Virginia Woolf

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Virginia Woolf
George Charles Beresford - Virginia Woolf in 1902 - Restoration.jpg
Ahotsa
Bizitza
Izen osoa Adeline Virginia Stephen
Jaiotza Kensington1882ko urtarrilaren 25a
Herrialdea  Erresuma Batua
Britaina Handia eta Irlandako Erresuma Batua  (1882ko urtarrilak 25 -  1927ko apirilak 12)
 Ingalaterra  (1927ko apirilak 12 -  1941eko martxoak 28)
Bizilekua Monk's House
Lehen hizkuntza ingelesa
Heriotza River Ouse1941eko martxoaren 28a (59 urte)
Heriotza modua suizidioa: itotzea
Familia
Aita Leslie Stephen
Ama Julia Stephen
Ezkontidea(k) Leonard Sidney Woolf  (1912 -  1941eko martxoak 28)
Anai-arrebak
Hezkuntza
Heziketa King's College London
Hizkuntzak ingelesa
Jarduerak
Jarduerak eleberrigilea, saiakeragilea, autobiografialaria, ipuingilea, eguneroko-idazlea, literatura-kritikaria, argitaratzailea, idazlea eta feminista
Lan nabarmenak To the Lighthouse
Mrs Dalloway
Orlando: A Biography
A Room of One's Own
Influentziak Jane Ellen Harrison eta George Eliot
Mugimendua Bloomsburyko Taldea
Genero artistikoa drama
Prosa
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa ateismoa
IMDb nm0941173
Virginia Woolf signature.svg

Virginia Woolf, jaiotzez, Adeline Virginia Stephen (Londres, 1882ko urtarrilaren 25a - Rodmell, 1941eko martxoaren 28a), idazle eta saiogile britainiarra izan zen. XX. mendeko literatura modernistaren autore nagusietako bat izan zen, kontzientzia-jarioaren teknikaren erabileran aitzindaria eta Bloomsbury taldeko kide garrantzitsua. Lan aipagarri asko utzi zituen[1], ezagunenen artean daude Jacob’s room (1922), Dalloway andrea (1925), Farorantz (1927) eta Orlando (1929) eleberriak[2] eta Gela bat norberarena (1929), Three Guineas (1938) eta The Death of the Moth (1942) saiakerak. Pentsamendu feministaren aitzindarietako bat izan zen Europan[1].

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Londres hiriko familia aberats batean jaioa, giro intelektual batean hazi zen Virginia[3]. Bere aita, sir Leslie Stephen, idazlea, historialaria, mendizalea eta Dictionary of National Biographyren editore eta sortzaileetako bat izan zen. Ama, Julia Prinsep Stephen (jaiotzez Jackson), arte eta literatur giroan ezaguna zen. Modelo kutuna izan zen bere izeba Julia Margaret Cameron argazkilari ezagunarentzat eta artista prerafaelistentzat. Leslie eta Julia ezkondu zirenean alargunak ziren biak. Lesliek alaba bat zuen aurreko emazte Harriet Marian (Minny) Thackeray (1840–1875), William Makepeace Thackerayren alabarekin. Juliak berriz Herbert Duckworth aurreko senarrarekin hiru seme zituen jada eta lau gehiago izan zituzten batera, Vanessa Bell (jaiotzez Stephen) artista (1879-1961), Thoby Stephen (1880–1906), Virginia bera, eta Adrian Stephen (1883–1948) psikoanalista[4].

Eskolara joan beharrean, ikasketak etxean bertan burutu zituen, aita eta amaren gidaritzapean hasieran eta helduagoa zela tutore pribatuen bidez ere bai. Literatura klasikoa eta Viktoriar literaturan sakondu zuen batez ere, etxean zuen liburutegiaz baliatuz. Tarte batez King’s College-eko Emakumeen sailean ere ikasi zuen baina ikasketa ofizialik burutu gabe.[4] Gaztetatik izan zuen literaturarekiko zaletasuna, etxeko literatur giroak ere babestua. Leslie eta Julia Stephenen etxera garaiko idazle eta artista ezagun ugari inguratzen ziren, hala nola Henry James, George Henry Lewes, Alfred Tennyson, Thomas Hardy, Edward Burne-Jones eta Virginiaren ohorezko aitajaun izan zen James Russell Lowell edo bere izeba Julia Margaret Cameron argazkilaritzaren aitzindaria.

1912an Leonard Woolfekin ezkondu zen. Berarekin eta beste lagun batzuekin Bloomsburyko taldea sortu zuen, izena bikotea bizi zen etxetik hartzen zuen taldea. Bere ezkonkidearekin, halaber, Hogarth Press argitaletxea sortu zuen, T. S. Eliot eta K. Mansfield gazteak bultzatu zituena, besteak beste.

Virginia Woolf 1927

Jacob's Room (1922), Dalloway Andrea (1925 eta To the Lighthouse (1927) eleberriek Woolfen originaltasuna erakutsi zuten. Era berean, The Years (1937) eta Between the Acts (1941) eleberriak aipa daitezke, beste hainbaten artean. Honekin batera, emakumearen eskubideen defentsa egingo du, Gela bat norberarena idazlanean bezala.

Egun desoreka bipolarra deitzen den gaixotasun psikikoa pairatzen zuen Woolfek. 1941eko martxoaren 28an, etxetik egun batzuk lehenago alde egin ostean, Ouse ibaira bota zuen bere burua Woolfek, berokiko poltsikoak harriz beteta.

Barne bakarrizketaren teknika eta bere estilo poetikoa Woolfek nobelagintza modernoari eginiko ekarpen handienen artean jaso ohi dira.

Idazlan aukeratuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eleberriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • The Voyage Out (1915)
  • Night and Day (1919)
  • Jacob's Room (1922)
  • Dalloway andrea (Mrs Dalloway, 1925), Donostia: edo!, 2014[1]
  • Farorantz (To the Lighthouse, 1927)
  • Orlando: A Biography (1928)
  • The Waves (1931)
  • The Years (1937)
  • Between the Acts (1941)

Narrazio bildumak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Kew Gardens (1919)
  • Monday or Tuesday (1921)
  • A Haunted House and Other Short Stories (1944)
  • Mrs Dalloway's Party (1973)
  • The Complete Shorter Fiction (1985)
  • Carlyle's House and Other Sketches (2003)

Saiakerak eta ez-fikzioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Modern Fiction (1919)
  • The Common Reader (1925)
  • Gela bat norberarena. (A Room of One's Own, 1929), Consonni argitaletxea, Bilbo, 2013. (Itzultzailea: Maria Colera Intxausti).
  • On Being Ill (1930)
  • The London Scene (1931)
  • The Common Reader: Second Series (1932)
  • Three Guineas (1938)
  • The Death of the Moth and Other Essays (1942)
  • The Moment and Other Essays (1947)
  • The Captain's Death Bed And Other Essays (1950)
  • Granite and Rainbow (1958)
  • Books and Portraits (1978)
  • Women And Writing (1979)
  • Collected Essays (lau liburuki)

Antzerkia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Freshwater: A Comedy (1923)

Itzulpena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Fyodor Dostoevsky: Stavrogin's Confession & the Plan of 'The Life of a Great Sinner'. S. S. Kotelianskyekin batera itzulita (1922)

Autobiografia, egunerokoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • A Writer's Diary (1953) Egunerokoaren zati aukeratuak
  • Moments of Being (1976)
  • A Moment's Liberty: the shorter diary (1990)
  • The Diary of Virginia Woolf (bost liburuki) —1915etik 1941era Virginia Woolfen egunerokoak.
  • Passionate Apprentice: The Early Journals, 1897–1909 (1990)
  • Travels With Virginia Woolf (1993)
  • The Platform of Time: Memoirs of Family and Friends (2008)

Gutunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Congenial Spirits: The Selected Letters (1993)
  • The Letters of Virginia Woolf 1888–1941 (sei liburuki, 1975–1980)
  • Paper Darts: The Illustrated Letters of Virginia Woolf (1991)

Euskaratuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Emakumeen lanbideak edo Etxeko Aingerua hiltzea (Professions for women or Killing the angel in the house), Donostia, edo!, 2014. Itzultzailea: Ana Isabel Morales
  • Dalloway andrea (Mrs. Dalloway, 1925), Donostia: edo!, 2014. Itzultzailea: Itziar Diez de Ultzurrun
  • Gela bat norberarena (A Room of One's Own, 1929), Bilbo: Consonni, 2013. Itzultzailea: Maria Colera Intxausti
  • Farorantz (To the Lighthouse, 1927), Euba: Ibaizabal, 1993. Itzultzailea: Anton Garikano
  • Farorantz (To the Lighthouse, 1927), Donostia: Elkar, 2015. Itzultzailea: Anton Garikano

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b c   «Dalloway Andrea eta Emakumeen lanbideak edo Etxeko Aingerua hiltzea | EDO! Argitaletxea», argitaletxeaedo.org, http://argitaletxeaedo.org/liburuak/dalloway-andrea-eta-emakumeen-lanbideak-edo-etxeko-aingerua-hiltzea/. Noiz kontsultatua: 2018-03-02 .
  2.   Woolf, Virginia (2016), A room of one's own (1929) (1. argitaraldia), Read Books Limited, PMC 973767141, https://www.worldcat.org/oclc/973767141 .
  3.   Arrula, Garazi, «Virginia Woolfen tunelak zulatzen», elearazi.eizie.eus, http://elearazi.eizie.eus/2014/12/22/virginia-woolfen-tunelak-zulatzen/. Noiz kontsultatua: 2018-04-20 .
  4. a b (Ingelesez)  Gordon, Lyndall, «Woolf [née Stephen, (Adeline) Virginia (1882–1941), writer and publisher»], Oxford Dictionary of National Biography (2004-09-23(e)an argitaratua), doi:10.1093/ref:odnb/37018, http://www.oxforddnb.com/view/10.1093/ref:odnb/9780198614128.001.0001/odnb-9780198614128-e-37018. Noiz kontsultatua: 2018-04-20 .

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Virginia Woolf Aldatu lotura Wikidatan
Wikiesanetan badira aipuak, gai hau dutenak: Virginia Woolf