Edukira joan

Ana Romani

Wikipedia, Entziklopedia askea
Ana Romani

(2019)
Bizitza
JaiotzaNoia1962ko abuztuaren 5a (61 urte)
Herrialdea Galizia
Hezkuntza
Hizkuntzakgaliziera
Jarduerak
Jarduerakidazlea, kazetaria eta poeta
Jasotako sariak
KidetzaReal Academia Galega

Ana Romani Blanco (Noia, Coruña, Galizia, 1962ko abuztuaren 5a) coruñar poeta, kazetari kulturala, irrati esataria, ahots aktorea eta Real Academia Gallegako akademiko osoa da. 1990az geroztik Galega irratiko Diario Cultural saioa zuzendu zuen.

Ibilbidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ana Romaní Chan da Polvora liburu-dendan.

Veleta de Noia Kultur Elkartearen (1983) eta Carabela de Xiada artisau-aldizkariaren (Noia, 1983) sorreran parte hartu zuen. 1985etik 1989ra, bikoizketako aktorea izan zen. 1988an, A Viborona umore-saioa egin zuen Chema Gaginorekin, RNE-Radio Cuatron. 1989an Galiziako Irratian hasi zen lanean. 1990etik 2018ko uztailera arte, egunero ematen zen Diario Cultural izeneko saioa zuzendu zuen. Saio horretatik Narradio CD-liburua sustatu zen. 56 historias no ar/ 56 istorio airean, eta 2007tik aurrera Irrati Antzerkiko Diario Cultural Saria, besteak beste, irrati publikoan formatuen esperimentazioa sustatzeko. Romani beti agertu da irrati publiko eta galiziar baten alde.

Uste dut Galiziako komunikabide publikoek eginkizun hori dutela: herrialde baterako komunikazio- eta informazio-eredu propioak sortzea, galegozko komunikabideak izatetik haratago joatea, eta eredu eta paradigma propioak sortzea. Beste alde batetik, nire kezka profesionalen oinarrian, kultura bere osotasunean ikusaraztea dago, kultura ez baita aisialdiko agenda bat, ezta merkatuaren interesen mende edo beste era bateko interesen mende dauden ikuskizunen segida baten kontakizun arina ere.[1]

Galiziako Akademian sartzeko hitzaldian hauxe esan zuen:

Galiziako bitartekoak izan beharko lirateke, herrialde bateko informazio-ereduak, hortaz, informazio-parametroen, programazio-ildoen, haien independentzia bermatzen duten antolaketa-egituren diseinu propioak, herrialde baten, kultura baten, hizkuntza horren historia eta orainaldia sakon ezagutu eta aztertuta. Guztiok dakizuen moduan, galegoz pentsatzeak erabilera-hizkuntza erabiltzetik askoz haratagokoa da, perspektiba bat da, posizio bat, errealitate bat. Hizkuntza gara, ez haren itzulpena.[2]

Canda a Antón Lopok Indagazio Poetikoen Laborategia sortu zuen, eta bertan Al otro lado del paraíso (1997) eta Lobs (1999) ikuskizunak sortu eta La Boca Abierta. 1ª madrugada galega de espectáculos poeticos (2001) koordinatu ziren. 2002an Catro poetas suicidas. Intervención poética contra a levidade e A voz e o poema. Os periplos de Avilés de Taramancos emanaldia egin zuen, Ángel Quintelarekin.

1997ko martxoaren 8an eratutako Festa da Palabra Silenciada aldizkariaren eta Mujeres Gallegas en la Comunicación (MUGACOM) elkartearen sorreran parte hartu zuen. Muller e Medios de Comunicación. Imaxe e Protagonismo/ Emakumeak eta Komunikabideak Irudia eta protagonismoa azterlana egiin zuen beste emakume egile batzuekin... Galegako Kulturaren Kontseiluko kidea da. María Mariño, Belen Feliu eta Xela Ariasen biografiak idatzi zituen "Emakumeen albumerako".

2017. urteko abenduan, Galiziako Errege Akademiako kide izateko hautagai bakarra izateko proposatua izan zen, eta 2018ko martxoaren 17ko osoko bilkuran akademiko oso hautatua izan zen eta Xohana Torresen lekua hartu zuen.[3] 2019ko apirilaren 6an Noian sarrera hitzaldia eman zuen bere erreferente poetikoei eta komunikabideei buruzko hitzaldi batekin, eta Margarita Ledo Andión akademikoaren gidaritzapean.

2018an, Diario Cultural saioaren formatua kentzeko eta informazio-kapsula bihurtzeko eztabaida sortu zuen urte berean, Ana Romaník Espainiako Gobernuaren Kazetaritza Kulturalak aitortu zuen bere lan luzea Sari Nazionalaren bidez .[4] Epaimahaiak hauxe esan zuen saria ematean:

"kazetaritzan egindako ibilbide luzearengatik, kultura eta irratia berezko formatuekin sustatzen egindako lanarengatik, (...) feminismo kritikoaren eta gizarte-konpromisoaren ikuspegiarengatik".[5]

Lanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Poesia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Haur eta gazte literatura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Marmelada de amoras(1997). Argitaletxea RENFE - Caixa Galicia. Nova Bilduma 33, 18. zk. Pontevedra. Ilustratzailea: Sergio Casas. 45 or. Landalur ilustratua. (Xabier P. Docamporekin: O habanero)

Saiakera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • "¿Autopoetika? ", Gallego de Literatura Boletin , 15/16, 1996,  267-269 or.
  • "Mulleres do mar, o traballo nos marxes", Tempos novos, 4, 1997,  30-37 or. Begoña Caamañorekin.
  • "Elkarrizketa José Ángel Valienterekin", Grial, 151, 2001, or. 421-427.
  • "Elkarrizketa Chus Patorekin: m-Talá, adeus a llírica", Dorna, 27, 2001, or. 11-114.
  • "As sólidas arquitecturas de Avilés de Taramancos", Alameda (Sociedad Liceo de Noia), 7, 2002,  36-37 or.
  • "A vella peneira a noite, de Xabier Cordal", Festa da palabra silenciadal", 17, 2002, 87.
  • "As papoulas, o xardín e outros rubores ou sobre o anxo da casa e as literaturas: apuntamentos e outras retóricas sobre as mulleres e as literaturas": hamabi saiakera Virginia Woolfen inguruan. Koordinatzailea. Belén Fortes. Santiago, Sotelo Blanco, 2003, 145-149 or. 
  • "Antón Avilés de Taramancos, as horas luminosas", Avilés de Taramancos, omenaldia. Argitaletxea. Tucho Calvo. Coruña, La Voz de Galicia, 2003, or. 19-25.
  • Belén Feliú. Álbum de Mulleres, Consello da Cultura Galega, [2005]. [9]
  • María Mariño. Álbum de Mulleres, Consello da Cultura Galega, 2006. [10]
  • "María Mariño, tierra de sin pisadas", Festa da palabra silenciada, 21, 2006,  29-31 or.
  • "Xela Arias". Álbum de Mulleres, Consello da Cultura Galega, 2006. [11]
  • Hitzaurrea, Caderno da Revolución Cultural, Xavier Queipo, Bertamiráns, Laiovento, 2007.
  • "Lingua e cultura na radio: a experiencia do Diario cultural", Lingua e comunicación. IV Xornadas sobre lingua e usos. Hizkuntzari eta erabilerei buruzko IV. jardunaldiak. Arg. Xosé Ramón Freixeiro et al., Coruñako Unibertsitatea, 2008, 95-101 or. 
  • "Cartografía Xohana Torres ". Helena González Fernándezekin eta Mariám Mariñorekin. Álbum de Mulleres, Consello da Cultura Galega, 2010. [12]
  • Táctil resonancia. Da derrota dun esplendoroso veleiro, as voces flotantes e os cantos das baleas.. Coruña: Real Academia Gallega, 2019.[13]

Edizioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Antoloxía (Antón Avilés de Taramancos, 2003).
  • Narradio. 56 historias no arNarradio kontakizunen bolumena koordinatu zuen, Diario Culturalek sustatuta. Vigo: Xerais, 2003.
  • Avilés de Taramancos: fotobiografía sonora, Lugo, Ouvirnos, 2009. Martín Veiga eta Rodrigo Romanírekin.

Lan kolektiboak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • VII Festival da Poesia no Condado, 1987, S. C. D. Condado.
  • Festa da Palabra. An Anthology of Contemporany Galician Women Poets, 1988, American University Studies. Kathleen N. Marchen ardurapean.
  • Queimar as meigas (Galicia: 50 años de poesía de mujer), 1988, Editorial Torremozas, Madril.
  • Concurso Nacional de Poesía O Facho (1978-1989), 1990, Castro argitaletxea.
  • XIII Festival da Poesia no Condado, 1993, S. C. D. Condado.
  • Oito e médio, 1993, Dragón argitaletxea.
  • XIV Festival da Poesia no Condado, 1994, S. C. D. Condado.
  • Chineses, 1996, O Correo Galego.
  • Construír a paz, 1996, Xerais.
  • Daquelas que cantan. Rosalía na palabra de once escritoras galegas, 1997, Rosalía de Castro Fundazioa.
  • Para saír do século: nova proposta poética, 1997, Xerais. Teresa Seara eta Luciano Rodríguezen edizioa.
  • Alguén agarda que volva alí, 1998.
  • Mulher a fazer vento, 1998, Tema argitaletxea.
  • Novas voces da poesía galega: recital, 2000, Consello da Cultura Galega.
  • A poesía é o gran milagre do mundo, 2001, PEN Clube de Galicia.
  • Alma de beiramar, 2003, Asociación de Escritores en Lingua Galega.
  • Antoloxía consultada da poesía galega 1976-2000, 2003, Tris Tram. Arturo Casasen lana.
  • The EmLit Project. European Minority Literatures in Translation, 2003, Brunel University Press, Londres.
  • Negra sombra. Intervención poética contra a marea negra, 2003, Espiral Maior.
  • Xela Arias, quedas en nós, 2004, Xerais.
  • Son de poesia, 2005, Fluviais argitaletxea, Lisboa. Edizioa: Xoán Carlos Domínguez Alberte.
  • X. Espazo para un signo, 2005, Xerais.
  • Amor en feminino: antoloxía das poetas galegas de Rosalía á Xeración dos 80, 2006, Baía Edicións. Edizioa: Maximino Cacheiro Varela.
  • Cartafol poético para Alexandre Bóveda, 2006, Espiral Maior.
  • Polifonías: voces poéticas contra a violencia de xénero, 2006, Espiral Maior/Xunta de Galicia.
  • 20 Gedichte aus Galicien, 2007, Espiral Maior-Xunta de Galicia.
  • Dix-sept poètes galiciens 1975-2000. Dezasete poetas galegos 1975-2000, 2008, Universidade da Coruña.
  • Poetes gallecs d´avui (antologia), 2008, Llibres del segle.
  • Poetas con Rosalía. V, 2010, Rosalía de Castro Fundazioa.
  • To The Winds Our Sails, 2010, Salmon Poetry. Gallegotik ingeleserako itzulpena.
  • XXV Festival da Poesia no Condado. Sem as mulheres nom há revoluçom, 2011, S. C. D. Condado.
  • Tamén navegar, 2011, Toxosoutos.

Sariak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • 1999an Kultur arloko lankidetzarako Xerais Saria.
  • 2000. urtean Hizkuntza eta Kultura Normalkuntzaren San Martiño saria.
  • 2007an AELGren saria, Diario Cultural egunkarian.
  • 2007an Espainiako Editoreen Federazioaren saria, irrati bidezko irakurketa sustatzeagatik, Diario Cultural egunkaria.
  • 2008an Kataluniako Kazetarien Atlántida saria.
  • 2009an Galiziako Aktoreen Elkartearen Marisa Soto ohorezko saria.
  • 2009an Galiziako Idazleen Elkartearen saria kazetaritza ibilbidearengatik.
  • 2010ean Galiziako Editoreen Elkartearen saria, Ánxel Casal ao libro de poesía eta Extremos-en eskutik.
  • 2011n Poesiako AELGren saria, Estremas lanarekin.
  • 2011n Literatura Sorkuntzaren Galiziako Kritikaren saria, EStremas lanarekin.
  • 2011n Cangaseko da Mostra de Teatro Cómico Festivo Xiria Saria.
  • 2012an AELGren saria kultura-kazetari onenari
  • 2018an Galiziako Liburuaren III. Galako Saria , kultura-kazetaritzaren ibilbidearengatik.
  • 2018ko Galiziako Kritikaren Saria, Kazetaritza Kulturaleko Sari Nazionala.[14]
  • 2019an Ourenseko Unibertsitate Antzerkiaren Nazioarteko Erakusketako saria.[15]
  • 2021ean Galiziako poesiako Kritikaren Saria, A desvértebra lanarekin.[16]
  • 2021ean Galiziako Liburuko Orri Berrien Saria, A desvértebra lanarekin.[17]

Proiektu artistikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • O Son da Pedra de Milladoiro.
  • Daquelas que cantan. Rosalía na palabra de once poetas galegas, Rosalía de Castro Fundazioa.
  • Son delas, Uxía Senllek koordinatua
  • Ó outro extremo do paraíso, 1997, Antón Loporekin.
  • Lob*s, 1999, Antón Loporekin.
  • Arden e Lisboa, 2000, Rodrigo Romanírekin.
  • Estalactitas (2002), Anxos Romero eta Lupe Gómezekin.
  • Catro poetas suicidas. Intervención poética contra a levidade (2002), bakarrean.
  • A voz e o poema. Os periplos de Avilés de Taramancos, Anxo Quintelarekin.

Bizitza pertsonala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Rodrigo Romaní musikariaren arreba eta Ana Blanco Gómezen alaba da, Rosalía de Castro Fundazioaren zuzendaritzari lotua.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Gaztelaniaz) «Ana Romaní: «A cultura non é unha axenda de lecer»» La Voz de Galicia 2018-09-27 (Noiz kontsultatua: 2024-03-13).
  2. Txantiloi:Gl-ES «Novas - Ricardo Carballo / Carvalho Calero - Letras galegas 2020» Real Academia Galega 2021-04-15 (Noiz kontsultatua: 2024-03-13).
  3. (Galizieraz) «Ana Romaní ocupará a cadeira de Xohana Torres na Real Academia Galega» Praza Pública 2017-12-16 (Noiz kontsultatua: 2024-03-13).
  4. 2018-10-11 ISSN 1134-6582..
  5. «Ana Romaní, Premio Nacional de xornalismo cultural - CULTURA - Sermos Galiza - Diario de intereses galegos» web.archive.org 2018-09-27 (Noiz kontsultatua: 2024-03-13).
  6. (Katalanez) Romaní, Ana; Massanet, Maria Antònia; Villar (pròl.), María do Cebreiro Rábade; Quintela (pròl.), Anxo. (2011-11-24). «Love me tender. 24 peces mínimes per a una caixa de música / 24 pezas mínimas para unha caixa de música» Lectora: revista de dones i textualitat (17): 263–289. ISSN 2013-9470. (Noiz kontsultatua: 2024-03-13).
  7. Txantiloi:Gl-ES «A desvértebra [Ana Romaní»] A poesía necesaria (Noiz kontsultatua: 2024-03-13).
  8. (Gaztelaniaz) «Renovación radical» La Voz de Galicia 2021-01-15 (Noiz kontsultatua: 2024-03-13).
  9. «Belén Feliú | Álbum de mulleres | culturagalega.org» culturagalega.gal (Noiz kontsultatua: 2024-03-13).
  10. «María Mariño | Álbum de mulleres | culturagalega.org» culturagalega.gal (Noiz kontsultatua: 2024-03-13).
  11. «Xela Arias | Álbum de mulleres | culturagalega.org» culturagalega.gal (Noiz kontsultatua: 2024-03-13).
  12. «Xohana Torres | Álbum de mulleres | culturagalega.org» culturagalega.gal (Noiz kontsultatua: 2024-03-13).
  13. ISSN https://academia.gal/documents/10157/27090/Ana+Roman%C3%AD.pdf..
  14. (Gaztelaniaz) culturagalega.org. (2018-09-25). «O Ministerio de Cultura e Deporte outorgoulle este premio á que fora responsable do Diario Cultural» culturagalega.org (Noiz kontsultatua: 2024-03-13).
  15. Txantiloi:Gl-ES «Ana Romaní, Premio da MITEU de Ourense | Erregueté» erreguete.gal 2019-04-30 (Noiz kontsultatua: 2024-03-13).
  16. Press, Europa. (2021-06-05). «Inma López Silva e Ana Romaní, gañadoras dos Premios da Crítica 2020 en narrativa e poesía en lingua galega» www.europapress.es (Noiz kontsultatua: 2024-03-13).
  17. Txantiloi:Gl-ES EditorasGalegas. (2021-05-15). «Gañadoras da sexta edición dos premios Follas Novas do Libro Galego 2021» Asociación Galega de EDITORAS (Noiz kontsultatua: 2024-03-13).

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • "Romaní Blanco, Ana". Dicionario biográfico de Galicia 3. Ir Indo Edicións. 2010-2011. 204 or. 
  • "Romaní Blanco, Ana". Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada (DVD). El Progreso. 2005. ISBN 84-87804-88-8
  • Fernández del Riego, F. (1992) [1990]. Diccionario de escritores en lingua galega (2. edizioa). Do Castro.  714 or. ISBN 84-7492-465-0. 
  • Vilavedra, Dolores, ed. (1995). Diccionario da Literatura Galega. Autores I. Vigo: Editorial Galaxia.  537 or. ISBN 84-8288-019-5

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]