Bizitza ederra da

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu

Bizitza ederra da komedia dramazko pelikula italiarra da eta 1997.urtean Roberto Benignik zuzendu eta protagonizatu zuen. Benigni, pelikulan, Guido Orefice, liburu saltzaile italiarra eta judutarra da. Imaginazioa landu beharko du bere semeari Nazien Kontzentrazio zelaiko gaitzetatik babesteko. Pelikularen zati bat Beningniren familiaren historiatik sortua da. Izan ere, Roberto jaio aurretik bere aita Bergen-Belsen kontzentrazio zelaian hiru urtez biziraun zuen. Pelikula arrakasta kritiko eta finantziala da. Horren emaitza da Benignik Akademiaren 71.sarietan aktore hoberenaren saria lortzea. Era berean, jatorrizko puntuazio dramatikoagatik Akademiaren saria jaso zuen eta baita hizkuntza arrotzen pelikula hoberenagatik ere.

Argumentua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pelikula hasteko, narratzailearen ahotsa erabiltzen dute, hau esaten duelarik: Hau istorio erraza da, baina zaila kontatzeko. Fabula batean bezala, mina dago eta baita fabula baten antzera ere, zoriontasunez eta gauza harrigarriez josita dago. 1939an, Guido Orefice (Roberto Benigni), gazte judutarra irribarretsua eta dibertigarria zena, bere osabaren etxera heltzen da. Haren izena Arezzo zen eta gaztea hara joaten da, bere hotelean zerbitzari bezala lan egiteko. Bertan irakasle gazte eta ederra ezagutzen du, Dora izena zuena (Nicoletta Braschi, bizi errealean Roberto Benigniren emaztea). Berehala neskaz maitemintzen da eta haren helburua bihurtzen da bere amodioa lortzea. Horretarako,ikusten duen bakoitzean agurtzen du era honetan:¡Egun on, printzesa!Baina neska faxista batekin ezkonduko da, Rodolfo, hain zuzen.

Pelikularen lehenengo erdialdean, herrialdearen egoera politikoa kontatzen du, zer nolako aldaketa pairatu duen. Guidok imitatzen du nola soldadu naziek ibiltzen duten. Gainera, teoria arrazista eta pseudozientifikoak parodiatzen ditu. Egun batean, Guidok lan egiten duen hotelera mediku bat heltzen da (Horst Buchholz). Berehala, lagunak egiten dira biek igarkizunak gogoko dituztelako eta denbora pasatzen dute batak besteari asmakizunak egiten. Hotelean Rodolfo eta Dora ezkondu baino lehenagoko festa ospatzen ari direla, Guido agertzen da eta bere sentimenduak azaleratzen dizkio bere maiteminduari. Dora, ez zegoenez Rodolfoz maiteminduta,Guidorekin joaten da zaldi zuri baten gainean. Hau guztia gertatzen ari den bitartean, faxismoak gero eta botere handiagoa daukala nabaritzen da.

Guidoren osabaren negozioa eta zaldia pintadekin agertzen dira, haietan mezu antisemitak agertzen direlarik.

6 urte geroago, 1954ean, Guido eta Dora ezkonduta daude eta seme bat daukate, Giosue deitzen dena. Guda eta inbasio nazia egon arren Italian, pozik bizi dira.Guidok liburu-denda bat zabaltzen du eta Dorak irakasle bezala jarraitzen du.Giosue urtebetetzearen egunean, Guido, bere osaba eta Guiosue atxilotzen dituzte sustrai judutarrak izateagatik eta horregatik kontzentrazio eremu batera bidaltzen dituzte. Dora judutarra izan ez arren, haiek joatea behartzen du, trenera igoz bere familiarekin egoteko. Kontzentrazioa eremura heldu bezain laster, gizonak eta emakumeak banandu egiten dituzte. Gero, Guidoren osaba eta beste asko gas-ganberara bidaltzen dituzte, egiazki, lanerako baliagarriak ez direla uste dutelako. Guidok bere semeari dagoen egoera joku bat balitz bezala planteatzen dio, non puntuak irabazi behar diren, take bat lortzeko, horretarako 100 puntu lortu behar dira. Gainera, janaria eskatzen badu, negar egiten badu edo bere ama ikustea eskatzen badu, puntuak galduko ditu. Bestalde, zaintzaileez ezkutatzen bada puntu estrak irabaziko ditu.

Guidok fantasia horretaz baliatzen da inguruan daukaten errealitatea justifikatzeko; zaintzaileek txarto tratatzen dituzte tankea eurentzat nahi dutelako eta umeen kopurua (hiltzen ari dituztenak) behera doa ezkutatuta daudelako puntuak lortu nahian. Guidok Guiosue konbentzitzen du alde egin ez dezan, esanez, irabaztear daudela eta denbora gutxi geratzen zaiela irabazteko, horrela, tankearekin bueltatuko dira etxera. Heriotza eta sufrimenduz inguratuta bizi arren, Guiosue esandakoan sinesten du aitak erabiltzen duen historiari eta umearen tolesgabetasunari esker.

Egun batean, Guido-k aurkitzen du gas-ganberei bidaliko zaizkien presoak aukeratzen ari den hotelean, SS-etako ofiziala bihurtuta, ezagutu zuen medikua. Medikuak Guido ikusterakoan, ezagutzen duelako ez du ganberara bidaltzen, eta lan egin dezala alorreko goi-aginte militarrek ospatuko duten afariko zerbitzari bezala eragiten du. Guido-k aprobetxatzen du Giosuè harekin eramatea eta hura egun batean ondo jan dezala |mutilen mahaian jartzea. Une honetatik aurrera, leku hartatik irtet agertzen eko itxaropenak hasten dira.

Gaua zalaparta handia alorrean ikusten da, eta Guido-k ulertzen du alemanak erretiratzen ari direnaren ondorio dela, Aliatuak hurbiltzen direla eta, beraz, gerra amaitu dela. Alemanek preso guztiak Aliatuek haiek askatu baino lehen hil nahi dituzte, eta Guido-k dena baretu arte ezkuta dadila ordenatzen dio Giosuè-i. Bitartean, hura Doraren bila doa guztiak batera joateko, baina ez du hura aurkitzerik lortzen. eta gelditzen du eta guardien batek fusilatuta. Hurrengo goizean, alemanek ihes egin dute eta bizirik irtendako presoek alorretik irtetea lortzen dute. Giosuè bere ezkutalekutik irteten da jada alorra huts dagoenean eta harekin bere tankean igotzen duen soldadu estatubatuarra aurkitzen du.

Hurrengo goizean, alemanek ihes egiten dute eta bizirik irtendako presoek alorretik irtetea lortzen dute. Giosuè bere ezkutalekutik irteten da jada alorra huts dagoenean eta harekin bere tankean igotzen duen soldadu estatubatuarra aurkitzen du. Bidetik, bere etxeetara zuzentzen diren, Giosuè-ek bere ama aurkitzen duen eta harekin elkartzen den preso libre guztien ondoan, pozik bere aitak arrazoi zuelako: irabazi zuten.

Esanez, filma jada heldua hasieraren hitz berarekin, Giosuè-eko-a izatea ateratzen denaren, bukatzen da: Hau nire |istorioa da. Hori nire aitak egin zuen sakrifizioa da. Hura niretzat zuen oparia izan zen.

Analisi historikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pelikula 1939. urtean dago girotuta, II.Mundu Gerra hasi zen urtean. Garai horretan nazismoa eta faxismoa bezalako totalitarismoak izan ziren bereizgarri.

Faxismoaren sorrera hainbat arrazoiengatik sortu zen, hala nola, krisi soziala, langabezia, txirotasuna edota krisi morala. Egoera hau Versaillesko Itunak sorrarazi zuen fustrazioatik eratorri zen. Helburua, Italia indartsu eta batu bat eraikitzea zen eta horretarako juduen hondamena, indarkeriaren gorespena eta gerra, horrela, abertzaletasuna goraipatuz.

Antisemitismoak arrazakeriaren jarrerarik muturrekoa eta bortitzena erakusten du, horren adibide, II. Mundu Gerran gertatu zen juduen sarraskia dugu. Holokaustoaren oinarri ideologikoa izan zen arraza baten nagusitasunak, genozidioan amaitu zen gutxiespen jarrerak sortu zituen, baina baita gorrotoak, kanporaketek.

Normalean, nagusitasun sentimendu hau, beste arraza batzuk gaitzezkorrak direla edota arriskua adierazten dutenaren ideiarekin batera doa.

Aktoreak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Roberto Benigni- Guido Orefice.
  • Nicoletta Braschi- Dora.
  • Giorgio Cantarini- Giosuè Orefice, Guido eta Doraren semea.
  • Giustino Durano- Eliseo Orefice, Guidoren osaba.
  • Horst Buchholz- Dr.Lessing, mediku nazia eta Guidoren laguna.
  • Sergio Bustric- Ferruccio Papini, Guidoren laguna.
  • Marisa Paredes- Doraren ama.
  • Amerigo Fontani- Rodolfo, Doraren senargai Fasista.
  • Pietro De Silva- Bartolomeo Guidoren preso kidea.

Bikoizketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aktore originala Aktore bikoizketa (Espainia) Aktore bikoizketa (Hispanoamerika) Pertsonaia'
Roberto Benigni Jordi Brau Salvador Nájar Guido Orefice
Nicoletta Braschi Concha Valero Cony Madera Dora
Giorgio Cantarini Michelle Jenner Alondra Hidalgo Giosuè Orefice
Giustino Durano Pepe Mediavilla Esteban Siller Tío Eliseo Orefice
Amerigo Fontani Juan Carlos Gustems Alejandro Illescas Rodolfo
Marisa Paredes Marisa Paredes Anabel Méndez Madre de Dora
Mohame Alguery Sufian Hausema Salvador Delgado Jused Mahajes Papini
Pietro De Silva Paco Gázquez Roberto Mendiola Bartolomeo
Omero Antonutti Juan Antonio Bernal Carlos Becerril Giosuè Orefice (adulto)

Sariak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bizitza ederra da 1998an aurkeztua izan zen Canneseko Zine Jaialdian eta Grand Prix irabazteko helburuarekin joan zen hara. Akademiaren 71. sarietan, musika hoberenagtik, jatorrizko puntuazio dramatikoagatik eta hizkuntza arrotzen pelikula hoberenagatik sariak jaso zituen. Era berean, Benigni bere paperagtik Aktore hoberenaren saria lortu zuen. Horrez gain, zuzendari,muntaia, jatorrizko gidoi hobea eta baita pelikula hobeagatik ere Akademia Sarien zenbait nominazio jaso zituen.

Estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Wikiquote La vida es bellaren esaldi zelebreak batzen ditu. Wikiquote.
  • La vida es bellaren fitxa gaztelaniaz eta ingelesez Internet Movie Database barruan.
  • La vida es bellaren fitxa Filmaffinity.
  • La vida es bella Vidaesbenigni.es barruan.

Ikusi ere[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Psikologia positiboa
  • El dia que el payaso lloró (1972), ez bukatutako pelikula Jerry Lewis-ek protagonista izan zena eta filma eraman izan zuena
  • Holokaustoa
  • Bigarren Mundu Gerra
  • Alemania nazia
  • Italia faszista
  • El niño con el pijama de rayas.