Luganda

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Luganda
Luganda
Datu orokorrak
Hiztunak lehen hizkuntza: 4.100.000 (2002)
bigarren hizkuntza: 1.000.000 (1999)
Hizkuntza familia
giza hizkuntza
Niger-Kongo hizkuntzak
Atlantic–Congo languages Itzuli
Volta–Congo languages Itzuli
Benue–Congo languages Itzuli
Bantoid languages Itzuli
Southern Bantoid languages Itzuli
Bantu hizkuntzak
Informazio filologikoa
Hizkuntza-tipologia subjektua aditza objektua, tonal language Itzuli, hizkuntza eranskari eta nominatibo-akusatibo hizkuntza
Alfabetoa latindar alfabetoa
Hizkuntza kodeak
ISO 639-1 lg
ISO 639-2 lug
ISO 639-3 lug
Ethnologue lug
Glottolog gand1255
Wikipedia lg

Luganda edo gandera[1] Bantu hizkuntza bat da, Niger-Kongo familiakoa hain zuzen ere. Batez ere Ugandako Buganda herrialde inguruan hitz egiten den hizkuntza baita, Ugandako hego-mendebaldean, Victoria lakuraino eta Kyoga lakuatik, Tanzaniako mugaraino.

4 dialekto desberdin bereizten dira hizkuntza honetan: Kooki (olukooki), Sese (Olusese), Luvuma eta Ludiopa. Lugandaren antzekoak diren beste hizkuntza Bantúak Soga, Nyiole eta Saamia dira.

Hiztun kopurua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

4 milioi hiztun inguru dituzte lehen hizkuntza gisa (Ugandako biztanleriaren %20 inguru). 1.000.000 pertsonek bigarren hizkuntza bezala erabiltzen dute, bigarren hizkuntza erabilia baita, ingelesatik gertu. Ugandako lehen hezkuntzako eskoletan erabiltzen dute, ingelesa ikasten hasten direnen ikasleen artean (hizkuntza ofiziala). Hego-mendebaldeko elizetan ere erabiltzen dute.

Bilakaera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1947an Baganda Konferentziak Lugandaren ortografiaren normalizazioa hitzartu zuen.

1960. urtera arte Ugandako ekialdeko eskolen hezkuntzako hizkuntza ofiziala izan zen.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

[2]

  1.   Berria Estilo Liburua: Uganda .
  2.   «Luganda: Iniciacion al Idioma» www.ikuska.com . Noiz kontsultatua: 2019-02-19 .