Strepsirrhini

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Strepsirrhini
Fosilaren garaia: Kretazeoa-gaur egun

Propithecus verreauxi
Sailkapen zientifikoa e
Erreinua: Animalia
Filuma: Chordata
Klasea: Mammalia
Ordena: Primates
(mailakatu gabea): Euprimates
Azpiordena: Strepsirrhini
Saint-Hilaire, 1812
Familiak
Hedapen mapa

Strepsirrhini primateen bi azpibanaketako bat da sistema kladistikoan. Estrepsirrino guztiek rhinariuma dute, hau da, sudurra mutur baten barruan dute, beti hezea eta ugaztunen antzinako ezaugarri. Ezaugarri hau antzinakoa denez suposa daiteke parafiletikoa dela, baina beste ezaugarri batzuek ere definitzen dute azpiordena. Guztiek dute atzapar garbitzaile bat. Karea epiteliokoriala da, hau da, ez dago puntu batean lokalizatua eta gainera erditzerako garaian ez da kanpora ateratzen. Guztiek dute Tapetum Lucidum izeneko egitura erretinaren atzealdean. Mintza honek laguntza ematen du gauean ikusi ahal izateko, argia isladatzen baitu.

Ezaugarri horietaz gain astragaloaren alde artikularra laua da. Goiko ebakortzen artean bereizketa bat dago, diastema izenekoa. Beheko ebakortzak erdi-etzanak daude. Tamaina ezberdinak dituzte, txikiena den Microcebus mioxinusetik, gehienez ere 31 gramo pisatzen dituela Pachylemur insignis arte, 7 kgko pisua har dezakela. Forma fosiletan askoz handiagoak agertu dira, Arcaeoindris fontoynonti bezala, 200 kg. pisatzen zituela.

Sailkapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zazpi familia ezberdin ezberdintzen dira gaur egun, nahiz eta orain dela ez urte asko beste batzuk ere bizi ziren Madagaskarren.

Lemuriformes
Lemuroidea[1]


Lemuridae



Diademed Sifaka (Propithecus diadema).jpgIndriidae




Lepilemuridae




Dwarf Lemur.jpgCheirogaleidae



Lorisiformes

Loris tardigradus.jpgLorisidae



Greater Bush Baby.jpgGalagidae




Hedapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Strepsirrhini taldea oso mugatua da bere bizilekuan. Lorisiformeak ezik beste guztiak Madagaskarren bizi dira. Lorisak eta Galagoak bai Afrikan bai Asian bizi dira, baina oso gutxi dira.

Madagaskarren barruan klima eta inguru ezberdinetara moldatu dira, baita erdi basamortuak direnetara ere.

Jatorria eta eboluzioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Strepsirrhiniren jatorria oso zaila da aurkitzen. Dirudienez Adapiformes familia fosiletik garatu ziren edo, behintzat, Adapiformesetik zetorren Notharctus familiatik. Ez dagoena oso argi Lorisiformes eta Lemuriformesen arteko bereizketa noiz eman zen da. Hauetariko talde bakoitza Notharctusetik badator zuzenean Cheirogaleidaeren duten antzekotasun handiak ezin dira ondo azaldu. Litekeena da guztiak Madagaskarrera heldu ondoren Lorisiformesen forma batek berriro Afrikarako bidea egitea eta hortik Asiara.

Adapiformesak ere ez dago argi Strepsirrhiniren barnean sar daitezkeen edo ez, ez baitira froga argiak aurkitu. Argi dagoena, hala ere, Tarsiformesek jatorri ezberdina dutela da, zaharragoa.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Strepsirrhini Aldatu lotura Wikidatan