r/K selekzioaren teoria

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Eubalaena glacialis bat, bere kume bakartiarekin. Baleen ugalketak K selekzio estrategia jarraitzen du, kume gutxirekin, kumaldi luzearekin, gurasoen atentzio handiarekin eta heldutasun sexualerako bide luzearekin.
Sagu bat bere kumeekin. Saguak kume asko izaten ditu eta azkar ateratzen dira habitik, kumaldi berria izanez. r estrategia jarraitzen dute

Ekologian r/K selekzioaren teoria hautespen naturalaren ataletako bat da, organismo batek sortzen dituen kumeen kopuru eta kalitatean oinarritua. Norbanako batek kume asko sor ditzake eta denbora gutxi eskaini eta, beraz, r-estrategia jarraituko du edo, bestela, oso kume gutxi izan eta denbora luzea eman bera zaintzen, K-estrategia jaraituz. Izena Robert MacArthur eta E. O. Wilson ekologoek eman zioten[1] euren uharteen biogragrafia lanean.

Teoria oso ezaguna izan zen 1970 eta 1980 hamarkadetan, baina garrantzia galdu zuen 1990ko hamarkadan zehar, hainbat ikerketa enpirikoren kritika jaso zuenean[2][3]. Gaur egun teoria honen elementu nagusiak bizitzaren historiaren teorian barneratuta daude.

r/K selekzioren teorian hautespen presioak eboluzioa bi aldeetako batera eramatea aurreikusten da. r eta K terminoak aljebratik datoz, populazioen dinamikako Verhulsten eredua jarraituz[4]:

non r den populazioaren (N) hazkuntza erratioa eta K ingurunearen karga gaitasuna. dN/dt Nren deribatua da trekiko (denbora). Ekuazioak, beraz, gaur egungo N populazioaren tamainaren hazkuntza bi parametroren gain jartzen du.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Pianka, Eric R. (1970-11-01), «On r- and K-Selection», The American Naturalist (940): 592–597, doi:10.1086/282697, ISSN 0003-0147, http://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/282697. Noiz kontsultatua: 2017-04-13 .
  2. (Ingelesez)  Roff, Derek (1993-04-30), Evolution Of Life Histories: Theory and Analysis, Springer Science & Business Media, ISBN 9780412023910, https://books.google.com/books?id=_pv37gw8CIoC. Noiz kontsultatua: 2017-04-13 .
  3. (Ingelesez)  Stearns, Stephen C. (1992-07-16), The Evolution of Life Histories (1 edition. argitaraldia), Oxford University Press, ISBN 9780198577416, http://www.amazon.com/dp/0198577419. Noiz kontsultatua: 2017-04-13 .
  4.   Verhulst, P. F., Notice sur la loi que la population poursuit dans son accroissement. Correspondance mathématique et physique, 1838,10: p. 113-121., http://www.sciepub.com/reference/6960. Noiz kontsultatua: 2017-04-13 .