Klima
Klima eskualde bateko egurats edo atmosfera-egoeren seriea da[1], beraz, denbora luzean neurtuak. Honek esan nahi du egoera guztiak kontuan hartzen direla, bai adierazgarriak, bai ez ohikoak: egoeren gertaerak, beren dinamika, nola gertatzen diren eta zein erritmotan gertatzen diren... Klima mota ezartzeko tokian tokiko eguratsaren neurri estatistikoak, urtekoak eta hilabetekoak, kontuan hartzen dira: tenperatura, prezipitazioa, eguzki-orduak, argia, hezetasuna, haizearen abiadura etab. Ohiz kanpoko datuak ere kontuan hartzen dira. Hitzaren jatorria grezierazko kλίμα, klíma, da, inklinazioa adieran. Izan ere, lehenengo klima eskualdeak banatu zirenean, eguzki izpien inklinazioaren arabera erabaki ziren.
Klimatologia da klima aztertzen duen jakintza. Paleoklimatologiak, aldiz, antzinako klima aztertzen du, hainbat jatorriko laginak ikertuz, hala nola, aintzira hondoetako sedimentuak, izotz harriak edo koral eta zuhaitz eraztunak.
[aldatu] Klima aldaketa
Klima aldaketa ludian edota eskualde batean denboran zehar gertatzen den eguratseko ezaugarrien aldaketa da, Lurraren barruko nahiz kanpoko prozesuez gain, gizakiak eraginda ere gerta daitezkeenak.
Gaur egun, ingurumen-politikari begira, klima aldaketa oraingo klimako aldaketei baino ez da zuzentzen. Honekin lotuta lurrazaleko tenperaturaren igoera dago, berotze globalaren parte dena. UNFCCCek ordea gizakiak eragindako kalteekin lotzen du gaia, eta gizakiak ez eragindako kalteei klima-aldakortasuna deitzen diote.
[aldatu] Erreferentziak
- ↑ Maximilien Sorre
- ↑ Peel, M. C. and Finlayson, B. L. and McMahon, T. A. (2007), Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification, ISSN 1027-5606, http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.html (direct: Final Revised Paper)
