«Metamorfismo»: berrikuspenen arteko aldeak

Jump to navigation Jump to search
28 bytes added ,  Duela 6 hilabete
t
Robota: Testu aldaketa automatikoa (-[Cc]ite[ _]book +erreferentzia)
t (Robota: Testu aldaketa automatikoa (-Cite web +erreferentzia))
t (Robota: Testu aldaketa automatikoa (-[Cc]ite[ _]book +erreferentzia))
 
* Deformazioa
 
Arroketan eragina duten eta aldaketa metamorfikoak eragiten dituzten kanpoko agentetzat har daitezke horiek. [[Arroka metamorfiko]]ak aztertzean, helburu nagusi bat da arroka horiek kanpoko ageteen zer kondizio jasan behar izan duten zehaztea, eta , informazio horretatik, arroken historia tektonikoari buruz ahal dena ondorioztatzea. Metamorfismoa jasan duten arroken konposizio orokorra ezagutzea ere ezinbestekoa da, arroka metamorfizatuaren izaera zehazteko.<ref>{{Cite bookerreferentzia|hizkuntza=eu|izenburua=Mineralogiaren hastapenak|urtea=|abizena=Nesse|izena=William|orrialdeak=|orrialdea=194|argitaletxea=|ISBN=978-84-9860-870-0}}</ref>
 
== Metamorfismoaren faktoreak ==
* ''Konfinamendu presioa'': Fluidoak eta presio litostatikoa batzean sortutako presio erresultantea da.
 
Presioak ere garrantzi handia du metamorfismoan. Arrokek egiten duten presioa presio litostatikoa da, (P), eta honela kalkulatzen da: '''<big>P=''pgh''</big>''' non ''p'' (kg/m^3) gaineko arroken dentsitatea baita, ''g'' (9.80m/s^2) grabitatearen azelerazioa, eta ''h'' (m) sakonera. Presioa pascaletan neurtzen da (1 Pa= 1 kg m/s^2). Presio handiek dentsitate handiko mineralak eratzea eratzea sustatzen dute, katioien koordinazio-zenbakiak presioa handitu ahala handitzen direlako ( izan ere, presioak estuago paketatzera behartzen ditu anioiak).<ref>{{Cite bookerreferentzia|hizkuntza=eu|izenburua=Mineralogiaren hastapenak|urtea=|abizena=Nesse|izena=William|orrialdeak=|orrialdea=195|argitaletxea=|ISBN=978-84-9860-870-0}}</ref>
 
<br />
 
== Prozesu metamorfikoak: ==
Metamorfismoa gertatzen ari den bitartean, hainbat aldaketa gerta daitezke arrokan. Aldaketa horiek dira, besteak beste, birkristaltzea, mineral berriak haztea, ehundura-aldaketak eta konposizio-aldaketak.<ref>{{Cite bookerreferentzia|hizkuntza=eu|izenburua=Mineralogiaren hastapenak|urtea=|abizena=Nesse|izena=William|orrialdeak=|orrialdea=196|argitaletxea=|ISBN=978-84-9860-870-0}}</ref>
 
=== ''Birkristaltzea'' ===
 
=== Metamorfismo buriala edo zama-metamorfismoa ===
Hirugarren metamorfismo mota hau ez dago [[magmatismo]]arekin edo [[deformazio]]arekin erlazionatuta. Gainera presio eta tenperaturaren arteko erlazioa txikia da. Metamorfismo burialaren arroka erresultanteek birkristaltze osoa edo partziala aurkezten dute.<ref>{{erreferentzia|url=https://glosarios.servidor-alicante.com/mineria/metamorfismo-por-enterramiento|izenburua=|sartze-data=|egunkaria=|aldizkaria=|abizena=|izena=|egile-lotura=|hizkuntza=|formatua=}}</ref> [[Sedimentu]]ak [[arro sedimentario]]ra hurbiltzen direnean presioa eta tenperatura handitzen dira. Tenperatura nahiko handia denean erreakzio metamorfikoak sortzen dira eta gradu baxuko [[arroka metamorfiko]]ak eratzen dira.<ref>{{erreferentzia|url=https://geologiaweb.com/rocas-metamorficas/|izenburua=|sartze-data=|egunkaria=|aldizkaria=|abizena=|izena=|egile-lotura=|hizkuntza=|formatua=}}</ref>Metamorfismo honetan, arroka bolumena nahiko handia da, baina horiek, normalean, arroka sedimentarioak eta bolkanikoak pilatzen diren arro sedimentarioetakoak dira. Metamorfismo buriala edo zama-metamorfismoa [[Diagenesi|diagenesi sedimentarioaren]] jarraipena da.<ref>{{Cite bookerreferentzia|hizkuntza=eu|izenburua=Mineralogiaren hastapenak|urtea=|abizena=Nesse|izena=William|orrialdeak=199-200|orrialdea=|argitaletxea=|ISBN=978-84-9860-870-0}}</ref>
 
=== Metasomatismoa eta metamorfismo hidrotermala ===
 
=== Deformazio handiko metamorfismoa ===
Zizaila moldakor handiaren ondorioz [[arroka milonitiko]]ak eratzen dira. Horretarako energia iturri tektonikoetatik dator. Aldaketa nagusia pikor-tamainaren murrizketa handia da, bai pikor xeheko [[filosilikato]]ak sortuta eta bai sortu gabe.<ref>{{Cite bookerreferentzia|hizkuntza=eu|izenburua=Mineralogiaren hastapenak|urtea=|abizena=Nesse|izena=William|orrialdeak=|orrialdea=200|argitaletxea=|ISBN=978-84-9860-870-0}}</ref>
 
 
 
==== Gradu metamorfikoa ====
Gradu metamorfikoa erabiltzen da metamorfismoaren intentsitatea oro har deskribatzeko. Irudian tenperatura-presio (T-P) banaketa bat egiten da: metamorfismoaren gradu oso baxua, baxua, ertaina eta altua. Arroka pelitikoetan eta beste batzuetan , graduak mineralogia jakinekin identifikatu dira, baina, berez, ''gradu'' terminoa orokorrean erabiltzen da, hain zuzen, tenperatura- eta presio-kondizioei erreferentzia egiteko.<ref>{{Cite bookerreferentzia|hizkuntza=|izenburua=Mineralogiaren hastapenak|urtea=|abizena=Nesse|izena=William|orrialdeak=|orrialdea=196|argitaletxea=|ISBN=978-84-9860-870-0}}</ref><br />
 
==== Faziesa ====
Fazies metamorfiko batek, ondo definituta dagoenean, informazio hau ematen du: mineral elkarte metamorfikoen sorta bat, espazioan eta denboran behin eta berriz lotuak, halako moldez non aurreikus daitekeen erlazio konstante bat baitago mineralaren konposizioaren eta arrokaren konposizio kimiko osoaren artean. Fazies kontzeptua fisikako eta kimikako printzipioetan oinarrituta dago, arroken mineralogia tenperaturari eta presioari erantzuteko aldatzen delako. Dena den, fazies terminologia aplikatzea zaila izan da. Azaleratze bateko konposizio desberdineko arroka guztiak fazies berekoak dira, eta fazies hori arroka mota bakoitzaren berariazko mineralogian oinarrituta definitzen da. Baina beste azaleratze batean [[litologia]] batek, mineralaren erreakzio metamorfiko baten ondorioz, beste mineral-elkarte bat badu, arroka horiek guztiak beste fazies batekoak dira, mineral-elkarteak desberdinak direlako. Arroken konposizio posibleak asko direnez, eta mineral-elkarte desberdinak ematen dituzten mineral-erreakzio metamorfikoak ere asko direnez, fazies posibleen kopurua handiegia da. Gainera, tenperatura- eta presio-kondizio berdinak jasaten dituzten arrokek, fluidoaren izaeraren arabera, mineralogia desberdinak dituzte. Horregatik faziesak [[arroka mafiko]]en mineralogian oinarrituta definitu izan dira, gainerako arroka motak,oro har, alde batera utzita.<ref>{{Cite bookerreferentzia|hizkuntza=|izenburua=Mineralogiaren hastapenak|urtea=|abizena=Nesse|izena=William|orrialdeak=|orrialdea=197|argitaletxea=|ISBN=978-84-9860-870-0}}</ref>
 
==== Mineral-zonen mugak eta isogradak ====

Nabigazio menua