Ladoga

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Ladoga
Ла́дожское Óзеро (ru) Laatokka (fi)
Lakhdenpokhsky District, Republic of Karelia, Russia - panoramio (62).jpg
White Sea Canal map.png
Geografia
Kokalekua Errusia
Koordenatuak 61° 00′ N, 31° 30′ E / 61°N,31.5°E / 61; 31.5Koordenatuak: 61° 00′ N, 31° 30′ E / 61°N,31.5°E / 61; 31.5
Garaiera 5 m
Ezaugarri fisikoak
Zabalera 138 km
Luzera 219 km
Bataz besteko sakonera 51 m
Gehienezko sakonera 230 m
Hidrografia
Arroa 17.700 km²
Betebidea Svir ibaia, Volkhov ibaia, Vuoksi ibaia
Hustubidea Neva ibaia
Bestelakoak
Uharteak 660, Valaam uhartea barne.

Ladoga[1] (errusieraz: Ла́дожское о́зеро, Ladozhskoye ozero edo Ла́дога, Ladoga; finlandieraz: Laatokka) ur gezako aintzira da, Errusian dagoena, Kareliako Errepublikaren eta Leningradoko oblastaren artean, Finlandiako mugaren gertu. Europako aintzirarik handiena da, eta munduko hamabosgarrena.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ladogak 17.700 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 660 uharte ditu,, 435 kilometro koadro denera. Uharte gehienak ipar-ekialdeko kostaldean daude; nagusiak Riyekkalan-Sari, Mantsinsari, Kilpola, Tulolansari eta Valaam dira. Aintziraren hustubidea Neva ibaia da, Baltikoko Finlandiako golkoan itsasoratzen dena.

Ladogak 276.000 kilometro koadroko arroa dauka. Bertan 50.000 aintzira eta 10 kilometro baino handiagoak diren 3.500 ibai daude; baina uraren %85 hiru ibaiadar nagusiek eramaten dute:

  • Svir ibaia, Onega aintziratik (hego-ekialdea)
  • Vuoksi ibaia, Finlandiako Saimaa aintziratik (mendebaldea)
  • Volkhov ibaia, Ilmen aintziratik (hegoaldea)

Ladoga aintzira nabigagarria da, eta Baltikoa eta Volga elkartzen dituen Volga-Baltiko bide nabigagarriaren zati da.

Hiri nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sortavala, Priozersk, Siasstroi, Pitkiaranta, Novaya Ladoga eta Shlisselburg dira aintziraren ertzetako hiri nagusiak. San Petersburgo 40 kilometrora dago.[2]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Baregoen lurraldea eta Bizantziar Inperioa lotzen zituen merkataritza bidea Ladogatik pasatzen zen. Errusiako antzinako hiriburua, Staraya Ladoga, aintziratik hartu zuen bere izena. 1617-1721 bitartean, Errusia eta Suedia arteko muga zen, eta 1812-1940 bitartean, Finlandia eta Errusia artekoa.

Leningradeko Setioan (1941-1944), izoztutako Ladoga aintziran barrena zihoan hiria hornitzeko bide bakarra; hori dela eta, Biziaren Bidea izena eman zioten. Bigarren Mundu Gerra eta gero, Finlandiak Kareliako Errepublikako eskualdea galdu zuen. Finlandiar gehiengoa erbesteratua izan zen, nahiz eta bertako batzuk SESBen geratu ziren.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Ladoga Aldatu lotura Wikidatan