Boko Haram

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Nigeriako iparraldean xariaren legea ezarrita dagoen lurraldearen mapa.

Profetaren Irakaspenak eta Jihad-aren Zabalkuntzari Konprometitutako Jendea (arabieraz: جماعة اهل السنة للدعوة والجهاد‎Jama'atu Ahlis Sunna Lidda'awati Wal-Jihad), Boko Haram hausa izenaz ezagunagoa, Nigeriako ipar-ekialdean kanuri jendea gehiengoa den lurraldeko talde islamista armatua da, munduko hainbat Estatu burujabek erakunde terroristatzat izendatua. Mohammed Yusufek 2001 edo 2002an sortua, antolakuntza hau sekta islamikoa da eta helburutzat «sistema sekularra abolitu eta Estatu islamikoa ezartzea» eta «herrialde osoan xariaren legea ezartzea» du.

Taldeak egindako erasoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2012[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Egun egin duten erasorik handiena 2012ko urtarrilaren 22an gertatu zen, auto-bonbez, lehergailuz eta arma arinez 120 pertsonatik gora hil zituztenean.[1]

2014[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Apirilean, Chibokeko bahiketa egin zuen taldeak.

Apirilaren 14ean, 71 pertsona hil eta 124 zauritu ziren jendez lepo zegoen Abuja Nigeriako hiriburuko autobus-geltoki batean izandako leherketaren ondorioz.[2]

Maiatzaren 2an, gutxienez 19 pertsona hil ziren Nigeriako Abuya hiriburuan, bonba-auto batekin egindako eraso batean. Erasoa Nyanyako aldirian jazo zen.[3]

Maiatzaren 20an, 118 pertsona hil ziren Jos hirian izandako leherketetan. Leherketak 15 bat minutuko aldeaz gertatu ziren. Eztandek kalte larriak eragin zituzten gertuko saltokietan. Terminus zonaldean izan zen atentatua, hiriaren erdialdea, merkatuetatik, bulegoetatik eta saltokietatik gertu.[4]

Ekainaren hasieran, gutxienez 245 pertsona hil ziren Nigerian, Boko Haram taldeko kideek egindako erasoetan. Ekainaren 2an, 200 pertsona hil ziren, eraso batean. Uniforme militarrak jantzita agertu ziren, eta Nigeria iparraldeko zenbait herritan aritu ziren. Attagara, Agapalawa eta Aganjara herrietan egin zuten eraso, aurrez arituak ziren iparraldeko Borno estatuan. Egun berean, Mubi herrian, Adamawa probintzian, futbol partida bat telebistan ikusten ari ziren zale batzuen aurka egin zuten erasoa. Gutxienez, 40 lagun hil ziren.[5]

Ekainaren 4ean, berriz, beste 45 lagun hil ziren, bigarren eraso batean.[6]

Ekainaren 29an, Nigeria ipar-ekialdeko bi elizari egin zien eraso meza orduan, gutxienez 20 hildako eraginez. Kwada eta Kautikari herrietan izan dira erasoak.[7]

Uztailaren 14ean, eraso zioten Dille herriari, Borno eskualdean. Hogei bat ibilgailutan heldu ziren milizianoak, eta nori jotzen zioten begiratu gabe, tiroka hasi ziren. Ondoren, su eman zieten hainbat etxe eta saltokiri. Orotara, 45 lagun hil zituzten, gehienak zibilak. Erasoa amaitu eta bi ordura gerturatu zen armada herrira. Hegazkin batek ingurua aztertu zuen, baina ez zuen ezer aurkitu. 2014 hasieratik 4.000 pertsona hil zituen miliziak.[8]

Uztailaren 18an, gutxienez 18 pertsona hil ziren Boko Haram talde islamdarrak Nigeria ipar ekialdeko Damboa herrian egindako erasoan, BBC katearen arabera. Lekukoek adierazi zutenez, Boko Harameko milizianoek su eman zioten "Damboa erdia baino gehiagori".[9]

Uztailaren 22an, Nigeriako iparraldeko Borno estatuan gutxienez berrogei lagun hil zituzten. Herrixka bateko etxeak kiskali eta herritarrak tirokatu zituzten. Ustez Boko Haram muturreko talde islamistak egin zuen erasoa, baina taldeak ez zuen bere gain hartu. Bezperan antzeko atentatu bat egin zuten.[10]

Uztailaren 23an, gutxienez 80 lagun hil zituzten Nigerian, bi bonba erasotan. Kaduna hirian izan ziren erasoak. Lehen erasoan 32 lagun hil zituzten. Beste bonba ordu batzuk geroago leherrarazi zuten, azoka batean. Lekukoen arabera, 50 inguru ziren han hildakoak.[11]

Uztailaren 27an, Kamerungo lehen ministrordearen emaztea bahitu zuten herrialdearen iparraldeko Kolofato herrian jazotako erasoan. Eraso berean, gutxienez hiru pertsona hil ziren gainera. 200 bat lagunek Ahmadou Ali lehen ministrordearen etxebizitzari eraso zioten. Bestalde, errebeldeek Seini Boukar buruzagiaren etxebizitzari ere eraso zioten eta beste pertsona bat bahitu zuten.[12]

Abuztuaren 10ean, Boko Haram milizia islamikoak 100 gazte baino gehiago bahitu zituen, hainbat lagunek Doron Baga komunitatea armaz hartu ostean. Erasoan hamar lagun hil ziren.[13] Herritar askok ihes egin eta Borno eta Yobe estatuetara jo zuten babes bila erasoaren ondoren. Halaber, lekukoen arabera, posible zen gazteak bahitzea herrialdean bizi zuten borroka armatuan soldadu gisa parte har zezaten.[14] Azken datuen arabera, 3.000 lagun inguru hil zituen talde armatuak 2014ean, eta 12.000 bat 2009. urteaz geroztik.

Irailaren 4ean, Boko Haram milizia islamistak kontrolpean hartu zuen Banki herria, eta, Gwozan kalifa-herri islamikoa ezarri eta hamar egunera. Ordurako Nigeriako zortzi herri kontrolatzen zituen: Borno estatuan, Bama, Gwoza, Ngala, Dikwa, Marte, Kala Balge eta Banki; eta Yoben, Madagali.[15].

Irailaren 11ean, milizia islamistaren erasoari aurre egin ezinik zebilen armada, bereziki hura sartu-irteneko ekintzak baztertu eta herriak okupatzen hasi zenetik. Eta Maiduguri, Bornoko hiriburua, «setiopean» zeukatela ohartarazi zuen tokiko agureen biltzarrak. Bi milioi biztanletik gora zituen hiriak, eta auzoen babesleku bihurtu zen; eraso baten atarian zegoela ohartarazi zuten[16].

Irailaren 12an, Nigeriako armadak Boko Haram milizia islamistako 150 kide hil zituen gutxienez, Maiduguritik 35 kilometrora izandako borroketan. Bornoko hiriburua hartu nahian ari ziren milizianoak[17].

Irailaren 21ean, Nigeriako Gobernua eta Gurutze Gorriko Nazioarteko Batzordeko arduradunak Boko Haram talde armatuarekin negoziatzen ari ziren apirilaz geroztik bahituta zeuden 200 neskatoen askapena lortzeko. Neskatoak askatzearen truke atxilotuta zituzten talde armatuko kideak askatzea eskatzen zuen[18].

Urriaren 17an, Boko Haramekin su-etena sinatu zuela zioen Nigeriako Gobernuak. Apirilean bahitutako neskak urriaren 20an utziko zituzten aske, gobernuaren arabera[19].

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Gurutze Gorriak dio 120tik gora hil direla Nigeriako azken erasoetan, http://paperekoa.berria.info/harian/2012-01-22/018/002/gurutze_gorriak_dio_120tik_gora_hil_direla_nigeriako_azken_erasoetan.htm .
  2. http://www.eitb.com/eu/albisteak/mundua/osoa/2165770/nigeria--dozenaka-hildako-autobus-geltoki-batean-izandako-leherketan/ EiTB, 2014-04-14
  3. http://www.eitb.com/eu/albisteak/mundua/osoa/2207828/nigeria-atentatua--19-pertsona-hil-dira-bonbaautoz-egindako-erasoan/ EiTB, 2014-05-02
  4. http://www.eitb.com/eu/albisteak/mundua/osoa/2260182/leherketak-nigerian--40-hildako-gehiago-jos-hirian/ EiTB, 2014-05-20
  5. http://www.eitb.com/eu/albisteak/mundua/osoa/2292908/atentatua-nigerian--40-pertsona-hil-dira-nigerian-atentatu-batean/ EiTB, 2014-06-02
  6. http://www.eitb.com/eu/albisteak/mundua/osoa/2303546/nigeria--200-hildako-boko-haramen-eraso-batean/ EiTB, 2014-06-05
  7. http://www.eitb.com/eu/albisteak/mundua/osoa/2370756/gutxienez-20-hildako-nigerian-boko-haramen-erasoetan/ EiTB, 2014-06-29
  8. http://www.berria.eus/albisteak/93963/45_lagun_hil_dira_nigerian_ustez_boko_haramek_egindako_eraso_batean.htm Berria, 2014-07-15
  9. http://www.eitb.com/eu/albisteak/mundua/osoa/2424024/gutxienez-18-pertsona-hil-dira-nigerian-boko-haramen-eraso-batean/ EiTB, 2014-07-18
  10. http://www.berria.eus/paperekoa/5001840/011/003/2014-07-22/gutxienez_berrogei_lagun_hil_dituzte_nigeriako_erasoan.htm Berria, 2014-07-22
  11. http://www.berria.eus/albisteak/94238/gutxienez_80_lagun_hil_dituzte_nigerian_bi_bonba_erasotan.htm Berria, 2014-07-23
  12. http://www.eitb.com/eu/albisteak/mundua/osoa/2441970/boko-haram--kamerungo-ministrordearen-emaztea-bahitu-dute/ EiTB, 2014-07-27
  13. «Ehun gazte inguru bahitu ditu Boko Haramek Nigerian», Berria, 2014-08-15
  14. «Boko Haramgo kideek 100 bat gazte bahitu dituzte Nigerian», Berria, 2014-08-15
  15. «Nigeriako zortzi herri kontrolpean ditu Boko Haramek», Berria, 2014-09-05
  16. «Boko Haram miliziak erabat inguratuta dauka Bornoko hiriburua, «setiopean»», Berria, 2014-09-12
  17. «150», Berria, 2014-09-14
  18. «Boko Haramek bahitutako 200 neskatoak askatzeko negoziatzen ari dira», EiTB, 2014-09-21
  19. Samara Velte, «Boko Haramekin su-etena sinatu duela dio Nigeriako Gobernuak», Berria, 2014-10-18