Bonba nuklear

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Nagasakiko bonbak eragin zuen onddo gisako hodeia.
Bonba atomikoen frogen bideoa.
"Fat Man" plutoniozko bonba nuklearra, Bigarren Mundu Gerran erabilitakoaren antzekoa.

Bonba nuklearra fisioak edo fusioak eragindako erreakzio nuklearrarengatik ahalmen suntsikorra jasotzen duen arma da. Ahalmen txikiko bonba nuklaerrak ohiko lehergaiak baino askoz handiagoa da, eta arma bakarra ere hiri oso bat hondatzeko gai da.

Gerragintzako historian, bitan baino ez dira arma nuklaerrak erabili, Bigarren Mundu Gerraren amaieran. Bonba nuklearraren lehenengo detonazioa 1945eko uztailaren 16an Alamogordon, Estatu Batuetan, egin zen Manhattan proiektuaren atal esperimental moduan. Desertuan egin zen eta estatu batuetako kargu militar altuek pozik geratu ziren frogarekin. Horregatik, 1945eko abuztuaren 6an gertatu zen, AEBek "Little Boy" (Mutiltxoa) izeneko bonba Hiroshimaren gainean bota zutenean. Bigarrena, "Fat Man" (Gizon Lodia) hiru egun geroago jaurti zuten, Nagasaki hirian. Arma horien erabilpenaren ondorioz, 120.000 pertsonatik gora hil ziren unean bertan, eta gehiago denborak aurrera egin ahala.

Horren ostean, bonba nuklaerrak gutxi gorabehera 2.000 aldiz lehertu dituzte, aztertzeko eta erakusteko asmotan. Kronologikoki, horrelako armak eztandarazi dituzten herrialdeak honako hauek dira: Ameriketako Estatu Batuak, Sobiet Batasuna, Erresuma Batua, Frantzia, Txina, India, Pakistan eta Ipar Korea. Beste herrialde batzuek, Israelek edo Hegoafrikak esaterako, izan litzakete arma nuklearrak, baina edota bere jabetza ez dute publikoki onartu, edota jabetzeko aldarrikapenek ez daukate egiaztapenik.

Arma nuklearrak gaur egun, generazio desberdinetan sailkatzen dira, 6 generaziotan. Lehenengo generaziokoak lehen aipatutako Little Boy bonba da, bonba esperimentala. Geroz eta generazio altuagokoa izan bonba orduan eta modernoagoa da. Adibidez, laugarren generazioan Txina eta India daude, generazio honetako bonbek 100 megatonetako (1 megaton = 1.000.000 tonelada) potentzia ere izan dezakete. Seigarren generazioan Estatu Batuak eta Errusia daude.

Estatu Batuak dira gaur egun arma nuklear gehien duen estatua. Gaur egun, kontinenteen arteko 534 misil balistiko (Inter-Continental Ballistic Missile) ditu eta 432 urpeko misil balistikoak. Guztira 5000 edo 10000 bonba dituztela esaten da.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Bonba nuklear Aldatu lotura Wikidatan


Wikiesanetan artikulu bat dago honi buruz:
Bonba nuklear