John Stuart Mill

Wikipedia(e)tik
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
John Stuart Mill
Stuart Mill G F Watts.jpg
Erresuma Batuko parlamentuko kidea

Bizitza
Jaiotza Islington1806ko maiatzaren 20a
Herrialdea  Erresuma Batua
Lehen hizkuntza ingelesa
Heriotza Avignon1873ko maiatzaren 8a (66 urte)
Hobiratze lekua Cimetière Saint-Véran
Familia
Aita James Mill
Ezkontidea(k) Harriet Taylor Mill
Hezkuntza
Hizkuntzak ingelesa
Lanbidea
Lanbidea filosofoa, ekonomialaria, politikaria, autobiografialaria, idazlea eta feminista
Lantokia(k) Londres
Lan nabarmenak On Liberty
Autobiography
Kidetza Hungariako Zientzien Akademia
Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
19th United Kingdom Parliament
Mugimendua ateismoa
Sinesmenak
Erlijioa ateismoa
Puta
John Stuart Mill signature.svg

John Stuart Mill (Londres, Ingalaterra, 1806ko maiatzaren 20a - Avignon, Frantzia, 1873ko maiatzaren 8a) filosofoa (utilitarismoa) eta ekonomialaria izan zen.[1]

Lanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Essays on economics and society, 1967

On liberty liburua, Millen liburu garrantzitsuenetarikoa da. Liberalismoaren oinarrietako bat bihurtu zen, non gizartearen eta gizakien arteko erlazioak azaltzen diren. Printzipio honek, autoritateak ez parte hartzean datza, pertsonak beren ekintzen jabeak direlako. Estatuak, soilik aholkatu egin dezake, baina ezin du inor zerbait egitera behartu. Adibide hau ekonomian erabiltzen da, eta bertan laissez faire (utzi egiten) jokabidea defendatzen da. Denbora pasatzean, Estatuak ez parte hartzearen doktrinan salbuespenak sartu zituen ekonomian. Millek esan zuen, politikan bere betebeharrak egindakoan, autoritateak asko egin zezakeela jendeari laguntzeko. Salbuespen ezagunenetariko bat, lan orduak murriztearena da. Bere ustez lan orduak murrizteko modu bakarra lege bat ezarriz zen. Laissez Faire-aren salbuespenetako asko, denborarekin, beste herrialdeek ezarritako legeetan bihurtu ziren. Beraz, Laissez Faire-a legea izan behar zela pentsatu zuen eta edozein desbideratze beste irtenbiderik ez zegoenean hartu behar ziren.

GIZARTEAREN ETORKIZUNA

Gizartearen etorkizunari buruz Millek David Ricardoren antzeko pentsamoldea zuen, etorkizunaren momentu batean hazkunde ekonomikoa geldituko dela eta gizarteak egoera geldikor batean egongo zen. Hau, zenbait kausengatik gertatuko zen: aurrerapen teknikoengatik, kapital metaketagatik, enpresen arteko lehia handitzeagatik, etab. Horrela, ekonomiak momentu batean hazten utziko zuen.

Ideia politikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Millek eskatzen zuen tolerantzia gizartearen barruan "Justizia Soziala", pertsona berez aldakorra da eta bere bizitza bizi behar du bizi ahal duen moduan. Gobernua eta komunitatea soilik esku hartu dezakete gizakiaren erabakiak besterentzat kaltegarriak direnean. J Stuar Milleren idei politikoak pragmatismoaren kontra zeuden, liberalismoaren ideiak sartzen. hark estimatzen zuen ezin zela gobernu liberal bat existitu ez bazegoen gizarte liberala.

Esaldi nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • «Jenio batek askatasun giro batean baizik ez dezake arnasa aske hartu.»
  • «Nazio baten boterea da nazioa osatzen duen gizabanakoen boterea, besterik ez.»
  • «Hobe da pertsona asegabea izatea, txerri asea baino.»
  • «Ikasi dut nire zoriona bilatzen nire desioak mugatuz, ezen ez desioak asez.»
  • «Gizarte zibilizatu bat izatea, gizarte kooperatiboa izatea da.»

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   John Stuart Mill's On Liberty, victorianweb, http://www.victorianweb.org/philosophy/mill/liberty.html. Noiz kontsultatua: 2009-07-23,
    Aipua: «On Liberty is a rational justification of the freedom of the individual in opposition to the claims of the state to impose unlimited control and is thus a defence of the rights of the individual against the state.»
     .

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: John Stuart Mill Aldatu lotura Wikidatan