Hidrokarburo

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Metanoaren molekularen hiru dimentsioko eredua. Metanoa, CH4, alkano deritzon serie baten partaide da, hau da, lotura kimiko simpleak dituzten hidrokarburoen familia batekoa.

Kimika organikoan, hidrokarburoa hidrogenoz eta karbonoz soilik eratutako konposatu organikoa da. Terminologia zientifikoan, erabat hidrogenoz eta karbonoz osatutako konposatuak hidrokarburo "puruak" dira, eta beste konposatu batzuk lotuta dituztenak edo sufrezko edo nitrogenozko ezpurutasunak dituztenak hidrokarburo "ezpurutzat" hartzen dira.

Naturan dauden hidrokarburorik gehienak petrolioan metatuta daude, huraren jatorria den materia organikoak karbono eta hidrogenozko molekula ugari baitzuen eta, elkarri lotzean, mota guztietako hidrokarburoak sortu ziren.

Hidrokarburo motak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

IUPACen nomenklaturari jarraiki, hidrokarburoen sailkapena hurrengoa da:

  1. Hidrokarburo aseak (alkanoak) hidrokarburorik sinpleenak dira, lotura simpleak besterik ez dituzte eta hidrogenoz ase daude. Talde honen formula orokorra CnH2n+2 da (egitura ez-ziklikoak kontuan hartu gabe). Hidrokarburo aseak petroliotik eratorritako erregaien oinarri dira eta espezie lineal edo adarkatu modura ageri dira.
  2. Hidrokarburo asegabeek lotura bikoitz edo hirukoitz bat edo gehiago dauzkate karbono atomoen artean. Lotura bikoitz bat daukatenei alkeno deritze, beren formula CnH2n izanik (egitura ez-ziklikoak kontuan hartu gabe). Lotura hirukoitzak dituztenak alkinoak dira, beren formula orokorra CnH2n-2 izanik.
  3. Zikloalkanoek karbonoz osatutako eraztun bat edo gehiago dauzkate. Eraztun bat duten hidrokarburo aseen formula orokorra CnH2n da.
  4. Hidrokarburo aromatikoak, areno izenez ere ezagutuak, gutxienez eraztun aromatiko bat duen hidrokarburoa da.

Hidrokarburoak gasak izan daitezke (adibidez metanoa eta propanoa), likidoak (adibidez hexanoa eta bentzenoa), ezkoak edo urtze-puntu baxuko solidoak (adibidez parafina eta naftalenoa) edo polimeroak (adibidez polietilenoa, polipropilenoa eta poliestirenoa).

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Hidrokarburo Aldatu lotura Wikidatan