Zipaio

Wikipedia(e)tik
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Otomandar zipaioak guduan, Józef Brandtek egina.

Zipaioak (pertsieraz, سپاه,sepāh, zalditeria) otomandar zalditeriaren kideak ziren. Ziur asko Mehmed II.ak sortua, elitezko gudarostea (infanterian jenizaroak bezala) osatu zuten. Bake garaian, zerga-biltzaileak ziren. XVIII. eta XIX. mendeetan europarren eta, bereziki, britainiarren zerbitzutan ziharduen Indiako gudariaren izena ere izan zen[1], matxinada ospetsu bat egin zutenak. Britainiarren menpekoak Indietako Konpainiaren agindupean egon ziren 1858ra arte[2].

Euskadin, mespretxuzko hitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskadin, talde multzo baten aldetik, gaztelaniaz edo euskaraz, hitza mespretxuz erabiltzen da Ertzaintza izendatzeko, soldatapeko aldekoaren baliokidea izanik.

Hasiera batean, Euskal Nazio Askapenerako Mugimenduaren gazte batzuk asmatu eta hitza erabiltzen hasi ziren. Denbora laburrean, ENAMeko partaideak zirenen artean hitz hau zabaldu zen. Testuinguru honetan, "Zipaio" hitza erabiltzen zutenen aldetik, ertzainak euskal herritarrak izanik ere, "kanpotarren" aginduak (hots, Espainiako legedia) betetzen edo betearazten zuten polizia zela leporatzen zieten (edo diote).

Bestalde, Ertzainari buruz mespretxuz hitz egiteko momentuan ezizen hau Euskadin orokortu da. Gaur egun sarritan ez du "kanpotarren aginduak betetzen dituena" esan nahi, baizik ertzainak iraintzeko edo bere aurka gaitzespena erakutsiz erabiltzen da.[3]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Zipaio Aldatu lotura Wikidatan
Wikiztegian orri bat dago honi buruz: zipaio .


Historia Artikulu hau historiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.