Martin Niemöller

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Martin Niemöllerren irudia, posta-zigilu batean.

Martin Niemöller (Lippstadt, Alemania, 1892 - Wiesbaden, Alemania, 1984) teologo eta ministro protestantea izan zen, nazien aurka nabarmendu zena. Naziak komunisten bila etorri zirenean, isilik geratu nintzen ... adierazpenagatik egin da ospetsu.

Lehen Mundu Gerran Alemaniako Itsas Armadako ofiziala izan zen; gerra bukatu eta Teologia ikasi zuen Münsterren. Kontserbadore nazionalista zen ideologiaz, eta hasiera batean Adolf Hitlerren alde egin zuen.[1] Gero Eliza Aitorlea taldearen sortzaileetako bat izan zen, Eliza Ebanjelikoaren barnean. Eliza Aitorleak Alemaniako eliza protestanteak nazifikatzearen aurka egin zuen. Naziei horrela aurka egiteagatik, Niemöller Sachsenhausen eta Dachauko kontzentrazio esparruetan izan zen preso 1937tik 1945 arte.

Bakearen alde eta armen aurka jardun zuen. 1961ean Elizen Munduko Kontseiluko sei lehendakarietako bat izateko aukeratu zuten, eta kargu horretan jardun zuen 1968 arte. Arma nuklearren aurka azaldu zen, eta Gerra Hotza baretzearen alde lan egin zuen. Lenin Bakearen saria eman zioten 1967an.[2]

Poema ospetsua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1946ko urtarrilaren 6an olerki hau esan zuen biltzar batean, Frankfurten. Geroztik asko zabaldu da mundu osoan, eta hainbat bertsio egin dira.

Alemanez
Euskaraz

Als die Nazis die Kommunisten holten,
habe ich geschwiegen;
ich war ja kein Kommunist.

Als sie die Sozialdemokraten einsperrten,
habe ich geschwiegen;
ich war ja kein Sozialdemokrat.

Als sie die Gewerkschafter holten,
habe ich nicht protestiert;
ich war ja kein Gewerkschafter.

Als sie die Juden holten,
habe ich geschwiegen;
ich war ja kein Jude.

Als sie mich holten,
gab es keinen mehr, der protestierte.

Naziak komunisten bila etorri zirenean,
isilik geratu nintzen,
ni ez bainintzen komunista.

Sozialdemokratak espetxeratu zituztenean,
isilik geratu nintzen,
ni ez bainintzen sozialdemokrata.

Sindikalisten bila etorri zirenean,
ez nuen protesta egin,
ni ez bainintzen sindikalista.

Juduen bila etorri zirenean,
isilik geratu nintzen,
ni ez bainintzen judua.

Nire bila etorri zirenean,
ez zen inor geratzen protesta egiteko.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Martin Niemöller Aldatu lotura Wikidatan
  1. (Ingelesez) Leo STEIN (1941eko maiatza): «NIEMOELLER speaks! An Exclusive Report By One Who Lived 22 Months In Prison With The Famous German Pastor Who Defied Adolf Hitler», The National Jewish Monthly. Ikus 284–285, 301–302. orrialdeak.
  2. Lur entziklopedietatik hartua.