Jöns Jakob Berzelius

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Jöns Jakob Berzelius
Jöns Jakob Berzelius
Zientzialaria
Arloa Kimika
Jaio 1779ko abuztuaren 20a
Suedia Väversunda (Östergötland) (Suedia)
Hil 1848ko abuztuaren 7a (68 urte)
Suedia Stockholm (Suedia)
Lan-erakundeak Karolinska Institutoa
Uppssalako unibertsitatea

{{{beste erakundea3}}}

Lanak Nomenklatura kimikoa
Proportzio konstanteen legea

Elementuen aurkikuntza: Silizioa, Selenioa, Torioa, Zerioa



Jöns Jakob Berzelius (1779 - 1848) kimikari suediarra zen, kimika modernoaren sortzailetariko bat, Antoine Lavoisier, John Dalton eta Robert Boylerekin batera.

Gaztaroa eta hezkuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Suediako Väversunda herrian jaio eta berehala hil ziren bere gurasoak. Sendikoek Linköping-en hezi zuten eta bertan joan zen eskolara. Gero, 1791 eta 1801 artean Uppsalako unibertsitatean medikuntza ikasi zuen, doktore tituloa eskuratuz. Kimika ikasten Anders Gutaf Ekeberg-ekin hasi zen. Aldi berean, ur-iturri desberdinen analisiak egiten jardun zen eta baita ere korronte elektrikoak zenbait gaixotasunen gain zuen eragina aztertzen.

1807an Stockholmeko Karolinska Institutoko irakasle bihurtu zen.

Ekarpen zientifikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur ezagutzen ditugun nomenklatura eta formulazio kimikoak Berzeliusek proposatu zituen lehenengo aldiz. Bere ikasleei Kimikako esperimentuak egiten laguntzeko elementu kimikoen ikur zaharrak (alkimiakoak) baztertu egin zituen. Bere ordez, hizki latinoak erabili zituen – H hidrogenoarentzan, O oxigenoarentzat etab. – eta elementuen arteko proportzioak zenbakiz adierazi zituen – H2O –. Kontzeptu eta hizkuntza kimikoan ere ekarpen garrantzitsuak egin zituen Berzeliusek. Adibidez, katalisia, isomero, polimero, proteina edo alotropo bezalako kontzeptuak berak sortu zituen. Esate baterako, 1833an "polimero" hitza erabili zuen formula enpiriko berdineko baina formula molekular desberdineko konposatuen arteko erlazioa adierazteko – bentzenoa (C6H6) azetilenoaren (C2H2) "polimeroa" izango litzateke.


Berzeliusek elementu kimiko hauek bakartu zituen lehen aldiz: silizioa, selenioa, torioa eta zerioa. Gainera, bere ikasleek litioa eta banadioa aurkitu zituzte.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Jöns Jakob Berzelius Aldatu lotura Wikidatan


Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biografia Artikulu hau biografia bati buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.