Edukira joan

Propanal

Wikipedia, Entziklopedia askea
Propanal
Formula kimikoaC3H6O
SMILES kanonikoa2D eredua
MolView3D eredua
Konposizioaoxigeno eta karbono
Motabiogenic acyclic aldehyde (en) Itzuli eta alkanal (en) Itzuli
Ezaugarriak
Momentu dipolarra2,52 D
Fusio-puntua−81 °C
−80 °C
Irakite-puntua48 °C (101,325 kPa)
Fusio-entalpia2,52 D
Masa molekularra58,042 Da
Arriskuak
NFPA 704
3
2
2
Identifikatzaileak
InChlKeyNBBJYMSMWIIQGU-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia123-38-6
ChemSpider512
PubChem527
Reaxys506010
Gmelin17153
ChEMBLCHEMBL275626
NBE zenbakia1275
ZVG13760
EC zenbakia204-623-0
ECHA100.004.204
CosIng40934
Human Metabolome DatabaseHMDB0003366
KNApSAcKC00050492
UNIIAMJ2B4M67V
KEGGC00479
PDB LigandCBG

Propanala edo propionaldehidoa konposatu organikoa da CH3CH2CHO formulakoa, aldehidoen familiakoa. Likido kolorge eta sukoia, da eta fruta-usin leuna duena[1]. Industria kimikoan asko usatzen da.

Espazioan detektatu izan da propanala izarren hauts-hodeietan eta kometa batzuen gainazalean (67P/Txuriumov-Gerasimenko kometan adibidez)[2][3].

Propanala industrialki etilenoaren hidroformilazioz prestatzen da[4].

Laborategian presta daiteke 1-propanola oxidatuz azido sulfuriko/potasio dikromato nahastearen bidez[5].

Propanala baliatzen da nagusiki trimetiloletanoa (CH3C(CH2OH)3) prestatzeko formaldehidoarekin erreakzonaraziz. Triol hau tarteko produktu inportantea da erretxina alkidikoen sintesian berniz eta pinturatan erabiltzen direnak besteak beste.

Halaber, propanala zenbait aromatizatzaile sintetizatzeko ere usatzen da, hala nola aldehido zinamikoa.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. (Ingelesez) PubChem. «Propionaldehyde» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (Noiz kontsultatua: 2023-01-15).
  2. (Ingelesez) «Science on the surface of a comet» www.esa.int (Noiz kontsultatua: 2023-01-15).
  3. «Scientists Discover Two New Interstellar Molecules: Point to Probable Pathways for Chemical Evolution in Space» www.nrao.edu (Noiz kontsultatua: 2023-01-15).
  4. (Ingelesez) Hensel, Alexander. (2018-05-25). «Propanal» Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry (Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA): 1–8.  doi:10.1002/14356007.a22_157.pub3. ISBN 978-3-527-30673-2. (Noiz kontsultatua: 2023-01-15).
  5. (Ingelesez) Hurd, Charles D. & Meinert, R. N.. (1932). «Propionaldehyde» orgsyn.org (Org. Synth.,12,): 64. (Noiz kontsultatua: 2023-01-15).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]