Errebote

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Artikulu hau pilota-jokoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Errebote (saskibaloia)».
Errebotean jokatzen, Zubietan, 1961ean.

Errebotea[1] egun jokatzen diren pilota jokoen artean zaharrenetakoa da. Luzeko pilota jokoa da; hau da, luzean jokatzen da, plaza batean bi talde aurrez aurre jarrita eta pilota alde batetik bestera jaurtiz. Pilota xisteraz jo ohi da, eta geratu eskularruz ere bai; sakea baino ez da egiten esku hutsez. Luzeko pilota jokoetatik gaur egun indar handiena duena da, segur aski, errebotea.

Pilota joko modu hau oso ikusgarria da eta zaletasun handia zuen Euskal Herriko leku askotan. Hori bai, plaza handi eta luzeak behar ditu jokatzeko, eta horietako gutxi geratzen dira, batez ere Hego Euskal Herrian. Ipar Euskal Herrian herri askotan dago zaletasuna eta jolas taldea, baina Hego Euskal Herrian urte askoan Donostiako Zubietan eta Billabonan soilik izan dira, eta gerora Oiartzun gehitu zaie. Plaza luzeak, aldiz, badira Hegoaldeko beste zenbait herritan ere, hala nola Andoainen eta Erronkarin. Azken hori Julian Gaiarrek bere jaioterriari egindako oparia da.

Arauak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errebote partidua Hondarriabiko harresien aurrean (Gustave Colin, 1863).

Taldeak bost lagunekoak dira gaur egun; antzina, laukoak izaten ziren. Pilotak alde batetik bestera botatzeko eskularruak eta zumitzezko xisterak erabiltzen dira. Saskiarekin ez da atxikirik onartzen; pilota hartu eta bota praktikoki une berean egin behar da. Teknika zaila eta ikusgarria da. Eskularrua erabiltzen duten jokalarien lana gehiago da aurkariaren pilota geratzea, kantxaren beste aldera jaurtitzea baino. Pilotak 125-150 gramo artekoak izaten dira.

Luzeko pilota joko guztietan bezala, kintzeka eta jokoka kontatzen da: 15, 30, 40 eta jokoa. Kontatzeko modua tenisaren berbera da, baina tenisa sortu baino askoz lehenago kontatzen zen Euskal Herrian kintzeka luzeko jokoetan. 13 joko lortzean irabazten da partida. 40na berdinduz gero, tenisean bezala jarraian bi aldiz irabazi behar da jokoa lortzeko.

Jokalekuak 80-100 metro luze eta 16-20 metro zabalekoak dira gehienetan. Gutxienez pareta nagusi bat izaten dute, sarritan bi, eta pareta horietan errebote egin dezake pilotak pilotariak jo baino lehen: hortik datorkio izena modalitateari. Botarria errebote-pareta nagusitik 32 metrora ipintzen da, bi eremuak zatitzen dituen pasamarran. Eremu bat bestea baino luzeagoa gertatzen da, beraz.

Sakea eskuz egiten da: pilotari botarrian botea eraginda, pareta nagusira bidaltzen da, eta han xisteradunen batek plazaren beste aldera jotzen du. Kintzea beste taldekoek pilota kanpora botatzean edo bi bote baino gehiagoren ondoren jotzean lortzen da. Taldeek joko eremua alda dezakete, arraiaren bidez.

Txapelketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enrique Abril txapelketako partida bateko sakea (Villabona, 1970eko hamarkada)

Enrique Abril errebote txapelketa[2] da modalitate honetako txapelketa garrantzitsuena, 1963an Gipuzkoako Pilota Federazioak sortua. Uda eta udazkenaren mugan jokatu ohi da, irailean eta urrian.

Enrique Abril pilotari eta dibulgatzailearen omenez, haren izenarekin jokatzen da 1975etik, errebotearen aldeko lan ugari egin baitzuen: adibidez, Dos siglos de Pelota Vasca. En defensa del juego de "Rebote" liburua idatzi zuen 1971n.

Gipuzkoan errebotearen modalitatea gorde den plazetan jokatu ohi da txapelketa: hasieran, Donostiako Zubietan eta Villabonan soilik jokatu izan zen urte luzez; gerora, haietaz gainera, Oiartzungo plazan ere jokatzen dira txapelketako partida batzuk.

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • ABRIL, Enrique (1971): Dos siglos de Pelota Vasca. En defensa del juego de "Rebote". Donostia: Aurrezki Kutxa Munizipala.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Errebotearen arautegia "Joko zuzenen arauak" kapituluan ikus 3. atala. Euskal Herriko Pilota Konfederazioaren webgunean
  2. Enrique Abril txapelketa Gipuzkoako Federazioaren web ofizialeko orria
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Errebotea