Txibia erraldoi

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Txibia erraldoi
Giant squid Ranheim.jpg
Sailkapen zientifikoa
ErreinuaAnimalia
FilumaMollusca
KlaseaCephalopoda
OrdenaTeuthida
FamiliaArchiteuthidae Architeuthidae
Generoa Architeuthis
[[|]]
Azpibanaketa
Banaketa mapa
Architeuthis distribution.png

Txibia erraldoia (Architeuthis) Architeuthidae familiako ur sakoneko txipiroia da. Ur sakoneko gigantismoa dela bide, berealdiko tamaina izan dezake: bi tentakulu luzeetatik hegaleraino emeek 13 metroko luzera eta arrek 10 metrokoa izan dezakete (14 metroko luzera duen Mesonychoteuthis hamiltoni txipiroiak bakarrik gainditua[1]). Palioak bi metro inguru ditu.

Taxonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Txibia erraldoi espezie ezberdinen kopurua zalantzazkoa da. Bere taxonomia, zefalopodoen beste hainbat generotan gertatzen den moduan, ez da batere zehatza. Zientifikoek bederatzi espezie proposatu dituzte:

  • Architeuthis dux Steenstrup, 1857 - Atlantikokoa.
  • Architeuthis hartingii (A. E. Verrill, 1875)
  • Architeuthis japonica Pfeffer, 1912
  • Architeuthis kirkii Robson, 1887
  • Architeuthis martensi (Hilgendorf, 1880)
  • Architeuthis physeteris (Joubin, 1900)
  • Architeuthis princeps
  • Architeuthis sanctipauli (Vélain, 1877) - Hego Hemisferiokoa.
  • Architeuthis stockii (Kirk, 1882)

Egungo ikerketa genetikoen arabera, genero monotipiko honek espezie bakar bat besterik ez du: Architeuthis dux hain zuzen ere.[2]

Banaketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Txibia erraldoia munduko ozeano guztietan bizi da, ur tropikal eta polarretan topatzea zaila izan arren.[3] Iparraldeko Ozeano Atlantikoan, Eskozian, Irlandan, Hegoafrikan, Zeelanda Berrian,[4] Japonian, Espainian eta Euskal Herrian[5][6] espezimenak topatu dituzte.

2004an japoniar ikerlariek bere habitatan bizirik zegoen txikia erraldoi baten lehenengo irudiak hartu zituzten,[7] eta 2012ko uztailean Chichijima uhartetik gertu lehendabizikoz espezimen heldu bat filmatu zuten.[8]

Kultura munduan[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bere habitat arrotzak eta bere itxura beldurgarriak piztia bilakatu du txibia erraldoia. Kondairetan, kraken zioten eta literaturan Moby-Dick, Hogei mila legoako bidaia itsaspetik edota The Call of Cthulhu bezalako liburuetan agertu da.

Bere taldeko irudi ezagunenean kaxalote batekin borrokatzen dagoen arren, txibia erraldoia azkenaren harrapakina izaten da.[9]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Anderton, H.J. (2007) Amazing specimen of world's largest squid in NZ Zeelanda Berriko Gobernua.
  2. Marshall, Michael (2013-3-20) «World's giant squid are one big happy family» New Scientist (2909).
  3. Ré, María Edith Architeutis sp. Atlas de sensibilidad ambiental de la costa y el mar argentino.
  4. «Pescan un calamar gigante de 450 kilos en Nueva Zelanda» El Correo 2007-02-23.
  5. EiTB (2015/08/07) Hiru metroko eta 80 kiloko txibia bat harrapatu dute Getarian.
  6. Bolívar, Paula (2015-08-07) «Pescan un calamar gigante en Lekeitio» El Correo.
  7. Kubodera, T. & Mori, K. (2005) «First-ever observations of a live giant squid in the wild» Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences 272 (1581): 2583–6 doi:10.1098/rspb.2005.3158 PMID 16321779.
  8. NHK (2013-1-9) The Giant Squid, Captured on Camera in its Natural Habitat for the First Time Ever! Revealed on NHK and Discovery Channel.
  9. Hoare, Philip (2013-6-13) «Giant squid eaten by Sperm Whales» The Independent.


Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Biologia Artikulu hau biologiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.