Mallorca
Mallorca[1][2] (latineko insula maior, "uharte nagusia", geroxeago Maiorica deituko zena) Balearretako uharte handiena da. Menorca eta Eivissa bezala, Mallorca oso helmuga turistiko garrantzitsua da. 3.625'75 km² ditu Mallorcak, eta 790.763 biztanle zituen 2006ko erroldan (dentsitatea: 218,09 bizt./km²).
Uharteko hiriburua (eta Balear Uharteak erkidegoko hiriburua, era berean) Palma Mallorcakoa da.
Eduki-taula |
Biztanleria[aldatu]
790.763ko laguneko biztanleria du irlak, 2006.urteko erroldaren arabera. Biztanleria osoaren erdia hiriburuan bizi da, Palman, hain zuzen ere (375.048). Ondoren, Calvià (45.824), Manacor (37.165), Inca (27.301), Llucmajor (31.381), Marratxí (29.742), Felanitx (16.948), Pollença (16.398) eta Alcúdia (16.176) herriak nabarmentzen dira.
Hiriburuaren metropolitar gunea, 4 udalerrik osatuta (Palma, Calvià, Marratxí eta Llucmajor, Palmako badian kokatuta daude, eta 500.000 biztanle batzen ditu bere baitan. Bestalde, biztanle gutxien dituen udalerria Escorca da (307 lagun), Tramontanako Mendizerran kokatua, hain zuzen ere.
Turismoari esker, irlan 12 milioi turista edo bisitari jasotzen ditu urtero-urtero; udan irlako biztanleria bikoizten. Era berean, hainbat eta hainbat dire biztanle atzerritarrak; Europa hotzetik etorritako erretiratuak, batez ere.
Geografia[aldatu]
Tramuntanako Mendizerrak konfiguratzen du Mallorcako geografia fisikoa, irlaren ipar-mendebaldean. Era berean, irlaren erdialdean kokatutako lautada ere nabarmentzen da, "Pla" deitutakoa. Lautadaren mendebaldean eta Palmako Badiaren erdialdean, Calvià eta Llucmajor udalerrien artean, Palma Mallorcakoa hiriburua kokatzen da.
Llucmajor-en inguruan Randako mendiguneaa aurki genezake, Tramontana baino askoz baxuagoa.
Tramontanako Mendizerra[aldatu]
·Puig Major (1445 m)
·Massanella (1364 m)
·Puig Tomir (1102 m)
·Puig de l'Ofre (1090 m)
·Puig de Galatzó (1027 m)
Beste batzuk[aldatu]
·Puig de Morell (562 m)
·Bec de Ferrutx (519 m)
·Puig de Sant Salvador (510 m)
·Puig de Randa (543 m)
·Puig de Galdent (420 m)
Hizkuntzak[aldatu]
Balear Uharteetako Autonomia Estatutuak ezartzen duen arabera, katalana eta gaztelania dira autonomia erkidegoko hizkuntza ofizialak. Era berean, aipatu beharra dago Mallorcan mallorkera deituriko katalanaren dialektoa mintzatzen dela. Dialekto honen ezaugarririk aipagarrienak "e" bokal neutroa eta artikulu salatuaren erabilera dira.
Klima[aldatu]
Mallorcako klima guztiz mediterraneoa da, udan tenperaturak nahiko handiak (30 °C-tik gora) direlarik, eta txikiak negu partean (5 °C-tik beherakoak oso gutxitan). Tramontanako mendilerroko tontorrik altuenetan ohikoa da elurra neguan, baina oso arraroa izaten da fenomeno hau hiriburuan eta lautadan. Hezetasuna, era berean, oso ohikoa da, irlaren kokapenagatik eta itsasoaren hurbiltasunagatik, hain zuzen ere.
Ekonomia[aldatu]
Mallorcako ekonomiaren zutaberik garrantzitsuenak turismoa eta eraikuntza dira, industriak ez baitu garrantzia handirik. Hala ere, artisautza-modu inportanteak existitu dira historikoki (larrua, zapatak, altzariak, abeltzaintza, zeramika, arrantza, meatzaritza). Era berean, ostalaritzako industria balearrak Espainiako lehenengotarikoak dira.
Mallorcako ardoak ere oso onarpen handia dute bai Espainia bai Europako leku askotan, azkenengo urteetan batez ere. Horrez gain, bi sormarka aurki ditzakegu uhartean: D.O. BINISSALEM-MALLORCA eta D.O. PLA I LLEVANT, baita "Vi de la Terra de Mallorca" sormarka ere (Mallorca Lurreko ardoa).
Mallorcar ezagunak[aldatu]
- Ramon Llull (1232?-1315?), idazlea eta filosofoa.
- Frai Junipero Serra (1713-1784), Kaliforniako misiolaria.
- Miquel Barceló (1957-), artista.
- Maria de la Pau Janer (1966-), idazlea.
- Rafael Nadal (1986-), tenislaria.
Erreferentziak[aldatu]
Kanpo loturak[aldatu]
- Mallorcako kontseiluaren webgunea (Gaztelaniaz) (Katalanez)
