Bihotz-gutxiegitasunabihotz-muskuluak odola behar bezala ponpatzeko gaitasunik ez duenean garatzen den sindrome klinikoa da. Ezintasun horren ondorioz, gorputzeko ehunek ez dute behar duten adina odol jasotzen, eta, beraz, ez dute oxigeno eta mantenugai nahikorik jasotzen [1][2][3].
Egoera hau bihotzaren egituran edo funtzioan alterazioak daudenean garatzen da. Zehazki, bihotza odol nahikoarekin bete ezin denean edo odola behar bezala ponpatzeko ahulegi dagoenean gerta daiteke; hau da, bihotz-muskuluaren erlaxazio edo uzkurtze arazo baten ondorioz, hurrenez hurren [1][2][3].
Bihotz-gutxiegitasuna ez da gaixotasuna, baizik eta hainbat sintoma eta zeinu klinikoren multzoa [3].
Kontzeptualki bihotzak huts egiten duenean erabiltzen da; izan ere, bihotz gaixotasun guztiek amankomunean duten azken puntua da bihotz-gutxiegitasuna.
Gure inguruan hipertentsio arterialaren ondorio dira bihotz-gutxiegitasunen %75, iskemia miokardikoa izanik bigarren determinatzaile garrantzitsuena.
Gainera, bihotz-gutxiegitasuna garatzeko hainbat arrisku-faktore ere badaude. Garrantzitsuenak zahartzea, familiako aurrekariak eta osasungarriak ez diren ohiturak dira; hala nola, erretzea, alkohola edatea, kirola ez egitea edo dieta desegokia izatea [4].
Gizartearen zahartzearen ondorioz, bihotz-gutxiegitasunaren prebalentzia handituz doa [5].
Estatu Batuetan, 6,2 milioi kasu inguru daudela kalkulatu da, eta 2050erako 11,4 milioi kasura igotzea aurreikusten da [6]. Gainera, bizitzan zehar bihotz-gutxiegitasuna garatzeko arriskua %20 eta %30 artean dagoela estimatu da [5].
Espainiako Bihotzaren Fundazioaren (Fundación Española del Corazón) arabera, Espainian 770.000 pertsona baino gehiagok dute bihotz-gutxiegitasuna, eta 65 urtetik gorakoetan ospitalizazioaren kausa nagusietakoa da [7].
Bihotz-gutxiegitasun motak hainbat irizpideren arabera sailka daitezke: kaltearen kokapenaren arabera, bihotzaren funtzioaren arabera, garapenaren arabera eta sintomen larritasunaren arabera.
Ezkerreko bihotz-gutxiegitasuna eskuinekoa baino ohikoagoa da, eta ezkerreko bentrikulua kaltetuta dago.
Ezkerreko bentrikuluak ezkerreko aurikulatik odola jasotzen du. Odol hau, ezkerreko aurikulak biriketatik jaso du lehenago; izan ere, eskuineko bentrikuluak biriketara bidali du oxigeno gutxi duen odola, bertan oxigenoz betetzeko. Ondoren, odol oxigenatu hori ezkerreko bentrikuluan dagoenean, honek uzkurketaren bidez ponpatzen du eta zirkulazioaren bitartez gorputzeko organo eta ehunetara heltzea ahalbidetzen du. Horrela, gorputzeko zelula guztiek oxigenoa eta mantenugaiak jasotzen dituzte.
Ezkerreko bihotz-gutxiegitasunean, ezkerreko bentrikuluaren ezintasunaren ondorioz, honek ez du odola behar bezala ponpatzen. Ondorioz, odola biriketako odol-hodietan pilatzen da, eta horrek bihotz-gutxiegitasun mota honen sintoma nagusia eragiten du: arnasestua[8].
Eskuineko bentrikulua kaltetuta dago. Eskuineko bentrikuluaren ezintasuna oxigeno gutxi duen odola biriketara ez heltzea eragiten du, eta ondorioz, hau ez da oxigenoz betetzen.
Eskuineko bentrikuluak jasotzen duen odola gorputzeko zainetatik datorren oxigeno gutxiko odola da. Ezkerreko bentrikuluaren ekintzari esker, arteriek odol oxigenatua gorputzeko ehunetara garraiatzen dute. Bertan, zelulek oxigenoa eta mantenugaiak bereganatzen dituzte odoletik, eta haien funtzioak egitean sortzen diren hondakinak odolera doaz. Zelula guztiek prozesu hau egitean, odola oxigeno kantitate oso txikiarekin geratzen da, eta zainen bitartez berriro bihotzera bueltatzen da, oxigenoz betetzeko eta prozesua berriz hasteko.
Eskuineko bentrikulua kaltetuta egotean, odola ez da biriketako odol-hodietan pilatzen, gorputzeko zainetan pilatzen da. Horregatik, kasu honetan likidoa metatuko da, batez ere beheko gorputz-adarretan (edema) [8].
Ejekzio-frakzioa bihotzak ponpatzen duen odol-ehunekoa da, eta ezkerreko bentrikuluaren funtzionamenduari buruzko informazioa ematen du. Ezkerreko bentrikulua hartzen da kontuan, hau oxigenoan aberatsa den odola aorta arteriara ponpatzen duelako, eta bide honen bitartez gorputz osotik garraiatzen delako [9].
Bihotza uzkurtzean, ezkerreko bentrikuluak odola ponpatzen du (sistolea), eta erlaxatzean, hau odolez betetzen da (diastolea). Sistolean ponpatu den odol kantitatea ez da diastolean bihotzean pilatu den guztia; izan ere, sistolearen ondoren, bentrikuluaren barnean odola geratzen da. Ejekzio-frakzioak, beraz, diastolean sartu den odol kantitatetik, sistolean ponpatzen den ehunekoa neurtzen du, eta bentrikuluaren funtzioa nolakoa den zehazten du [9].
Ejekzio-frakzio murriztuko bihotz-gutxiegitasuna
Bihotz-gutxiegitasun sistoliko bezala ere ezagutzen da.
Ejekzio-frakzioa %40 baino txikiagoa da; izan ere, bihotzak odol nahikoa ponpatzeko ezintasuna du bentrikuluaren uzkurkortasunaren murrizketaren ondorioz [8].
Bihotz-gutxiegitasun diastolikoa bezala ere ezagutzen da. Kasu honetan, arazoa bihotzaren erlaxazioan dago. Diastolean, bentrikulua ez da odolez behar bezala betetzen haren distentsibilitatea murriztuta dagoelako. Uzkurkortasuna, ordea, normala da. Horregatik, ejekzio-frakzioa ere normala da (%50 baino handiagoa), sistolean ponpatzen den odol kantitatea egokia delako, nahiz eta diastolean pilatu den odol kantitatea txikiagoa izan [8].
Ejekzio-frakzioa pixka bat murriztuta dago, hau da, %41 eta %49 artean dago. Paziente hauek, askotan, ejekzio-frakzio murriztu batetik hobetzen edo ejekzio-frakzio murriztu batera abiatzen ari dira [10].
Bat-bateko agerpena dauka, sintomak larriak dira eta larrialdiko tratamendua behar du. Bihotz-gutxiegitasun akutua 65 urtetik gorako pertsonetan ospitalizazio kausa ohikoena da [11].
Arrisku faktore ez tradizionalak ohiko edo klasiko gisa sailkatzen ez direnak dira, baina kontuan izan behar dira, sindrome hau garatzeko arriskua areagotzen baitute [6].
Arrisku faktore hauek mekanismo konplexuagoen bidez edo zeharkako moduan eragiten dute, eta hurrengoak dira: faktore genetikoak, sexua, toxikoekiko esposizioa (adibidez, zenbait farmako), minbizia, faktore sozialak eta osasun mentala eta emozionala [6].
Zeinuei dagokionez, eskuineko gutxiegitasuna egonez gero, hankak, oinak eta orkatilak handituta (edemak) nabaritu ditzake gaixoak [15]. Likido metaketa honen ondorioz, pisua azkar handitu daiteke [1].
Diagnostikoaren lehenengo urratsa ebaluazio klinikoa da. Honetan, anamnesia eta miaketa fisikoa egiten dira.
Anamnesia pazienteari buruzko informazioa lortzeko egiten den prozesua da. Galderak eginez, diagnostiko batera hurbildu daiteke medikua, familiako aurrekariak, bizitza ohiturak eta sintomak ezagutuko baititu. Ondoren, miaketaren eta auskultazioaren bidez bihotz-gutxiegitasunaren elementu adierazgarriak aurki ditzake medikuak, hala nola, takikardia, arnasestua, bihotz-hotsak, krepitatzaileak, jugular zainaren distentsioa, edema periferikoa, gorputz-adar hotzak, likidoen erretentzioaren ondoriozko pisuaren gorakada, etab [1][13].
Diagnostikoa konfirmatzeko bigarren urratsa zenbait proba egitea da. Garrantzitsuenak hurrengoak dira [1]:
Odol analisia: Odol-analisiaren bidez bihotz-gutxiegitasuna diagnostikatzeko baliagarria den parametroa peptido natriuretikoen neurketa da. Peptido natriuretikoak bihotzak eta odol-hodiak sortzen dituzten proteinak dira, eta odolean dagoen kantitatea neur daiteke. Kantitate hau altuegia bada, bihotz-gutxiegitasunaren sintomak dituen pertsona baten diagnostikoa konfirmatu daiteke [16].
Kausa zuzentzen ez bada, pronostikoa txarra da, baina desberdina da etiologiaren arabera eta bihotzaren hondatze graduaren arabera. Biziraupena bihotz-gutxiegitasuna garatzen denetik bost urteko biziraupena %35ekoa da [17].
Aldaketa hauei esker, bihotz-gutxiegitasuna eta bihotzeko beste gaixotasunak garatzea saihesteaz gain, behin garatuta haien garapena moteltzea lortu daiteke, eta horrela pazientearen bizi-kalitatea hobetu daiteke [6].
Datuak: Q181754
Multimedia: Heart failure / Q181754