Txibia erraldoi

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Txibia erraldoi
Sailkapen zientifikoa e
Erreinua: Animalia
Filuma: Mollusca
Klasea: Cephalopoda
Ordena: Teuthida
Familia: Architeuthidae
Pfeffer, 1900
Generoa: Architeuthis
Steenstrup in Harting, 1860
Espezieak

Ikusi testua

Hedadura mapa
Sinonimoak
  • Architeuthus Steenstrup, 1857
  • Dinoteuthis More, 1875
  • Dubioteuthis Joubin, 1900
  • Megaloteuthis Kent, 1874
  • Megateuthis Hilgendorf in Carus, 1880
  • Megateuthus Hilgendorf, 1880
  • Mouchezis Vélain, 1877
  • Plectoteuthis Owen, 1881
  • Steenstrupia Kirk, 1882

Txibia erraldoia (Architeuthis) Architeuthidae familiako ur sakoneko txipiroia da. Ur sakoneko gigantismoa dela bide, berealdiko tamaina izan dezake: bi tentakulu luzeetatik hegaleraino emeek 13 metroko luzera eta arrek 10 metrokoa izan dezakete (14 metroko luzera duen mesonychoteuthis hamiltoni txipiroiak bakarrik gainditua[1]). Palioak bi metro inguru ditu.

Taxonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Txibia erraldoi espezie ezberdinen kopurua zalantzazkoa da. Bere taxonomia, zefalopodoen beste hainbat generotan gertatzen den moduan, ez da batere zehatza. Zientifikoek bederatzi espezie proposatu dituzte:

  • Architeuthis dux Steenstrup, 1857 - Atlantikokoa.
  • Architeuthis hartingii (A. E. Verrill, 1875)
  • Architeuthis japonica Pfeffer, 1912
  • Architeuthis kirkii Robson, 1887
  • Architeuthis martensi (Hilgendorf, 1880)
  • Architeuthis physeteris (Joubin, 1900)
  • Architeuthis princeps
  • Architeuthis sanctipauli (Vélain, 1877) - Hego Hemisferiokoa.
  • Architeuthis stockii (Kirk, 1882)

Egungo ikerketa genetikoen arabera, genero monotipiko honek espezie bakar bat besterik ez du: Architeuthis dux hain zuzen ere.[2]

Banaketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Txibia erraldoia munduko ozeano guztietan bizi da, ur tropikal eta polarretan topatzea zaila izan arren.[3] Iparraldeko Ozeano Atlantikoan, Eskozian, Irlandan, Hegoafrikan, Zeelanda Berrian,[4] Japonian, Espainian eta Euskal Herrian[5][6] espezimenak topatu dituzte.

2004an japoniar ikerlariek bere habitatan bizirik zegoen txikia erraldoi baten lehenengo irudiak hartu zituzten,[7] eta 2012ko uztailean Chichijima uhartetik gertu lehendabizikoz espezimen heldu bat filmatu zuten.[8]

Kultura munduan[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bere habitat arrotzak eta bere itxura beldurgarriak piztia bilakatu du txibia erraldoia. Kondairetan, kraken zioten eta literaturan Moby-Dick, Hogei mila legoako bidaia itsaspetik edota The Call of Cthulhu bezalako liburuetan agertu da.

Bere taldeko irudi ezagunenean kaxalote batekin borrokatzen dagoen arren, txibia erraldoia azkenaren harrapakina izaten da.[9]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Anderton, H.J. (2007), Amazing specimen of world's largest squid in NZ, Zeelanda Berriko Gobernua, http://replay.waybackmachine.org/20100523152104/http://www.beehive.govt.nz/node/28451 .
  2.   Marshall, Michael (2013-3-20), «World's giant squid are one big happy family», New Scientist (2909), http://www.newscientist.com/article/dn23296-worlds-giant-squid-are-one-big-happy-family.html .
  3.   Ré, María Edith, Architeutis sp., Atlas de sensibilidad ambiental de la costa y el mar argentino, http://web.archive.org/web/http://atlas.ambiente.gov.ar/tematicas/mt_02/pdfs/CE_Architeuthis_sp.pdf .
  4.   «Pescan un calamar gigante de 450 kilos en Nueva Zelanda», El Correo, 2007-02-23, http://www.elcorreo.com/vizcaya/prensa/20070223/sociedad/pescan-calamar-gigante-kilos_20070223.html .
  5.   EiTB (2015/08/07), Hiru metroko eta 80 kiloko txibia bat harrapatu dute Getarian, http://www.eitb.eus/eu/albisteak/gizartea/osoa/3403484/getaria--hiru-metroko-eta-80-kiloko-txibia-harrapatu-dute/ .
  6.   Bolívar, Paula (2015-08-07), «Pescan un calamar gigante en Lekeitio», El Correo, http://www.elcorreo.com/bizkaia/sociedad/201508/07/pescan-calamar-gigante-lekeitio-20150807111042.html .
  7.   Kubodera, T. & Mori, K. (2005), «First-ever observations of a live giant squid in the wild», Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences 272 (1581): 2583–6, doi:10.1098/rspb.2005.3158, PMID 16321779 .
  8.   NHK (2013-1-9), The Giant Squid, Captured on Camera in its Natural Habitat for the First Time Ever! Revealed on NHK and Discovery Channel, http://www.nhk.or.jp/pr/english/press/pdf/20130109.pdf .
  9.   Hoare, Philip (2013-6-13), «Giant squid eaten by Sperm Whales», The Independent, http://www.independent.co.uk/news/obituaries/professor-malcolm-clarke-acclaimed-authority-on-thesperm-whale-and-giant-squid-8642928.html .
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Txibia erraldoi Aldatu lotura Wikidatan
Wikispezieetan informazioa gehiago aurki dezakezu: Architeuthis


Biologia Artikulu hau biologiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.