Ingalaterra

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Ingalaterra
England
Erresuma Batuko nazioa
Bandera Armarria
Ereserkia: Ez du ereserki ofizialik.
God Save the Queen (de facto)
Hiriburua
eta hiri handiena
Londres
Hizkuntza ofiziala(k) ingelesa
Aitortutako hizkuntzak kornubiera
Herritarra ingeles
Gobernua
 -  Erregina Elisabet II.a
 -  Lehen ministroa Theresa May
Legebiltzarra Erresuma Batuko Parlamentua
Azalera
 -  Guztira 130,279 km2
Biztanleria
 -  2015 zenbatespena 54.786.300
Zandaria San Jurgi
ISO 3166 kodea GB-ENG

Ingalaterra[1] Erresuma Batua sortzen duten herrialdeetako handiena da, uharteko hegoaldearen bi herenak baino gehiago hartzen baitu (130.395 km2) eta populazio osoaren % 83 (50.690.000 biztanle 2006an) baitauka.

Nazioarteko historian, ikaragarrizko eragina eduki du, bai ekonomiaz, Britainiar Inperioaren bidez, baita kulturaz ere, bertako hizkuntza (ingelesa) planeta osoan hedatuena eta garrantzitsuena izanda.

Askotan Erresuma Batua izendatzeko erabiltzen da, baino desegokiro. Herrialdeko beste nazioekin (Gales eta Eskozia) eta Irlandarekin ez du beti harreman historiko onik izan.

Banaketa administratiboa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eskualde eta konderriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Ingalaterrako eskualdeak» eta «Ingalaterrako konderriak»

Historikoki, Ingalaterrako banaketaren oinarria konderriak ziren. Banaketaren sorrera ingelezko lurralde-batasun tradizionaletatik zetorren. Herrialdea batu baino lehen, batzuk erreinuak ziren, Essex edo Sussex bezala; beste batzuk, dukerriak, Yorkshire, Cornwall eta Lancashire esaterako edo soilik, nobleteriaren lurraldeak, Berkshire bezala.

Konderri tradizionalak oraindik badaude dira, baina batzuk elkartu edo aldatu egin dira.

XIX. mendeko bukaeran, herrietako gobernua berrantolatu zuten. Industrial hiri handiak sortzen zirenean, konderri berriak hirien inguruan sortu behar zuten, adibidez, Manchester Handia. 1990eko hamarkadan, John Major lehen Ministroaren berrikuntzak agintaritza berria sortu zuen, barrutiak sortzen. Horrek nahasmena ekarri du, gaur egun zaila baita konderri zeremonial ohikoak, konderri metropolitarrak eta ez-metropolitarrak desberdintzea.

Egun, Ingalaterra lau banaketa administratiboetan banatzen da: eskualdeak, konderriak, barrutiak eta parrokiak.


Hiri nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. London: 7.500.000 biztanle.
  2. Birmingham: 1.001.200 biztanle.
  3. Leeds: 723.100 biztanle.
  4. Sheffield: 520.700 biztanle.
  5. Brighton: 461.181 biztanle.
  6. Liverpool: 447.500 biztanle.
  7. Manchester: 441.200 biztanle.
  8. Bristol: 398.300 biztanle.
  9. Coventry: 304.200 biztanle.
  10. Leicester: 288.000 biztanle.
  11. Nottingham: 278.700 biztanle.
  12. Newcastle: 276.400 biztanle.

(2005eko datuak)

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2014ko azaroaren 27rako David Cameronek Ingalaterrako auziei buruzko eskumena diputatu ingelesei erreserbatzeko asmoa aurkeztu zuen eta horri EVEL, English Votes for English Laws (boto ingelesak lege ingelesetarako) izena jarri zion[2].

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Literatura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zinema[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Musika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hezkuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hedabideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zientzia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kirolak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Futbola[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Ingalaterra Aldatu lotura Wikidatan