Somporteko burdinbide tunela

Wikipedia, Entziklopedia askea
Canfranc — Forges d'Abel
burdinbide tunela
Canfranc Station Somport Tunnel.jpg
Tunelaren hegoaldeko sarrera Canfranceko geltokian
Kokapena
Herrialdeak Canfranc,  Espainia
Forges d'Abel,  Frantzia
Deskribapena
Mota Burdinbide tunelak
Hasiera 1915eko irailaren 15a
Ezaugarri teknikoak
Luzera 7,874 km
Bidearen zabalera 1 435 mm
Bide kopurua 1
Gehieneko abiadura 100 km/h
Ustiapena
Egoera Zerbitzutik kanpo
Jabea ADIF / SNCF

Somporteko burdinbide tunela mugako burdinbide tunela da, 1908 eta 1915 artean eraikia, Frantzia eta Espainia lotzen zituena Paue-Canfranc burdinbidearen bidez. 7 874 metroko luzera du, 4,75 metroko zabalera eta 6 metroko altuera, eta 1 100 metrotik gorako altueran dago. Somporteko errepide tunela jotzen ari da. 1970az geroztik trenek ez dute hartu, eta ustekabean suntsitu dute Estangueteko zubia. Errepide tunelaren aurkako askok borroka egiten dute trenbidea berriro irekitzeko, Aspe bailaran dauden kamioi eta istripu kopurua gutxitzeko. Proiektuak hausnarketa fasean daude, mugako bi eskualdeek 2016an erakutsi baitzuten burdinbidea berriro zabaltzeko borondatea.

Tunela 1984ko abenduaren 28tik monumentu historikoen inbentarioan dago.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lanak 1908ko urrian hasten dira, Forges d'Abelen, Aspe bailararen goialdean, 24 orduko lana 3 x 8an, eta bi galeriatan egindako indusketa, aire konprimatuzko eta dinamitazko zulagailuekin eta urriaren 23an espainiar aldean.[1]

1911ko urrian, tunel burutik 2 500 metrora iritsita, lanak gelditu egin ziren hamabost egunez. Urtebete geroago, 1912ko urriaren 13an, bi taldeen arteko lotura egin zen. Tunela 1915eko irailaren 15ean amaitu zen. Frantziar-espainiar mugan, tunelaren barruan, harrizko bi muga daude, hormetan sartuta, eta bi herrialdeen arteko hitzarmen espezifiko batek arautzen du muga hori.[2]

1928an, Canfranceko nazioarteko geltokia amaitu zen eta uztailaren 19an, tunela bukatu eta hamahiru urtera, Lois Barton, Frantziako Lan Publikoetako ministroa, inauguratu zuten, eta lehen trena tuneletik igaro zen.[3]

1970eko martxoaren 27an, Estangueteko zubia suntsitu egin zen tren batek ihes egin zuelako. Geroztik, tunelean dago, eta Somporteko tunelari laguntzeko bidea da.[4]

Tunela 1984ko abenduaren 28tik monumentu historikoen inbentarioan dago idatzita.

2003ko urtarrilaren 17an, Somporteko errepide tunela inauguratu zen, eta, handik aurrera, trenbide tunela erabili zen ebakuazio-tunel gisa.[5]

2012ko urriaren 13an, tuneleko loturaren urteurrena ospatzeko, Luisa Fernanda Rudi Aragoiko presidenteak eta Alain Rousset Akitania Berriko Eskualde Kontseiluko presidenteak plaka bat inauguratu zuten tunelaren sarreran.[6]

2016an, Akitania eskualdeak eta Aragoiko erkidegoak trenbide lotura berrezartzeko borondatea berretsi zuten.

2019ko uztailean, Aragoiko gobernuak eskatuta, orduan ezkerrekoak, eta Espainiako Sustapen Ministerioak eskatuta, ADIFek, Espainiako trenbide sarearen ardura, tunelaren hegoaldeko sarreraren gainetik, erliebe zati bat kendu zuen, Donibaneko arranoarekin apaindutako ezkutu bat irudikatzen zuena, Espainia frankistaren ikurra, eta bi lehoiak baino ez zituen utzi behar.[7]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. «Frantzia eta Espainiaren arteko muga Somporteko tunelaren barruan finkatzeko hitzarmena» fr.wikisource.org Noiz kontsultatua: 2021-02-14.
  2. (Frantsesez) «Erretroetan : 1908ko urriaren 10ean Somporteko tunelaren lehenengo pikotxak.» SudOuest.fr Noiz kontsultatua: 2021-02-14.
  3. «Somporteko tunela» www.pop.culture.gouv.fr Noiz kontsultatua: 2021-02-14.
  4. «Pau-Canfranc burdinbideko tunela» www.pop.culture.gouv.fr Noiz kontsultatua: 2021-02-14.
  5. «Canfranceko laborategia» transpyreneen.free.fr Noiz kontsultatua: 2021-02-14.
  6. (Frantsesez) «Pau-Canfranc burdinbidea: egin beharreko guztia.» La République des Pyrénées Noiz kontsultatua: 2021-02-14.
  7. (Frantsesez) «Somport : ikur frankista bat kendu dute trenbidearen sarreran.» La République des Pyrénées Noiz kontsultatua: 2021-02-14.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]