Haur besoetakoa

Haur besoetakoa
Datuak
Idazlea	Jon Mirande (1959)
Argitaratze-data	1970
Generoa	Eleberria
Hizkuntza	Euskara
Herrialdea	Euskal Herria

Haur besoetakoa Jon Miranderen eleberri bakarra da, 1959an idatzia baina editorerik ez aurkitzeagatik 1970 urtera arte argitaratu ez zena. Gizon heldu batek bere iloba eta haur besoetako nerabearekin duen maitasun harremana kontatzen du; horregatik, pederastia kasu bat deskribatzen duelako, lan polemikoa da. Lehen edizioak Gabriel Arestiren aurkezpen kritiko bat dakar, non «liburua haur listoen eta gizon tontoen eskuetatik urruti gorde» behar zela esaten duen. Gai tabuak ukitzen ditu, intzestua, adin txikikoekiko sexu harremanak eta suizidioa, moral burgesaren itxurakeriaren aurka. Arrakasta handia izan zuen, eta urtez urte edizio ugari izan ditu. Euskal narratiba modernoaren mugarrietako bat da. Miranderen Haur besoetakoa Vladimir Nabokoven Lolitarekin alderatu izan da, baina badakigu Mirandek lana idatzi zuenean ez zuela eleberri horren berri.

Edizioak

1959an gipuzkeraz idatzi bazuen ere Mirande prest zegoen lapurteraz ipintzeko argitaratuko zioten esperantzarekin baina ez zioten argitaratu. Azkenean, hamarkada bat beranduago, Lur argitaletxeak argitaratu zuen euskara batuan 1970ean. 1983an bi edizio atera zituzten Erein eta Hordago argitaletxeek. 1987an Andolin Eguzkitzak jatorrizko bertsioan argitaratu zuen Pamielaren eskutik [H]Aur besoetakoa tituluarekin. Amaia Elizalde ikertzaileak jatorrizko testua eta argitaratutako lehen edizioa konparatu eta jatorrizko bertsioaren baliabide poetiko eta erretorikoen berri eman zuen liburuari buruzko bere doktorego tesian.

Istorioa

Familia diruduneko gizon batek, Teresa bere iloba eta haur besoetakoa etxean hartuko du umezurtz gelditzen denean. Gizona, gorrotoa eta nazka besterik eragiten ez dion emakume batekin ezkontzekotan dagoela, hamaika urteko neskatoaz maiteminduko da, jende guztiak gaitzetsiko duen maitasun istorioa hasiz. Gizonak, bere etxaldean, Teresa hezteko ardura oso-osorik beregain hartuko du. Jendartearen ustelkeriatik urruti, neskatoa ez du gehiago eskolara bidaliko, eta gai guztietan heziko duela erabakitzen du, baita sexu harremanetan ere. Bikoteak ezinen ditu bere asmoak aurrera atera eta istorioaren bukaera guztiz tragikoa da.

Pasarte batzuek erotismo puntu bat badute, baina ez dira Miranderen gainerako lanetan bezain gordinak. Liburua jendarte burgesaren itxurakeria eta moral bikoitzaren aurkako erasoa da. Bertan Mirandek bere filosofia antikristaua eta erasokorra agerrarazten du, Joxe Azurmendik oso ongi azaltzen digun moduan.

Bibliografia

• Azurmendi, Joxe (1989): Schopenhauer, Nietzsche, Spengler Miranderen pentsamenduan, Zarautz Susa.
• Elizalde, Amaia (2018): Jon Miranderen Haur besoetakoa (1970): modernitate ukatua, tesia, EHU.
• Soto, Mikel (2025): Mirande. Herriminez, ezin-minez, Aduna, Elkar. ISBN 978-84-1360-482-4

Kanpo estekak

• Aur besoetakoa (1970, 1987). 1987an argitaratu zen jatorrizko bertsioa.
• Haur besoetakoa (1970). 1970ean lehen aldiz argitaratu zen Lur argitaletxearen edizio moldatua.

• Datuak: Q12258932