-0307-2.

Kanpoko loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Apiano: De las cuestiones samníticas
    • Ingelesezko testua, indize-mail, Perseus Proiektua. Goiko eskuineko dira etiketak aktiboa "foku" (aldatzeko greziako testua) eta "karga" (testu elebidunak).