Erie

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Erie aintzira
Lake Erie (en) Lac Érié (fr)
Greatlakes amo 2014009.jpg

Erie, 2014ko urtarrilaren 9an

Lake-Erie.svg
Kokalekua Kanada
AEB
Garaiera 174 m
Eremua 25.700 km²
Zabalera 92 km
Luzera 388 km
Bataz besteko sakonera 19 m
Gehienezko sakonera 64 m
Arroa 78.000 km²
Ertzaren luzera 1.402 km
Betebidea Detroit ibaia
Hustubidea Niagara ibaia
Uharteak 24
Hiriak Buffalo
Erie
Toledo
Monroe
Cleveland

Erie[1] (ingelesez: Lake Erie, frantsesez: Lac Érié) Amerikako Aintzira Handietako bat da, aintzira multzo horretako hegoaldekoena. Iparraldean Kanadako Ontario, hegoaldean Estatu Batuetako Ohio, Pensilvania eta New York eta mendebaldean Estatu Batuetako Michigan estatuak ditu.

Izena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izena erie amerindiar tribuaren izenetik datorkio.[2] Hegoaldeko kostaldean bizi ziren, gaur egungo Estatu Batuetako Ohio, Pensilvania eta New York estatuetan.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erie aintzirak 25.700 km²ko eremua, 388 kmko luzera, 92 kmko zabalera eta, batez beste, 19 mko sakonera ditu[3].

Huron eta Saint Clair aintziretatik datorren Detroit ibaia da Erieren betebide nagusia. Aintzira betetzen duten beste ibaiak Grand, Raisin, Huron, Maumee, Sandusky eta Cuyahoga dira. Hustubidea, berriz, Niagara ibaia da, Niagarako ur-jauziak eratuz Ontario aintzirara doana.

Ertzetako portuen artean aipatzekoak dira Buffalo, Cleveland, Toledo, Erie eta Sandusky. Erieko ubideak (590 km) Buffalo, Albany eta Hudson ibaiaren ertzean dagoen Troy hiria lotzen ditu; Hudson ibaiak elkartzen du Troy hiria New Yorkeko portuarekin[4].

Uharteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erie aintzirako zenbait uharte

Erieko uharteak hauek dira:

  • Big Chicken
  • Chick
  • East Sister
  • Gibraltar
  • Green
  • Gull
  • Hen
  • Johnson
  • Kelleys
  • Little Chicken
  • Lost Ballast
  • Middle Island
  • Middle Bass
  • Middle Sister
  • Mouse
  • North Bass
  • North Harbour
  • Pelee
  • Rattlesnake
  • South Bass
  • Starve
  • Sugar
  • Turtle
  • West Sister

Hiri nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aintzina eskualdean bizi ziren tribuak, Erie eta Neutralak edo Attawandaron, 1655an Irokesen Konfederazioak mendean hartuak izan ziren. Irokesak frantsesen etsaiak zirenez, Frantziako esploratzaileak aurkitu zuten Amerikako Aintzira Handietako azkena izan zen, Ontario eta Huron aintziren ondoren. Dudakoa da nor izan zen Eriera iritsitako lehen europarra: Étienne Brûlé 1615an, edo Louis Jolliet 1669an.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Euskaltzaindia (2012-05-25), 170. araua: Amerikako toponimia, http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0170.pdf .
  2. (Ingelesez) «Lake Erie – Facts and Figures» Great Lakes Information Network. Great-lakes.net
  3. Great Lakes Factsheet No. 1: Physical Features and Population Epa.gov
  4. Erie Lur hiztegi entziklopedikoa. Euskara.euskadi.net

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Erie Aldatu lotura Wikidatan

Koordenatuak: 42°10′N 81°10′W / 42.167°N 81.167°W / 42.167; -81.167