Luteina

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Luteina
Space-filling model of lutein
Identifikadoreak
CAS zenbakia 127-40-2 YesY
PubChem 5281243
ChemSpider 4444655 YesY
UNII X72A60C9MT YesY
ChEBI CHEBI:28838 YesY
ChEMBL CHEMBL173929 YesY
Propietateak
Formula molekularra C40H56O2
Masa molarra 568.87 g mol−1
Itxura kristal solido gorri-laranja
Fusio puntua

190 °C, 463 K, 374 °F

Disolbagarritasuna uretan Disolbaezina
Disolbagarritasuna gantzetan Disolbagarria
Kontrakoa esaten ez bada, emandako datuak baldintza normaletan (25 °C, 100 kPa) hartuak dira.
Erreferentziak

Luteina xantofila mota bat da. Argi urdina xurgatzen du eta ondorioz kontzentrazio txikitan kolore horia du eta kontzentrazio handitan kolore laranja-gorria. Zeaxantinaren isomeroa da.

Izena eta funtzioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Begi barneko erretinan badugu macula lutea deritzon orbain hori bat. Horrek detaileetan erreparatzeko gaitasuna ematen digu, besteak beste irakurri ahal izateko edo pertsonen aurpegiak desberdintzeko. Bertan aurkitzen dira luteina[1] eta zeaxantina eta hortik datorkio izena, latinezko luteus hitzak "horia" esan nahi baitu.

Antioxidatzaile eraginkorra da eta macula lutea horren endekapena ekiditen du, begi-lausoa garatzea oztopatzen du beteak beste[2][3].

Iturriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hosto berdeko barazkietan aurkitzen da; azak, zerbak, ziazerbak... Animaliek ekoiztu ezin dutenez dietan bidez hartzen dute eta bioakumulazioz agertzen da[4] arrautza gorringotan adibidez. Hainbat txorik hartutako luteina lumetan jalkitzen dute kolore hori edo gorriak sortzeko[5].

Hona hemen luteina gehien duten elikagaiak.

Elikagaia Luteina/Zeaxantina
(mg/100g)
Aza kizkurtua 39,5 (gordina)
18,2 (sukaldatua)
Arbia 12,8
Ziazerba 12,2 (gordina)
11,3 (sukaldatua)
Zerba 11,0
... ...
Bruselaza 1,6
Azenarioa 0,687
Artoa 0,642
Arrautza 0,353

Erabilerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Elikagaien koloratzailea da[6]. Afrikako marigold (Tagetes erecta) landaretik ateratzen da industrialki ekoizteko.
  • Farmaziaren industrian dietaren osagarri diren produktuetan.
  • Maskoten elikagaietan ere erabiltzen da, etxeko arrainen janarietan batez ere.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Ingelesez) «Lutein, zeaxanthin, and meso-zeaxanthin: The basic and clinical science underlying carotenoid-based nutritional interventions against ocular disease» Progress in Retinal and Eye Research (50): 34–66 2016-01-01 doi:10.1016/j.preteyeres.2015.10.003 ISSN 1350-9462 . Noiz kontsultatua: 2019-01-05.
  2. «NIH study provides clarity on supplements for protection against blinding eye disease | National Eye Institute» nei.nih.gov . Noiz kontsultatua: 2019-01-05.
  3. (Ingelesez) «The Relationship of Dietary Carotenoid and Vitamin A, E, and C Intake With Age-Related Macular Degeneration in a Case-Control Study: AREDS Report No. 22» Archives of Ophthalmology (9): 1225–1232 2007-09-01 doi:10.1001/archopht.125.9.1225 ISSN 0003-9950 . Noiz kontsultatua: 2019-01-05.
  4. (Ingelesez) «Carotenoids» Linus Pauling Institute 2014-04-28 . Noiz kontsultatua: 2019-01-05.
  5. (Ingelesez) «Lutein-based plumage coloration in songbirds is a consequence of selective pigment incorporation into feathers» Comparative Biochemistry and Physiology Part B: Biochemistry and Molecular Biology (4): 689–696 2003-08-01 doi:10.1016/S1096-4959(03)00164-7 ISSN 1096-4959 . Noiz kontsultatua: 2019-01-05.
  6. «Maintaining Color Stability» Natural Products INSIDER 2018-01-08 . Noiz kontsultatua: 2019-01-05.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]