Kareliako Errepublika

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Kareliako Errepublika
Республика Карелия
Kareliako Errepublikako bandera

Bandera
Kareliako Errepublikako armarria

Armarria
Ereserkia: Kareliako Errepublikako Ereserkia
Kareliako Errepublikako kokapena
Hiriburua Petrozavodsk
Sorrera 1956ko uztailaren 16a
Antolaketa
Estatua
Subjetu mota
Barruti Federala
Eskualdea
 Errusia
Errepublika
Ipar-mendebaldea
Iparraldea
Kodea
ISO 3166-2
10
RU-KR
Informazioa
Azalera 172.400 km2
Biztanleria
Dentsitatea
643.548 biztanle
3,73 bizt/km2
Hizkuntza ofiziala(k) Errusiera
Gobernua
Presidentea Alexander Khudilainen
Legebiltzarra Legebiltzarra
Webgune ofiziala

Kareliako Errepublika edo Karelia[1] (errusieraz: Респу́блика Каре́лия, Respublika Kareliya; karelieraz: Karjalan Tazavalda; finlandieraz: Karjalan tasavalta; veperaz: Karjalan Tazovaldkund) Errusiako subjektu federal bat da, errepublika bat zehazki, Ipar-mendebaldeko Barruti Federalean kokaturik dagoena. 172.400 km²ko eremua du, eta 2010ean 643.548 biztanle zituen[2]. Hiriburua Petrozavodsk da.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Karelia rep.png

Kareliako Errepublika Errusiako ipar-mendebaldean dago, Itsaso Zuriaren eta Itsaso Baltikoaren arroak hartuz. Iparraldean Murmansk oblastarekin du muga, iparralde, ipar-ekialde eta ekialdean Itsaso Zuriarekin, ekialdean Arkhangelsk oblastarekin, hegoaldean Vologda eta Leningrad oblastekin, eta mendebaldean Finlandiarekin.

Glaziar lurra da, ordokia. Lurraldearen lekurik garaienak, Nuoronen mendiak, 578 m ditu. 43.643 aintzira daude, eta zohikaztegi ugari dago[3]. Lurraldearen bi heren konifero eta urki basoz estalirik daude. Europako lakurik handienak ditu mugetan: Ladoga eta Onega. Errepublikan dauden 27.000 bat ibaien artean, Vodla eta Kem dira ipagarrienak.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lurra eta klima ez dira egokiak nekazaritza indartsua izan dadin, negua hotza izaten baita, eta uda euritsua. Ekonomiaren oinarri nagusiak basogintza eta zur industria dira. Industrian alkaterna, trementina, papera eta zelulosaren ekoizpena nabarmentzen dira. Ontziolak ere daude. Porfirio, diabasa, marmol, uranio eta torio meatze handiak ditu.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kareliarrak hizkuntzaz eta leinuz ugro-finlandiarren ahaideak dira. XIV. mendean Karelia suediar eta errusiarren artean banatu zen. XVIII. mendean, berriz, Errusiak beretu zuen erabat. 1923an errepublika autonomo bihurtu zen Sobiet Batasunaren barruan. 1939an handik hasi zuten sobietarrek Finlandiaren konkista, Neguko Gerrari hasiera emanez. Bigarren Mundu Gerran finlandiarrek eta alemaniarrek konkistatu zuten, baina sobietarrek 1944an berriro hartu zuten.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2010ean Kareliak 643.548 biztanle zituen. %82,2 errusiarrak ziren eta %7,4 kareliarrak[2]. Erlijio nagusia kristautasun ortodoxoa da[4].

Talde
etnikoa
1926ko errolda1 1939ko errolda 1959ko errolda 1970ko errolda 1979ko errolda 1989ko errolda 2002ko errolda 2010ko errolda
Kopurua  % Kopurua  % Kopurua  % Kopurua  % Kopurua  % Kopurua  % Kopurua  % Kopurua  %
Errusiarrak 153.967 %57,2 296.529 %63,2 412.773 %62,7 486.198 %68,1 522.230 %71,3 581.571 %73,6 548.941 %76,6 507.654 %82,2
Kareliarrak 100.781 %37,4 108.571 %23,2 85.473 %13,0 84.180 %11,8 81.274 %11,1 78.928 %10,0 65.651 %9,2 45.570 %7,4
Bielorrusiarrak 555 %0,2 4.263 %0,9 71.900 %10,9 66.410 %9,3 59.394 %8,1 55.530 %7,0 37.681 %5,3 23.345 %3,8
Ukrainiarrak 708 %0,3 21.112 %4,5 23.569 %3,6 27.440 %3,8 23.765 %3,2 28.242 %3,6 19.248 %2,7 12.677 %2,0
Finlandiarrak 2.544 %0,9 8.322 %1,8 27.829 %4,2 22.174 %3,1 20.099 %2,7 18.420 %2,3 14.156 %2,0 8.577 %1,4
Vepsak 8.587 %3,2 9.392 %2,0 7.179 %1,1 6.323 %0,9 5.864 %0,8 5.954 %0,8 4.870 %0,7 3.423 %0,5
Besteak 2.194 %0,8 20.709 %4,4 29.869 %4,5 20.726 %2,9 19.565 %2,7 21.505 %2,7 25.734 %3,6 16.422 %2,7

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Kareliako Errepublika Aldatu lotura Wikidatan
Geografia
Errusia
Artikulu hau Errusiako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.