Tabarka
| Tabarka | |
|---|---|
municipality of Tunisia (en)  | |
 | |
| Administrazioa | |
| Herrialdea |  Tunisia |
| Probintzia | Jendouba |
| Izen ofiziala | طبرقة |
| Posta kodea | 8110 |
| Geografia | |
| Koordenatuak | 36°57′18″N 8°45′18″E / 36.955°N 8.755°E |
 | |
| Altitudea | 5 m |
| Demografia | |
| Biztanleria | 17.425 |
| Informazio gehigarria | |
| Hiri senidetuak | Fréjus eta Wuppertal |
Tabarka[1] (arabieraz: طبرقة, Ṭbarqa; hizkuntza punikoz: 𐤕𐤁𐤓𐤊𐤏𐤍, tbrkʿn) Tunisiako ipar-mendebaldeko hiri bat da, Jendouba probintziakoa.
Uhartetxo bat du parean, kostaldetik 400 metrora, hiriaren izen berekoa. 40 hektarea besterik ez du. Koral arrantzaleen liguriar komunitate bat bizi izan zen han, XVI. eta XVIII. mendeen artean: tabarkino mintzairaren komunitatea, gerora handik halabeharrez migratu zuena.
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]1540an, Liguriako Pegli herriko koral-arrantzaleak kokatu ziren Tabarka uhartean, Karlos V.a enperadoreak Lomellini familiari emaniko lurraldean. Beraien mintzaira, ligurieraren aldaera, uhartean ezarri zen honela. XVIII. mendera arte, komunitate hau bertan garatu zen eta hizkuntzari tabarkino izena eman zitzaion.
1741ean Tunisiako beyak uhartea bereganatu zuen. Orduan esklabo bihurtu ziren biztanleak, Sardiniako Karlos Emanuel III.ak biztanle horien parte bat erreskatatu eta Sardiniako San Pietro uhartera eraman zituen arte, non Carloforte herrian kokatu ziren. Beste esklabo multzo bat Aljerreko beyari laga zizkioten, eta hauek Espainiako Karlos III.ak erreskatatu zituen ordainketa bidez, eta ezarri zituen Tabarca Nueva izendatutako uhartean, iberiar penintsulako ekialdeko kostaldean dagoen egungo Tabarkan. Populazioaren beste zati bat Tunisian zehar finkatu zen, 1770. urtean Carloforteko Giovanni Porcilek Sant'Antioco uhartera joatera gonbidatu zituen arte. Etorkin horiek bertan sortu zuten Calasetta, justu San Pietroko beste komunitatearen ondoan. Bertan iraun du tabarkinoak XXI. mendera arte.
Tunisian tabarkinoaren erabilera XX. mendearen hasiera arte mantendu zen. Frantziaren kolonizazioa ezarri zenean, tabarkino gehienek nazionalitatez frantses bilakatzea erabaki zuten eta haien ondorengoak Frantzian bizi dira XIX. mendean. Tabarka hirian, berriz, XVIII. mendetik tunisiar arabiarrak dira nagusi.
Klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]  Datu klimatikoak (Tabarka (1991-2020, muturrekoak 1953–2024))  | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 26.1 | 29.2 | 36.5 | 37.0 | 41.4 | 47.1 | 47.4 | 48.4 | 43.3 | 39.7 | 33.2 | 28.1 | 48.4 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 16.0 | 16.1 | 18.5 | 21.0 | 24.9 | 28.9 | 31.7 | 32.3 | 29.1 | 25.8 | 20.8 | 17.1 | 23.5 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 11.8 | 11.8 | 13.9 | 16.2 | 19.6 | 23.2 | 25.9 | 26.7 | 24.1 | 20.9 | 16.4 | 13.1 | 18.6 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 7.7 | 7.6 | 9.2 | 11.3 | 14.2 | 17.5 | 20.2 | 21.0 | 19.0 | 15.9 | 12.0 | 9.0 | 13.7 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) | -0.5 | -2.4 | 0.2 | -1.4 | 3.0 | 7.5 | 8.5 | 9.0 | 8.5 | 4.0 | 0.5 | 0.0 | -2.4 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 148.1 | 126.1 | 97.3 | 70.0 | 41.0 | 16.2 | 3.8 | 15.3 | 79.4 | 116.2 | 160.8 | 166.1 | 1040.4 |
| Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) | 12.4 | 11.2 | 9.2 | 7.7 | 5.2 | 1.9 | 0.7 | 2.1 | 7.0 | 8.5 | 11.7 | 13.2 | 90.7 |
| Eguzki orduak | 137.7 | 153.1 | 204.6 | 221.4 | 279.4 | 313.0 | 355.5 | 319.6 | 239.9 | 205.4 | 147.7 | 130.6 | 2707.9 |
| Hezetasuna (%) | 72 | 73 | 73 | 72 | 72 | 70 | 65 | 68 | 70 | 71 | 75 | 74 | 71.3 |
| Iturria (1): NOAA[2] | |||||||||||||
| Iturria (2): Institut National de la Météorologie (hezetasuna 1961–1990, eguzkia 1981-2010)[3][4][5][6][7] | |||||||||||||
Galeria
[aldatu | aldatu iturburu kodea].jpeg)
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Euskaltzaindia. Ekialde Hurbileko eta Ipar Afrikako toponimia. .
- ↑ (Ingelesez) National Oceanic and Atmospheric Administration. World Meteorological Organization Climate Normals for 1991-2020. .
- ↑ (Frantsesez) Ministère du Transport. Les normales climatiques en Tunisie entre 1981 2010. .
- ↑ (Frantsesez) Ministère du Transport. Données normales climatiques 1961-1990. .
- ↑ (Frantsesez) Ministère du Transport. Les extrêmes climatiques en Tunisie. .
- ↑ (Frantsesez) Ministère du Transport. Période ensoleillée 1981-2010 climatiques en Tunisie. .
- ↑ (Frantsesez) Ministère du Transport. Réseau des stations météorologiques synoptiques de la Tunisie. .
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
 |
Artikulu hau Tunisiako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |