Civitas

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Antzinako Erroman, civitas erromatar herritarrak biltzen zituen lege komuna zen, haiei eskubideak eta betebeharrak ezartzen zizkiena. Adiera zabalagoan, civitas herritarren gizatalde hori bera zein herritar horiek bizi ziren herria edo hiria izendatzeko erabili izan da.

Civitasen sailkapen juridikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiri hispanoerromatarrek maila juridiko desberdinak zituzten ezaugarri jakin batzuen arabera: biztanleen izaera -Erroman jaioak edo indigenak-, Inperioan sartzeko modua -akordioa edo konkista-, Erromari zerbitzu bereziak ematea edo ez, e.a. Gainera, estatus hori denboran zehar aldatu egin zitekeen. Historialariek asko eztabaidatzen duten arren, Plinio Zaharrak Inperioaren hasieran egin zuen sailkapena onartzen da orokorrean:

Hiriak izan zitezkeen: ordaintzaileak -zergak ordaindu behar zituzten eta ez zuten eskubide politikorik-, askeak -gobernuan guztiz autonomoak-, federatuak -Inperioari akordio baten bidez lotuta, euren funtzionamendua eta Erromarekiko harremanak erregulatzen zituena, "foedus"- eta koloniak- erromatar jatorriko taldeak bizi ziren eta eurek gobernatzen zuten; Inperioan oso sartuta zeuden eta hiritarrek eskubide jakinak zituzten-.

Denek jaso zezaketen udal erregimena Enperadorearengandik. Horren bidez, biztanleek hiritartasun eskubideak lortzen zituzten.

Erromatarren "civitas" kontzeptua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

"Hiria" artisau lanetan, merkataritzan eta beste zerbitzu batzuetan aritzen den jende multzo egonkorrari esaten badiogu, Hispania erromatarreko hiriak ekonomia eta gizarte garatuena zuten guneetan ezartzen ziren, hau da, Levanteko itsasertzean eta hegoaldean. Erromako iturriek, ordea, civitas terminoa zentzu politikoan erabiltzen zuten ia beti -aginpide baten mendeko herritar multzoa- eta horrek agian batzutan kontzeptua nahasgarria bihurtzen du.

"Nire ustez, batzuek iberian mila hiri baino gehiago zenbatzea herri handiei hiri izena eman zaielako gertatu da. Izan ere, herrialdea bera ez da oso egokia hiri asko eraikitzeko, oso atzerakoia, xelebrea eta ikasigabea baita; bestalde,Mare Nostrumeko bazterretik kanpo bizi direnen bizimoduak ere oso zail egiten du hiriak eraikitzea. Herrixketako biztanleak basatiak dira (...) hiriek ere ezin dituzte zibilizatu, asko eta asko basoan bizi direlako eta auzokoen lasaitasuna arriskuan ipintzen dutelako."[1]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Historia Artikulu hau historiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
  1. Estabon: Aip. lib., III, 4, 13