Qom (hiria)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Qom
قم
 Iran
Qom shrine with river.jpg
120x90px
Administrazioa
Herrialdea  Iran
Probintzia Qom
Alkatea Morteza Saghaeiannejad Itzuli
Izen ofiziala قم
Jatorrizko izena قم
Posta kodea 37100
Geografia
Koordenatuak 34° 38′ 46″ N, 50° 52′ 44″ E / 34.646111111111°N,50.878888888889°E / 34.646111111111; 50.878888888889Koordenatuak: 34° 38′ 46″ N, 50° 52′ 44″ E / 34.646111111111°N,50.878888888889°E / 34.646111111111; 50.878888888889
Qom (hiria) hemen kokatua: Iran
Qom (hiria)
Qom (hiria)
Qom (hiria) (Iran)
Azalera 123073 km²
Altuera 928
Demografia
Biztanleria 1.292.283 bizt.
Dentsitatea 10,5 bizt/km²
Informazio gehigarria
Sorrera 805
Telefono aurrizkia 0251
Ordu eremua UTC+03:30
Hiri senidetuak Baalbek, Konya, Karbala, Najaf, Santiago de Compostela eta Karatxi
Hizkuntza ofiziala persiera
http://www.qom.ir/

Qom[1] (persieraz: قم, Qom) Iran iparraldeko hiria da, Qom probintziaren hiriburua eta hiri nagusia. Rud-e-Quom ibaiaren bi bazterretan eta Dasht-e Kavir basamortuaren ondoan dago, Teherandik 179 kilometro hego-mendebaldera. 2011n Irango 7. hiririk handiena zen, 1.074.036 biztanlerekin. Xiismoaren hiri sakratua da, bertan baitago Ali ar-Rida imamaren arreba Fatima bint Musaren santutegia. Horrezaz gainera, errege eta santuen hilobi eta santutegi ugari dago, horietako asko balio handikoak.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Qomek basamortuko klima beroa dauka, BWh Köppen klima sailkapenaren arabera.

Datu klimatikoak (Qom (1986–2010))
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 23.4 26.5 35.5 36.5 41.5 44.2 47.0 45.5 41.6 36.6 28.6 22.5 47.0
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 10.2 13.6 19.1 26.0 31.8 37.9 40.3 39.4 34.9 27.7 18.9 12.2 26.0
Batez besteko tenperatura (ºC) 4.2 7.1 12.0 18.3 23.6 29.1 31.8 30.3 25.2 19.0 11.5 6.1 18.2
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) −1.9 0.6 5.0 10.5 15.4 20.2 23.4 21.2 15.6 10.3 4.1 −0.1 10.4
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) −23.0 −11.2 −11.0 0.4 5.4 8.0 15.0 13.5 6.5 0.6 −7.0 −10.5 −23.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 25.4 20.5 27.7 20.2 10.4 2.3 0.7 0.3 0.8 6.2 14.3 19.4 148.2
Prezipitazio egunak (≥ 1.0 mm) 4.4 4.1 4.2 3.9 2.0 0.4 0.2 0.1 0.3 1.8 2.6 3.2 27.2
Elur egunak (≥ 1 mm) 3.1 1.4 0.3 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.0 0.1 0.9 5.8
Eguzki orduak 185.0 194.0 221.5 233.3 296.6 351.5 354.5 347.3 309.9 263.4 204.9 172.7 3134.6
Hezetasuna (%) 66 58 48 42 33 24 23 24 26 38 52 66 41
Iturria: Iran Meteorological Organization (muturrekoak)[2][3],

(tenperaturak)[4][5] [6], (prezipitazioa)[7], (hezetasuna)[8], (prezipitazio eta elur egunak)[9][10], (eguzkia)[11]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

X. mendean xiiten bilgunea izan zen; 816an Fatima bint Musa, Ali ar-Rida imamaren arreba, Qomen hil zen eta han ehortzi zuten. XVII. mendean Fatimaren hilobiaren gainean urrezko ganga zuen santutegi bat eraiki zuten, eta erromesak leku askotatik iristen ziren hirira.

1979an Islamaren milizia iraultzaileek irandar gudarostea menderatu zuten Qomen. Urte berean Khomeinik, iraultzaren buruzagiak, han kokatu zuen bere egoitza

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur egun industria hiria da Qom, Teherandik hurbil dagoelako, batez ere. Petrolioa eta gas naturala banatzen dira handik beste herrietara, eta Teherandik datozen hodiak Qometik igarotzen dira Persiar golkora iritsi aurretik. 1956an aurkitu zuten petrolioa Qometik gertu, eta findegi handi bat eraiki zen. Oihalgintza, petrokimika, zementua eta adreilugintza dira petrolio eta gasaren industriarekin batera ekonomia jarduera nagusiak.

Hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Qom (hiria) Aldatu lotura Wikidatan