Valtellina

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Valtellina
Altolario ed imbocco della Valtellina 2014-01-26 15-35.jpg
Kokapena
Koordenatuak 46° 10′ 00″ N, 9° 52′ 00″ E / 46.166666666667°N,9.8666666666667°E / 46.166666666667; 9.8666666666667Koordenatuak: 46° 10′ 00″ N, 9° 52′ 00″ E / 46.166666666667°N,9.8666666666667°E / 46.166666666667; 9.8666666666667
Geografia
Herrialdea  Italia
Italiako eskualdea  Lombardia
Italiako probintzia Sondrioko probintzia

Valtellina (lombardieraz: Valtulina, italieraz: Valtellina, alemanez: Veltlin, erretorromanieraz: Vuclina) Italia iparraldeko Lonbardia eskualdeko ibarra da, Rhetiako eta Bergamoko Alpeen artean, eta Adda ibaiaren sorburuaren eta horrek ura isurtzen duen Comoko aintziraren artean hedatzen dena. 112 kmko luzera eta 2.640 km²ko azalera ditu. Hiriburua Sondrio da.

Italia eta Suitzaren arteko igarobidea da (Stelvio, Bernina, Aprica eta Umbrailgo mendateak). Ekonomian nekazaritza (mahastizaintza), basogintza, turismoa eta zentral hidroelektrikoak nabarmentzen dira.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XV. mendearen bukaeran grisoniarrek hartu zuten. Horiek protestantismoa sartu zuten, ibarrean nagusi ziren katolikoen gogoz kontra. Horrek eta lurraldearen kokapenak Europako herrialde ahaltsuen esku-hartzea ekarri zuen. Hala, 1620tik aurrera espainiarren eta frantsesen arteko guduak izan ziren. Richelieu kardinalak espainiarrek ibarra mendera zezaten galarazi zuen. 1639. urtean Bake Iraunkorra egin zenean, ibarra grisoniarren mendean geratu zen berriro, eta Espainiak ibarretik igarotzeko eskubidea gorde zuen. Zuricheko hitzarmenaz gero (1859), Italiaren barnean dago.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Valtellina Aldatu lotura Wikidatan