Karotenoide

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Azenarioari kolorea ematen diote karotenoideek.
Tomatearen kolorea likopeno karotenoideari zor zaio.
Udazkeneko hostoen kolore horia xantofilak ematen die.
Arrautza gorringotan hainbat xantofila aurkitzen dira, kriptoxantina, luteina, zeaxantina...

Karotenoideak terpenoen taldeko pigmentu organiko batzuk dira, oso ugariak naturan.

Guztiz hedatuak daude landareen artean, algetan, zenbait onddotan eta bakterioetan. Landareei kolorea ematen diete, kolore horia, laranja, gorria edo morea. Animaliek ezin dituzte sintetizatu eta dietan hartu behar dituzte.

Etimologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Azenariotan (Daucus carota) ugariak dira eta kolore laranja ematen diote. Hortik datorkie izena.

Egitura kimikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Tetraterpenoak dira, zortzi isoprenoz osaturik daude, 40 karbono dituzte beraz. Bi erdi simetrikotan banatzen dira. Erabat hidrofoboak izan ohi dira, lipodisolbagarriak dira beraz.

Funtzioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Landareetako loreetan, fruituetan eta sustraietan aurkitzen dira. Pigmentuak dira eta fotosintesian hartzen dute parte. Animalietan egitura anitzen osagai izaten dira, eta egitura horien kolorea haiek emana izan ohi da, hala nola arrautzaren gorringoarena eta krustazeo askoren oskolena.

Motak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

700 karotenoide deskribatu dira, gutxi gorabehera. Bi multzo nagusitan sailkatzen dira:

Karotenoak
Alpha-carotene.svg
α-Karotenoa
Beta caroteno.png
β-Karotenoa
Gamma-carotene.svg
γ-Karotenoa
Delta-carotene.svg
δ-Karotenoa
Epsilon-carotene.svg
ε-Karotenoa
Zeta-carotene.svg
ζ-Karotenoa
Lycopene.png
Likopenoa
Xantofilak
Antheraxanthin.svg
Anteraxantina
Astaxanthin.svg
Astaxantina
Violaxanthin.svg
Biolaxantina
Fucoxanthin.svg
Fukoxantina
Canthaxanthin.svg
Kantaxantina
Cryptoxanthin.svg
Kriptoxantina
Rhodoxanthin.png
Errodoxantina
Luteine - Lutein.svg
Luteina
Neoxanthin2.svg
Neoxantina
Zeaxanthin.png
Zeaxantina

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Karotenoide Aldatu lotura Wikidatan