Hudo
| Hudo | |
|---|---|
 | |
| Sailkapen zientifikoa | |
| Klasea | Mammalia |
| Ordena | Carnivora |
| Familia | Mustelidae |
| Generoa | Mustela |
| Espeziea | Mustela putorius |
| Azpiespeziea | Mustela putorius furo Linnaeus, 1758 |
| Datu orokorrak | |
| Ernaldia | 45 egun |
| Genomaren kokapena | dnazoo.org… eta ensembl.org… |
Hudoa[1] (Mustela putorius furo) carnivora ordenako mustelidoen familiako ugaztun bat da, ipurtatsaren forma etxekotua.
Untxarta[2] izena ere erabili izan da animalia honetarako.
Ezaugarriak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]40 cm inguru luze izaten da, eta 0,7kg eta 2,3kg inguru pisatzen du. Ilea zuri horixka du, eta begiak gorriak. 5-10 urte bizi izaten da.[3]
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Uste da hudoek duela bi mila urte baino gehiago hasi zutela euren historia gizakiarekin batera. Antzinako greziarrak izan ziren hudoak ugaltzen eta ehizatzeko erabiltzen lehenak, antzinako egiptoarrak katuekin bezala. [4] Hudoa ipurtatsetik dator, haren azpiespezietzat hartzen da. Ipurtatsaren izen zientifikoa Mustela putorius da; eta hudoarena, Mustela putoriu furo.[5]
Ehiza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Ehunka urtez hudoen erabilera nagusia ehiza izan zen. Izan ere, hudoaren gorputz luze eta argala oso egokia da gordelekuetan dabiltzan animaliak ehizatzeko.[6]
Oraindik ehizatzeko erabiltzen dira herrialde batzuetan; batez ere Australian, untxiak ehizatzeko. Espainiako Erresuman, hudoak ehizarako erabiltzea araututa dago autonomia erkidego bakoitzean, baina gehienek, Balear uharteek adibidez, legez debekatu egiten dute horretarako erabiltzea. Beste erkidego batzuek, oro har hudoekin ehizatzea debekatu arren, baimen berezia ematen dute untxi-izurritea dagoenean.[7]
Hudoak, maskotatzat
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hudoa energia eta bizitasun handikoa da, eta gizakiari lagun egiteko egokia, oso izaera jostagarria duelako eta bere giza familiarekin aisialdiko uneak partekatzea maite duelako. Eguneroko presentzia eta dedikazio handia eskatzen du.[8]
Elikagaiak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hudoa haragijalea da, eta metabolismo oso azkarrekoa. Animalia oso bat jaten ahal du, adibidez untxiak, arratoiak edo hegaztiak. Hudoaren elikadura idealak % 40 animalia proteina eta % 20 gantz ditu.[9][10]
Aktibitatea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hudoek lo egiten ematen dute denbora gehiena, egunean hamalau ordutik hemezortzi ordura,[4] baina esna daudenean oso aktiboak dira, eta jolastea asko gustatzen jakez. Hudoak animalia krepuskularrak dira, hots, aktiboagoak dira egunsentian, ilunabarrean eta gauaren zati batean. Kaiolatuta badaude, egunero atera behar dira, ariketa fisikoa egin dezaten, gutxienez ordubetez; eta jolasleku bat behar dute.[11]
Hudo motak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hudoek kolore eta tonalitate ugari dituzte, eta ohikoenak honako hauek dira:[12]
- Albinoa
- Beltza
- Sable beltza
- Xanpaina
- Txokolate kolorekoa
- Kanela kolorekoa
- Zuria, begi beltzekin (ez albinoa)
- Sablea
- Zilarra
- Hiru kolorekoa
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Fundazioa, Elhuyar. «hurón» Elhuyar Hiztegia (kontsulta data: 2023-08-31).
- ↑ «untxarta» Orotariko Euskal Hiztegia (Euskaltzaindia) (kontsulta data: 2023-08-31).
- ↑ «SOSHurones - Información técnica del hurón» www.soshurones.org (kontsulta data: 2022-10-27).
- ↑ a b (Gaztelaniaz) 20minutos. (2018-08-10). «Las diez curiosidades que no sabías sobre los hurones» www.20minutos.es - Últimas Noticias (kontsulta data: 2022-10-27).
- ↑ www.hurones.com.mx (kontsulta data: 2022-10-27).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Hurón: 15 cosas alucinantes que no sabes sobre este animal - Olor fuerte» MuyInteresante.es 2018-02-02 (kontsulta data: 2022-10-27).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Caza del conejo con hurón · Blog de caza · Álvarez» http://www.a-alvarez.com/ (kontsulta data: 2022-10-27).
- ↑ (Gaztelaniaz) «El hurón como mascota: todo lo que hay que saber» Catycan 2018-01-12 (kontsulta data: 2022-10-27).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Hurones, lo que debes saber sobre su naturaleza y cuidados» Clínica Veterinaria Zarpa (kontsulta data: 2022-10-27).
- ↑ (Gaztelaniaz) «¿Cuál es la mejor dieta para un hurón?» Gwana Vet 2018-03-01 (kontsulta data: 2022-10-27).
- ↑ (Gaztelaniaz) Huelin, Laura. (2018-08-16). «Todo sobre el comportamiento del hurón» Mis Animales (kontsulta data: 2022-10-27).
- ↑ (Gaztelaniaz) petepua. (2020-10-02). «✅ Razas de hurones. Clasificación y taxonomía del hurón: Ferrets 🐾» Pet-e-Püa (kontsulta data: 2022-10-27).
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q178973
Multimedia: Mustela putorius furo / Q178973
Espezieak: Mustela putorius furo