Izar-poliedro

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Geometrian, esan liteke izar-poliedroa ahurtasunezko ezaugarri errepikakorren bat daukan poliedro bat dela, izar itxura ematen diona. Izar-poligonoekin gertatzen den bezala, izar-poliedroak ez daude formalki definituta oraindik.

Bi izar-poliedro mota daude:

  1. modu errepikakorrean autoebakitzen diren poliedroak
  2. poliedro ahur berezi batzuk, zati ganbilak eta ahurrak edo zeladura-puntuak modu errepikakorrean txandakatzen dituztenak

Izar-poliedro hauek aztertu dituzte gehien: izar-poliedro erregularrak, izar-poliedro uniformeak, eta azken horien dualak. Poliedro horiek guztiak lehen motakoak dira.

Izar-poliedro erregularrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izar-poliedro erregularrak lehen motakoak dira. Kepler-Poinsot-en solidoak izena dute, eta hauek dira:

Dodekaedro handia Izar-dodekaedro txikia Izar-dodekaedro handia Ikosaedro handia
Great dodecahedron.png Small stellated dodecahedron.png Great stellated dodecahedron.png Great icosahedron.png

Izar-poliedro uniformeak eta haien poliedro dualak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izar-poliedro uniformeak asko dira; besteak beste, prismak, antiprismak eta haien dualak (infinitu dira sail bakoitzekoak).

Abibide batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Poliedro uniformea Poliedro duala
Pentagrammic prism.png
Prisma pentagramikoa
Pentagram Dipyramid.png
Bipiramide pentagramikoa
Great dodecicosahedron.png
Dodezikosaedro handia
DU63 great dodecicosacron.png
Dodezikosakroi handia

Izar-politopoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Autoebakitzen diren zenbanahi dimentsioko politopoak izar-politopoak deitzen dira.

Definizioz, n dimentsioko politopo erregularra izar-politopoa da n–1 dimentsioko hiperaurpegi guztiak izar-politopoak badira, edo haren erpin-irudia izar-politopo bat bada.

Lau dimentsiotan, izar-polikoro erregularrak hamar dira, eta Schläfli-Hess-en polikoroak deritze.

Adibide bat: 120 gelaxkako izar-polikoro nagusi handia

Ortho solid 016-uniform polychoron p33-t0.png

Ez dago izar-politoporik 4 dimentsiotan baino gehiagotan.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]