Bornu

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Bornu Inperioa
1380 – 1893
Oinordetzako monarkia

bandera

armarria

Bornu map 1750.svg
Bornu Inperioa 1750 inguruan
Geografia
Hiriburua Ngazargamu
Azalera 50.000 km² (1800), 129.499 km² (1892) km²
Kultura
Hizkuntza(k) Kanuri hizkuntza
Erlijioa Islama
Historia
Ondorengoak
Kanem Inperioa[[Image:|border|20px]]
Rabih az-Zubayr[[Image:|border|20px]]

Bornu Inperioa Afrika erdialdeko antzinako inperioa zen (Erdialdeko Sudan), Txad aintziraren hegoaldean, Mediterraneotik Sudan aldera doazen bideen gurutzean (Sahara barneko merkataritza) kokatua. Kanem erreinuaren ondorengoa (XVI. mendea), armadan oinarrituriko sistema feudala izan zen eta ondoko herriak (hausak) menderatu nahi izan zuen.

Idris III.a sultanaren garaian heldu zen Bornu bere mailarik gorenera (1580-1603). Garai hartan Niger, Kamerun eta Kanem herrietara zabaldu zen. Islam herria, erlijio honek barrena jo zuen Afrika erdialdean Bornu erreinuaren bidez. XIX. mendearen hasieran Fezzandik zetozen peuleek inbaditu zuten Bornu eta berriro ere burujabetza erdietsi bazuten ere, frantsesek gidaturiko kolonialistek zapaldu eta Bornu erreinu handia estatu kolonizatzaileen artean banatu zen: Frantzia (Niger, Txad), Ingalaterra (Nigeria) eta Alemania (Kamerun).

Gaur egun, Bornu Nigeriako estatua da. 116.400 km2 eta 5.025.000 biztanle (1984) ditu. Hiriburua, berriz, Maiduguri da. Artoa, kakahueteak eta kotoia dira lehengai nagusiak.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]