Synapsida

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Synapsida
Fosilaren garaia: Pennsylvaniar-Gaur

Sailkapen zientifikoa e
Erreinua: Animalia
Filuma: Chordata
Kladoa: Amniota
Klasea: Synapsida
Osborn, 1903
Ordenak (tradizionalak)
Kladoak (filogenetikoak)

Synapsida (grezieraz fusionatutako arkua) animalia mota bat da, narrastien barrukoa baina, era berean, ugaztunak biltzen dituenak (ugaztunen ezaugarri asko dituzte eta, hori dela eta, ugaztunen aurrekotzat hartuak izan dira).

Definizioz Mammalia eta Mammaliatik beste edozein Amniotatik baino gertuago dauden animalia guztiak barne-biltzen ditu. Lehen synapsidoak normalki Pelycosaurus izena hartzen dute, ugaztun-itxura zutenak Therapsida. Literatura klasikoan ugaztun ez direnak ugaztunkara izena jasotzen dute, baina kladistikaren barruan proto-ugaztun izena hartzen dute. Amniotaren eboluzioz sortu ziren eta sortu ziren taldeen artean handienen artean dago, Sauropsidarekin batera (narrastiak eta hegaztiak). Tenporalean leiho bakarra dute begiaren atzealdean eta ezaugarri hau lehen aldiz Karboniferoan azaldu zen, orain 324 milioi urte.

Lehen, bi multzo nagusi bereizten ziren: pelikosauroena (Permikoaren bukaerakoa) eta terapsidoena (Triasikokoa).

Synapsida Permiarrean zehar oso talde arrakastatsua izan zen. Permiar iraungitzearekin batera euren kopurua asko jaitsi zen eta espezie batzuek baino ez zuten lortu Triasikora igarotzea, nahiz eta Archosauria taldekoek euren lekua irabazki. Kretazeoan azken kideak desagertu ziren. Hala ere ugaztunen lehenengo arbasoak talde honetakoak zirenez berez taldea ezin da desagertutzat eman. Gizakiak azken milaka urtetan izandako gorakadak berriro jarri du talde hau nagusi moduan.

Dimetrodon loomisi pelikosauroa

Filogenia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Synapsida

Caseasauria Ennatosaurus BW.jpg


Eupelycosauria

Varanopseidae Varanops brevirostris.jpg




Ophiacodontidae Archaeothyris BW.jpg




Edaphosauridae Ianthasaurus BW.jpg


Sphenacodontia

Sphenacodontidae Palaeohatteria DB.jpg


Therapsida
Biarmosuchia

Eotitanosuchus



Eutherapsida

Dinocephalia Struthiocephalus DB.jpg


Neotherapsida

Anomodontia Eodicynodon BW.jpg


Theriodontia

Gorgonopsia Gorgonops whaitsii1.jpg


Eutheriodontia

Therocephalia Moschorhinus DB.jpg


Cynodontia


Dvinia



ProcynosuchidaeProcynosuchus BW.jpg



Epicynodontia

Thrinaxodon Thrinaxodon BW.jpg


Eucynodontia


Cynognathus Cynognathus BW.jpg


Probainognathia


Trithelodontidae



Chiniquodontidae





Prozostrodon


Mammaliaformes

Mammalia Graphiurus spec -murinus-1.jpg




















Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Synapsida Aldatu lotura Wikidatan

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]