Joseph Fourier

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Joseph Fourier
Fourier2.jpg
Bizitza
Izen osoa Jean-Baptiste Joseph Fourier
Jaiotza Auxerre1768ko martxoaren 21a
Herrialdea  Frantziako Erresuma  (1768ko martxoak 21 -  1792ko irailak 21)
Frantziako Lehen Errepublika  (1792ko irailak 21 -  1804ko maiatzak 18)
Frantziako Lehen Inperioa  (1804ko maiatzak 18 -  1814ko apirilak 6)
Borboien berrezarkuntza  (1814ko apirilak 6 -  1815eko martxoak 20)
Frantziako Lehen Inperioa  (1815eko martxoak 20 -  1815eko uztailak 7)
Borboien berrezarkuntza  (1815eko uztailak 7 -  1830eko maiatzak 16)
Heriotza Paris1830eko maiatzaren 16a (62 urte)
Hobiratze lekua Père Lachaise hilerria
Hezkuntza
Heziketa École normale
(1794 -
Tesi zuzendaria Joseph-Louis Lagrange
Doktorego ikaslea(k) Johann Peter Gustav Lejeune Dirichlet
Giovanni Antonio Amedeo Plana
Claude-Louis Navier
Hizkuntzak frantsesa
Ikaslea(k) Johann Peter Gustav Lejeune Dirichlet
Jarduerak
Jarduerak matematikaria, fisikaria, historialaria, arkeologoa, unibertsitateko irakaslea, prefecta eta ingeniaria
Lantokia(k) Paris
Enplegatzailea(k) École normale supérieure
École Polytechnique  (1795eko irailak 1 -
Lan nabarmenak Fourierren serie
Fourierren transformatu
heat equation
Jasotako sariak
Kidetza Royal Society
Frantses Akademia
Suediako Zientzien Errege Akademia
Frantziako Zientzien Akademia
Zientzien Errusiar Akademia
Prusiako Zientzien Akademia
Académie Nationale de Médecine

Jean-Baptiste-Joseph Fourier (Auxerre, Frantzia, 1768ko martxoaren 21 - Paris, 1830eko maiatzaren 16) matematiko eta fisiko frantziar bat izan zen, funtzio periodikoetatik Fourierren serieak izeneko serie trigonometrikoetarako deskonposizioari buruz egindako lanagatik ezaguna. 1992an aurkitu zen asteroide bat bere izena ere darama.

Apaiz beneditarrek hezia, hauek ustez bortxatu egin zuten eta puntuak behar izan zituen. Frantziako Iraultzan parte hartu zuen eta Robespierreren gainbeherari esker gillotinatik libratu zen. Goi Mailako Eskola Normalean sartu zen, non maisu bezala Joseph Louis Lagrange eta Pierre Simon Laplace izan zituen. Napoleonen Egiptoko kanpainan parte hartu zuen 1798an eta konkistatutako lurraldean goi mailako postu diplomatiko bat eduki zuen. Frantziara itzultzean 1801ean, Napoleonen Isèreko prefektu izendatu zuen.

Lanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Grenoblen burutu zituen beroaren zabaltzeari buruzko esperimentuak, tenperaturaren eboluzioa serie trigonometrikoen bidez modelatzea ahalbidetu ziotenak. Lan hauek fenomeno fisikoen modelaketa matematikoa hobetu zuen eta termodinamikaren oinarria osatu zuten. Garatu zuen transformatua bere izena ere darama bere ohorez. Berotegi efektua zientifikoki justifikatzen lehena izan zen. Frantziako akademia zientifikora sartu eta bost urteren buruan bertako matematika eta fisikako idazkari jenerala izendatu zuten.

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Joseph Fourier Aldatu lotura Wikidatan