Erie

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Erie aintzira
Lake Erie (en) Lac Érié (fr)
Great Lakes Lake Erie.png
Datu orokorrak
Garaiera 174 m
Azalera 25.700 km²
Sakonera 64 m
Bolumena 483.000 hm³
Geografia
Koordenatuak 42° 12′ N, 81° 12′ W / 42.2°N,81.2°W / 42.2; -81.2Koordenatuak: 42° 12′ N, 81° 12′ W / 42.2°N,81.2°W / 42.2; -81.2
Herrialdea Ameriketako Estatu Batuak
Estatua Ohio
Honen parte da Amerikako Aintzira Handiak
Herrialdea Kanada eta Ameriketako Estatu Batuak
Hidrografia
Ur-emaileak
Betebidea
Hustubidea Niagara ibaia
Erresidentzia denbora 2,6 urte
Arroaren azalera 58.800 km²
Mendizaletasuna

Erie[1] (ingelesez: Lake Erie, frantsesez: Lac Érié) Amerikako Aintzira Handietako bat da, aintzira multzo horretako hegoaldekoena. Iparraldean Kanadako Ontario, hegoaldean Estatu Batuetako Ohio, Pensilvania eta New York eta mendebaldean Estatu Batuetako Michigan estatuak ditu.

Izena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izena erie amerindiar tribuaren izenetik datorkio.[2] Hegoaldeko kostaldean bizi ziren, gaur egungo Estatu Batuetako Ohio, Pensilvania eta New York estatuetan.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erie aintzirak 25.700 km²ko eremua, 388 kmko luzera, 92 kmko zabalera eta, batez beste, 19 mko sakonera ditu[3].

Huron eta Saint Clair aintziretatik datorren Detroit ibaia da Erieren betebide nagusia. Aintzira betetzen duten beste ibaiak Grand, Raisin, Huron, Maumee, Sandusky eta Cuyahoga dira. Hustubidea, berriz, Niagara ibaia da, Niagarako ur-jauziak eratuz Ontario aintzirara doana.

Ertzetako portuen artean aipatzekoak dira Buffalo, Cleveland, Toledo, Erie eta Sandusky. Erieko ubideak (590 km) Buffalo, Albany eta Hudson ibaiaren ertzean dagoen Troy hiria lotzen ditu; Hudson ibaiak elkartzen du Troy hiria New Yorkeko portuarekin[4].

Uharteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erie aintzirako zenbait uharte

Erieko uharteak hauek dira:

  • Big Chicken
  • Chick
  • East Sister
  • Gibraltar
  • Green
  • Gull
  • Hen
  • Johnson
  • Kelleys
  • Little Chicken
  • Lost Ballast
  • Middle Island
  • Middle Bass
  • Middle Sister
  • Mouse
  • North Bass
  • North Harbour
  • Pelee
  • Rattlesnake
  • South Bass
  • Starve
  • Sugar
  • Turtle
  • West Sister

Hiri nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aintzina eskualdean bizi ziren tribuak, Erie eta Neutralak edo Attawandaron, 1655an Irokesen Konfederazioak mendean hartuak izan ziren. Irokesak frantsesen etsaiak zirenez, Frantziako esploratzaileak aurkitu zuten Amerikako Aintzira Handietako azkena izan zen, Ontario eta Huron aintziren ondoren. Dudakoa da nor izan zen Eriera iritsitako lehen europarra: Étienne Brûlé 1615an, edo Louis Jolliet 1669an.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Euskaltzaindia (2012-05-25) 170. araua: Amerikako toponimia https://www.euskaltzaindia.eus/dok/arauak/Araua_0170.pdf .
  2. (Ingelesez) «Lake Erie – Facts and Figures» Great Lakes Information Network. Great-lakes.net
  3. Great Lakes Factsheet No. 1: Physical Features and Population Epa.gov
  4. Erie Lur hiztegi entziklopedikoa. Euskara.euskadi.net

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Erie Aldatu lotura Wikidatan