Edukira joan

Madison

Wikipedia, Entziklopedia askea
Madison
Madison
city of Wisconsin (en) Itzuli
Administrazioa
Estatu burujabe Ameriketako Estatu Batuak
Estatua Wisconsin
Wisconsineko konderriDane konderria
AlkateaSatya Rhodes-Conway
Izen ofizialaCity of Madison
Madison
Jatorrizko izenaMadison
Posta kodea53701, 53702, 53703 eta 53704
FIPS kodea55-48000
Geografia
Koordenatuak43°04′29″N 89°23′03″W / 43.0747°N 89.3842°W / 43.0747; -89.3842
Mapa
Azalera243,830589 km²
Altitudea287 m eta 873 ft
MugakideakMonona
Demografia
Biztanleria269.840 (2020ko apirilaren 1a)
Dentsitatea1.107 bizt/km²
Etxebizitzak111.832
Informazio gehigarria
Sorrera1836
Telefono aurrizkia608
Hiri senidetuakVilnius, Ainaro (en) Itzuli, Arcatao, Camaguey, Friburgo, Managua, Mantua, Obihiro, Marigliano, Oslo eta Bahir Dar
cityofmadison.com eta visitmadison.com

Madison Ameriketako Estatu Batuetako Wisconsin estatuko hiriburua da eta bigarren hiririk handiena Milwaukeeren atzetik. 2009ko datuen arabera hiriak 235.626 ditu.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 269.840 biztanle zeuden. Batez besteko adina 32,0 urtekoa zen, 31,3 urtekoa gizonezkoen artean eta 32,7 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 16,3 18 urtetik beherakoak ziren eta % 13,2 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 98,5 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 97,5 gizon zeuden adin-talde horretan.[1][2]

BiztanleriaUrtea050.000100.000150.000200.000250.000300.00018301860189019201950198020102040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 133.922 gizon, 135.918 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
1.15
 
85+
 
2.04
1.13
 
80-84
 
1.63
1.86
 
75-79
 
2.35
3.27
 
70-74
 
3.90
4.26
 
65-69
 
4.80
4.61
 
60-64
 
4.99
4.60
 
55-59
 
5.07
4.69
 
50-54
 
4.61
4.73
 
45-49
 
4.65
5.62
 
40-44
 
5.47
7.39
 
35-39
 
6.85
9.47
 
30-34
 
8.50
11.49
 
25-29
 
10.42
14.13
 
20-24
 
13.42
7.33
 
15-19
 
7.74
4.36
 
10-14
 
4.27
4.68
 
5-9
 
4.44
5.23
 
0-4
 
4.82
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[3]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, udalerrian 269.840 biztanle zeuden. Herritarren % 8,7 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 1]. Ez-hispanoen artean % 75,8 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 69,2[oh 2]; % 7,9 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 7,2; % 10,4 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 9,5; % 5,1 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 4,7; % 0,3 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,3; % 0,1 Hawaiiko edo Ozeaniako uharteetakoa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,1; eta % 0,5 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,4.[oh 3][4]

Arraza/etnia
Etnizitatea
2000
95,9 %
2010
93,2 %
6,8 %
2020
91,3 %
8,7 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
84,0 %
2010
81,2 %
7,6 %
7,9 %
2020
75,8 %
7,9 %
10,4 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 52,0 estatu berean jaiotakoak, % 35,2 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 11,6 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 4] Atzerritarren artean, % 40,1 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 59,9 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Asian jaiotakoa zen (% 46,0, biztanleria osoaren % 5,3); ondoren Latinoamerikan (% 30,0, % 3,5), Europan (% 12,4, % 1,4), Afrikan (% 9,3, % 1,1) eta Ipar Amerikan (% 1,8, % 0,2).[oh 5][5]

Jaioterria eta jatorria
Jaioterria
52,0 %
35,2 %
11,6 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
40,1 %
59,9 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
46,0 %
30,0 %
12,4 %
9,3 %
Asia Latinoamerika Europa Afrika Ipar Amerika Ozeania

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerrian 126.070 etxebizitza zeuden, horietatik % 95,8 okupatuta eta % 4,2 hutsik.[6] Okupatutako etxebizitzen artean, % 44,7 jabeek okupatutakoak ziren eta % 55,3 errentan hartutakoak.[2] Udalerrian 120.737 etxegune zeuden guztira, horietatik % 45,0 familia-etxeguneak ziren eta % 55,0 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 74,1 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 25,9 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 70,0 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 30,0 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[7] Talde-bizilekuetan bizi ziren 14.292 pertsona (biztanleria osoaren % 5,3); horietatik 564 zuzentze- eta gazte-egoitzetan eta 9.909 unibertsitateko ikasleen egoitzetan bizi ziren.[6]

126.070etxebizitza
120.737okupatuak
14.292talde-bizilekuetan

Etxebizitzak

53.950
66.787
Jabetzan (53.950) Alokairuan (66.787) Hutsik (5.333)

Etxegune motak

40.227
9.725
46.472
19.948
Ezkondutako bikotea (40.227) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (4.365) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (9.725) Bakarrik bizi (46.472) Beste norbaitekin (19.948)

Talde-bizilekuetako biztanleria

9.909
3.819
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (564) Unibertsitateko egoitzak (9.909) Beste (3.819)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 95,8k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 59,9k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 25,7k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[8]

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 78.050 $ zen, eta familiena, 116.964 $. Per capita errenta 49.425 $ zen. Biztanleriaren % 16,4 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[9] Etxeguneen artean, % 6,2k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 11,4k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[10]

78.050 $etxegunearen errenta mediana
116.964 $familiaren errenta mediana
49.425 $biztanleko errenta
% 16,4pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 6,2
% 6,1
% 9,7
% 12,4
% 10,1
% 7,4
% 10,1
% 11,4
< 10.000 $ — % 6,2 (7.954) 10.000-14.999 $ — % 3,2 (4.143) 15.000-19.999 $ — % 2,9 (3.781) 20.000-24.999 $ — % 2,9 (3.741) 25.000-29.999 $ — % 3,3 (4.198) 30.000-34.999 $ — % 3,8 (4.872) 35.000-39.999 $ — % 3,2 (4.070) 40.000-44.999 $ — % 3,1 (4.007) 45.000-49.999 $ — % 4,1 (5.239) 50.000-59.999 $ — % 6,1 (7.848) 60.000-74.999 $ — % 9,7 (12.467) 75.000-99.999 $ — % 12,4 (15.936) 100.000-124.999 $ — % 10,1 (12.964) 125.000-149.999 $ — % 7,4 (9.524) 150.000-199.999 $ — % 10,1 (12.916) ≥ 200.000 $ — % 11,4 (14.601)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
    Datu klimatikoak (Madison, 1981-2010)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 13 18 28 34 38 38 42 39 37 32 25 18 42
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) -3 -0 7 14 21 26 28 27 23 15 7 -1 13.7
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -12 -9 -4 2 8 13 16 15 10 4 -2 -9 2.7
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -38 -34 -34 -18 -7 -1 2 2 -4 -11 -24 -32 -38
Pilatutako prezipitazioa (mm) 31 37 56 86 90 115 106 107 80 61 61 44 874
Prezipitazio egunak (≥ 0.01 in) 10.2 9.2 10.5 12.1 11.9 11.1 10.6 9.3 9.3 9.8 10.6 10.1 124.7
Elur egunak (≥ 0.1 in) 10.0 8.0 5.8 2.1 0.2 0 0 0 0 0.5 3.8 8.6 39
Eguzki orduak 142.6 152.6 186.0 207.0 263.5 294.0 303.8 269.7 213.0 173.6 111.0 108.5 2425.3
Iturria: http://www.nws.noaa.gov/climate/xmacis.php?wfo=mkx NOAA

Hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Madison ondorengo hiriekin senidetuta dago:

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Hispano edo latinoek edozein arrazatakoak izan daitezke.
  2. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta daude, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazakoak izan daitezke.
  3. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  4. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  5. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, udalerriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  2. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  3. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  6. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  9. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  10. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Wisconsingo Estatu Kapitolioa, Madisonen.
Geografia
Ameriketako Estatu Batuak
 Artikulu hau Ameriketako Estatu Batuetako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Madison&oldid=11559885"(e)tik eskuratuta