Egiptoko XIV. dinastia

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Antzinako Egipto
Dinastiak eta faraoiak
Eye of Horus bw.svg
Aro aurredinastikoa
Aro protodinastikoa
Aro Goiztiarra

I.a - II.a

Inperio Zaharra

III.a IV.a V.a VI.a

Tarteko Lehen Aroa

VII.a VIII.a IX.a X.a XI.a

Inperio Ertaina

XI.a XII.a

Tarteko Bigarren Aroa

XIII.a XIV.a XV.a XVI.a XVII.a

Inperio Berria

XVIII.a XIX.a XX.a

Tarteko Hirugarren Aroa

XXI.a XXII.a XXIII.a XXIV.a XXV.a

Aro Berantiarra

XXVI.a XXVII.a XXVIII.a XXIX.a XXX.a XXXI.a

Aro Helenistikoa

Mazedoniarra . Ptolomeotarra

Erromatar Aroa

Egiptoko XIV. dinastiak, K. a. 1700etik K. a. 1600 arte irauten du, eta, historialariek, Egiptoko bigarren tarteko aroa deitu duten garaiaren barnean dago.

Egiptoko XIII. dinastiako erregea zen Sebekhotep IV.aren erregealdian, Niloren deltan gertaturiko matxinada baten ondoren, bi erresuma independente berri sortu ziren. XIII. dinastiakoen garaikide ziren gobernari hauek, XIV. dinastia osatu zuten, XIII.aren garaikidea.

Erresuma hauetako lehenari buruz, Xoisen sortu zena, deltaren iparmendebaldean, ia ez da ezer ezagutzen bere gobernariei buruz, hauek, beharbada, kanaandarrak izango liratekeelarik. Bigarren erresuma, deltaren iparrekialdean zegoena, Nehesyk, "Beltza, edo Nubiarra" sortu zuen K. a. 1700 inguruan Avarisen (Hut-Uaret, "magaleko gaztelua"). Hiri honek, asiar biztanleriadun dentsitate handikoa, Biblosek merkataritza harremanetan aritzen zen ibai portu bat zuen.

XIV. dinastia hau, deltaren ekialdean gobernatzen duena, beranduago, errege hiksoek domeinatuko dute (XV eta XVI. dinastiak), bere eragina Avarisetik hedatuko dutenak, K. a. 1650ean. Hauek, Egipton, 1730 inguruan ezartzen hasi ziren.

XIV. dinastiaren erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Dinastia honetako gobernariak, beharbada, hiksoekin lotuak egon litezke, sarri, jatorri semitarrekoak bezala identifikatzen diren arren, bertako errege batzuen izenen etimologiaren ondorioz, Yakobaam bezala.

Gobernari batzuen izenak, Turineko Errege Kanonari esker ezagutzen dira, 70 inguru aipatzen dituena. Manetonek, 76 izan zirela dio, baina soilik horietako batzuk berretsi dituzte iturri garaikideek. Saqqarako Errege Zerrendak eta Abidoseko Errege Zerrendak, aipatu gabe uzten dituzte, tokiko nobleziarekin lotuta ez egoteagatik.

Izenen batzuk, beharbada, ez dira benetako gobernarienak izango, baizik eta beste gobernari batzuen ezizenak izan litezkeela. Beharbada, asko, gobernari garaikideak dira, deltaren toki ezberdinetan gobernatzen ari direnak.

XIV. dinastiako gobernariak Turineko Errege Kanonean[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Turineko Errege Kanona Zenbakia Erregealdiaren iraupena Titulatura Transliterazioa Itzulpena Iruzkinak
7. (?) Nehesyren balizko aita
Nehesy 8.1 ...3...
M23 L2 <
G21 V28 s Z4 T14
> G7
n h sy
Jatyra 8.2 ...a, 3m...
M23 L2 <
N5 N28
D36
U33 Z4
> G7
ḫˁ ty rˁ
Nebfautra 8.3 1a, 5m, 15d
M23 L2 <
N5 nb
f
F40 Z7
t
Y1
Z2
> G7
nb f 3u t rˁ
Sehebra 8.4 3a... 1d
M23 L2 <
N5 s V28 b W3
N5
> G7
s h b rˁ Rak edertzen duena
Mer [...] ra 8.5 3a (?)
M23 L2 <
N5 U7
r
I10
I9
G1 G41
G36
> G7
mr df3u Raren (...) maite duena Merdyefara
Seuadykara 8.6 1a
M23 L2 <
N5 s M13 D28 Z1
> G7
s u3ḏ k3 rˁ Raren Ka lorarazten duena Seuadykara
Neb [...] ra 8.7 1a
M23 L2 <
N5 N5
nb
I10
I9
G1 G41
G36
> G7
nb df3u Ra (...)ko jauna da
Uebenra 8.8
M23 L2 <
N5 Z7 b n
N5
G7
> G7
u e n rˁ Rak ... elkartzen du
Ulertezina 8.9 1
...ra 8.10 4
M23 L2 <
N5 HASH n
N5
> G7
...r rˁ
...uebenra 8.11 3a (?)
M23 L2 <
N5 HASH Z7 b n
N5
G7
> G7
...u b rˁ ... Raren igoera
Autibra 8.12 ...18d (?)
M23 L2 <
N5 F40 Z7
t
Y1
Z2
ib
Z1
>
3u t ib rˁ Raren loria
Heribra 8.13 ...29d (?)
M23 L2 <
N5 O4 r
Y1
ib
Z1
> G7 S34 U28
h r ib rˁ
ˁnḫ ud3
Heribra bizitze oparoa duena...
Nebsenra 8.14 ..., 5m...
M23 L2 <
N5 nb s n
Z2
> G7
nb sn rˁ Ra jauna da...
...ra 8.15
M23 L2 <
N5 HASH
>
...rˁ
Sekheperenra 8.16 2a
M23 L2 <
N5 s L1 r
n
> G7
s ḫpr r n rˁ
Dyedkherura 8.17 2a, 5 (?)
M23 L2 <
N5 R11 G7 P8 Z7
> G7
ḏd ḫru rˁ Raren ahotsa ziurra da
Seankhibra 8.18 ...19d (?)
M23 L2 <
N5 s S34 n
Aa1
ib
Z1
> G7
s ˁnḫ ib ib rˁ Raren bihotza omentzen duena
Nefertemra 8.19 ...18d (?)
M23 L2 <
N5 nfr t
tm
HASH G7
> G7
nfr tm rˁ Ra Nefertemen ... da
Sekhem...ra 8.20
M23 L2 <
N5 S42 G17 HASH
> G7 ir
n
sḫm...rˁ
ir n
Raren ... indartsua da
Kakemura 8.21
M23 L2 <
N5 D28 D52
E1
I6 Z7
t
E1
>
k3 km u rˁ
Neferibra 8.22
M23 L2 <
N5 nfr ib
Z1
HASH
>
nfr ib rˁ Raren bihotza miragarria da
I...ra 8.23
M23 L2 <
N5 i A2 HASH
> HASH S34 U28 s
i...rˁ
ˁnḫ ud3 s
...Ra... oparoa eta indarra du
Kha...ra 8.24
M23 L2 <
N5 N28
D36
Y1
HASH
>
ḫˁ...rˁ
Aakara 8.25
M23 L2 <
N5 O29V D28 HASH
>
ˁ3 k3 rˁ Ziuraski Nedykara
Semen...ra 8.26
M23 L2 <
N5 s mn
n
HASH
>
s mn...rˁ Erabakitzen duena... Ra ezarria da
Dyed...ra 8.27
M23 L2 <
N5 R11 R11 HASH
>
ḏd...rˁ Raren ... egonkorra da
...ka...ra 8.28
M23 L2 <
N5 HASH D28 Z1 G7
>
...k3...rˁ Raren ... egonkorra da
Galdua 9.1
Ulertezina 9.2
Ulertezina 9.3
Galdua 9.4
Ulertezina 9.5
Ulertezina 9.6
Senefer...ra 9.7
M23 L2 <
N5 s nfr HASH
>
s nfr...rˁ Raren ...ri egiten diona, oso ederra da
Men...ra 9.8
M23 L2 <
N5 mn
n
HASH
>
mn...rˁ Raren ... egonkorra da
Dyed... 9.9
M23 L2 <
R11 R11 HASH
>
ḏd...
Ulertezina 9.10
Galdua 9.11
Ulertezina 9.12
Ulertezina 9.13
Inek... 9.14
M23 L2 <
i K1
n
V31
HASH
>
in k...
Ineb... 9.15
M23 L2 <
i A2 nb HASH
>
i nb...
Ip... 9.16
M23 L2 <
i A2 p HASH
>
i p...
Hab 9.17
M23 L2 <
O4 G1 b
>
h 3 b Beharbada fikziozkoa
...Sa... 9.18
M23 L2 <
G39 Z1
>
...s3... ...ren semea Aped
Hepu 9.19
M23 L2 <
Aa5
p
Z7 E1
>
hpu Ziuraski fikziozkoa
Shemsu 9.20
M23 L2 <
T18 s Z7 D54
> G7 ir
n
šm su
ir n
Ziuraski fikziozkoa
Meni... 9.21
M23 L2 <
mn
n
i HASH
>
mn i...
Uerka... 9.22
M23 L2 <
G36
r
X7 A28 HASH
>
ur k3... Ziuraski fikziozkoa
Galdua 9.23
Ulertezina 9.24
...ka 9.25
M23 L2 <
HASH A2 D28 Z1
> G7
k3
...ka 9.26
M23 L2 <
HASH D28 Z1
> G7
k3
...Iren 9.27
M23 L2 <
HASH Z1 G7
> G7 ir
n
(...)
...ir n
...ren Hepu 9.28
M23 L2 <
HASH r
n
> G7 Aa5
p
Z7 Y1
...r n
hpu
Ziuraski fikziozkoa
...ka Nebnanati 9.29
M23 L2 <
HASH D28 Z1 G7
> G7 nb
n
n
G1
U33 i D54
...k3
nb n n3ty
[...]ka Bebenem 9.30
M23 L2 <
HASH D28 Z1 G7
> G7 b b
n
Z3 m D54
...k3
b b n m
Semitar jatorriko izena
Ulertezina 9.31
I... 10.1
M23 L2 <
i HASH
>
i...
Seth 10.2
M23 L2 <
C7 G7 HASH
>
sth Ziuraski fikziozkoa
Sunu... 10.3
M23 L2 <
T11
W24 Z7 O50
HASH
>
su nu medikua (?) Ziuraski fikziozkoa
Hor... 10.4
M23 L2 <
G5 G7 HASH
>
hr Hor III, Ziuraski fikziozkoa
Galdua 10.5
Ulertezina 10.6
Nib... 10.7
M23 L2 <
D35 i b E8 n
n
n
>
n ib
Mer? en?... 10.8
M23 L2 <
mr
(
 
 
)
n
(
 
 
)
G7 HASH
>
mr ? n ? zeinu hieratiko batzuk interpretaezinak dira
Penensetensetep 10.9
M23 L2 <
p
n
n
s K3
t t
n s p
t
HASH
>
p n n s tt n s p t Ziuraski fikziozkoa
Kheretheb Shepedu 10.10
M23 L2 <
T28
r
W3
t B1
Z3 A50 Z3 HASH
>
hr t hb šps u Ziuraski fikziozkoa
ju...hemet 10.11
M23 L2 <
Aa1
D43
Z7 HASH N42
t B1
HASH
>
ḫu...hm t Ziuraski fikziozkoa
Galdua 10.12
Anetyerira Soilik eskarabeo bategatik ezagutzen dena Kanonean agertzen ez dena. Ziuraski fikziozkoa
Inai Soilik eskarabeo bategatik ezagutzen dena Kanonean agertzen dena. Sebekhotep VI.arekin identifika daiteke

XIV. dinastiaren kronologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kronologia estimatua:


Aurrekoa
Egiptoko XIII. dinastia
Egiptoko XIV. dinastia
Egiptoko XIV. dinastia
Ondorengoa
Egiptoko XV. dinastia

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commons-logo.svg
Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Egiptoko XIV. dinastia