1-Butanol

Wikipedia, Entziklopedia askea
1-Butanol
Butan-1-ol.svg
Formula kimikoaC4H10O
SMILES kanonikoa2D eredua
InChl3D eredua
Osatutaoxigeno, karbono eta hidrogeno
Ezaugarriak
Dentsitatea
0,81 g/cm³ (20 °C)
Soinuaren abiadura1.258 m/s (20 °C, likido)
Biskositate dinamikoa33,79 mPa s
Errefrakzio indiziea1,399
Azidotasuna (pKa)16
Disolbagarritasuna9 g/100 g (ur, 20 °C)
Fusio-puntua−89 °C
−90 °C
Irakite-puntua117 °C (760 Torr)
Lurrun-presioa6 mmHg (20 °C)
Masa molekularra74,073 Da
Arriskuak
NFPA 704
NFPA 704.svg
3
1
0
Lehergarritasunaren beheko muga1,4 vol%
Lehergarritasunaren goiko muga11,2 vol%
Autoignizio tenperatura345 °C
Denboran ponderatutako esposizio muga300 mg/m³ (8 h, Ameriketako Estatu Batuak)
Esposizioaren goiko muga150 mg/m³ (baliorik ez)
Flash-puntua29 °C
IDLH4.242 mg/m³
Eragin dezake1-butanol exposure (en) Itzuli
Identifikatzaileak
InChlKeyLRHPLDYGYMQRHN-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia71-36-3
ChemSpider258
PubChem263
Reaxys969148
Gmelin28885
ChEBI25753
ChEMBLCHEMBL14245
NBE zenbakia1120
RTECS zenbakiaEO1400000
ZVG12650
DSSTox zenbakiaEO1400000
EC zenbakia200-751-6
ECHA100.000.683
CosIng35484
MeSHD020001
RxNorm1310579
Human Metabolome DatabaseHMDB0004327
KNApSAcKC00035814
UNII8PJ61P6TS3
NDF-RTN0000176059
KEGGD03200 eta C06142
PDB Ligand1BO

1-Butanola edo n-butanola (IUPAC: butan-1-ola) C4H9OH formula eta egitura lineala duen alkohol primarioa da. Hiru isomero ditu: isobutanola, 2- butanola eta tert-butanola.

Isobutanol-2D-skeletal.png
Isobutanola
Tert-butyl-alcohol-2D-skeletal.svg
Tert-butanola
Butan-2-ol.svg

2-Butanola

Produkzioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sintesi-prozedura tradizionalean 1-butanola bi faseko erreakzio baten bidez sintetizatzen da azetaldehidotik abiatuta. Lehenean bi molekula azetaldehidok erreakzionatzen dute krotonaldehidoa emanez. Atzen hau hidrogenatuz sintetizatzen da 1-butanola[1].

Egun gehiago baliatzen den propilenoaren hidroformilazioan, atzen urratsa bitarteko produktu den butanalaren hidrogenazioa da. Rodioa eta kobaltoa usatzen dira katalizatzaile gisa.

Propen Hydroformylierung zu Butanol.svg

Erabilera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1-butanolaren produkzioaren zati handi bat bernizak produzitzeko baliatzen da, % 85aren bueltan. Disolbatzaile moduan ere erabiltzen da, adibidez, nitrozelulosa disolbatzeko edo uretan oinarritutako margoetan. Azken horietan kodisolbatzailea izaten da.

Bestetik, zapore-emaile askoren osagarria ere bada[2].

Naturan[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Naturan karbohidratoen hartziduraren ondorioa izaten da. Edari alkoholdun askotan agertzen da, hala nola, garagardoan, ardoan, brandyan eta whiskia. Biharamunaren erantzuletzat jo izan da, baina ez dago horren ebidentzia zientifiko irmorik. Kontzentrazioa txikia eta aldakorra izaten da.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Vicario Hernandez, Jose Luis & Moreno Benitez, Maria Isabel. (2009). Kimika organiko industriala. EHU, 74-75 or. ISBN 978-84-692-7831-4..
  2. Butanols--four isomers : 1-butanol, 2-butanol, tert-butanol, isobutanol.. World Health Organization 1987 ISBN 978-92-4-154265-4. PMC 20898054. (Noiz kontsultatua: 2021-03-02).

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]