Holokaustoa

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Hildakoen ilarak Lager Nordhausen zelaian, Gestaporen kontzentrazio esparruan.

Holokaustoa (grezieratik ὁλόκαυστον, holos, "guztia" + kaustos, "erre"), batzuetan Shoah izenez ezaguna (hebreerazko השואה izenetik) Bigarren Mundu Gerran zehar Alemania naziak eta laguntzaileek antolatutako etnia batzuen jazarpen eta genozidio sistematikoari ematen zaion izena da.

Holokaustoko lehendabiziko urratsak Kristallnacht-en (kristal gaua, 1938ko azaroaren 8an eta 9an) eta T-4 Eutanasia Programan gertatu ziren. Hortik Einsatzgruppen (hil-taldeak) sortu ziren. Holokaustoko kapitulu nagusia, dena den, kontzentrazio zein sarraskitze-esparruak izan ziren, zeinen bidez Naziak jomugan zituzten pertsona guztiak erailtzen saiatu ziren.

Juduak izan ziren Holokaustoko biktima nagusiak Azken Konponbide izeneko operazioan. Biktima kopuru aipatuena 6.000.000koa da. Baina orobat genozidio hori nozitu zuten beste giza talde batzuek ere, hala nola 220.000 ijitok (Europan zirenen laurden bat), Sobiet Batasuneko 2.8 milioi gerra presok, errusiarrek (27 milioi, horietatik 18 miloi zibil),[1] poloniarrek (3 milioi poloniar judutar, eta judutar ez ziren beste 2 milioi), elbarriek, homosexuala, Jehovaren lekukoek, komunistek, eta politikaren nahiz erlijioaren arloko beste hainbat aurkarik.

Historialari guztiek halere ez dute talde horien guztien jazarpena Holokaustoaren definizioan sartzen. Batzuen ustez, juduen jazarpena baizik ez da sartzen Holokaustoaren barruan. Beraz, zein definizio hartzen den, biktimen kopurua asko aldatzen da: arestian esandako 6 milioi horietatik 26ra bitartean.

1945ean amaitu zen Holokaustoa.

azken konponbidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Juduen Auziko Azken Konponbidea (alemanez Endlösung der Judenfrage) Adolf Eichmannek asmatutako esapidea da. Azken Konponbidearen gauzatzea Holokaustoko fase hilkorrena zen.

Milioi bat judu hil zeuden dagoeneko 1942an Azken Konponbidea erabat gauzatu baino lehen. Baina judutar populazio osoa desagerrarazteko erabakiarekin batera, sarraskitze-esparruak eta Europako juduen hilketa sistematikoa abian jarri zen. Erabaki hau Wannsee Bileran hartu zen 1942ko urtarrilaren 20an. Bilera honetako notak ukigabe aurkitu zituzten Bigarren Mundu Gerrako aliatuek. Nurembergeko Epaiketetan frogatzat hartu ziren.

Oroimen eguna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nazio Batuen Batzar Nagusiak urtarrilaren 27a izendatu zuen Holokaustoaren Nazioarteko Oroimen egun, 2005eko azaroaren 1ean onartutako erabakian (60/7 Erabakia). Hain zuzen, 1945eko urtarrilaren 25ean Armada Gorriak Auschwitzeko heriotza esparrua askatu zuela gogoratzen da egun horretan.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. «El genocidio nazi en Rusia», lacomunidad.elpais.com.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Holokaustoa Aldatu lotura Wikidatan