Urtarrilaren 4

Urtarrilen 4a gregoriotar egutegiaren urteko laugarren eguna da. 361 egun falta dira urtea amaitzeko, 362 egun bisurteetan.

Daturen bat falta bada, urtearen lotura jarraitu han sartzeko.

---

Gertaerak

Euskal Herria

• 1833 - Fernando VII.a Espainiako erregeak Lege Salikoa atzera bota zuen. Egun hartan bertan, Hego Euskal Herrian Lehen Gerra Karlista hasi zen.
• 2006 - Bere senarrak jipoituta emakume bat hil zen Donostian.
• 2010 - Euskal Preso Politikoen Kolektiboak agiri baten bidez borrokaldi berri bati irekiera ematen ziotela argitaratu zuten.

Mundua

• 1790 - Frantzian aurreko Probintziak ordezkatuz departamenduen banaketa ezarri zuten.
• 1833 - Fernando VII.a Espainiako erregeak Lege Salikoa atzera bota zuen. Egun hartan bertan, Espainian Lehen Gerra Karlista hasi zen.
• 1871 - Espainian Francisco Serrano y Domínguez politikaria presidente izendatu eta ordurarte kargu horretan zegoen Juan Bautista Topete y Carballo ordezkatu zuen.
• 1977 - Espainian Ordena Publikoko Auzitegia desegin eta egun berean Espainiako Auzitegi Nazionala sortu zuten.
• 1980 -
  • Poloniako gobernuak Elkartasuna sindikatua onartu zuen.
  • Jimmy Carter Ameriketako Estatu Batuetako presidenteak Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunaren gaineko enbargoa aldarrikatu zuen.
• 2006 -
  • Ameriketako Estatu Batuetako Virginiako meategi batean hamabi meatzari hilik suertatu ziren.
  • Ariel Sharon, Israelgo lehen ministroa, boterea uztera beharturik egon zen osasun arazoengatik. Ehud Olmert lehen ministro izendatu zutelarik.
• 2008 -
  • Hilaren 5ean Lisboan hasiko zen Dakar Rallya ez zela korrituko jakinarazi zuten, islamisten erasoei beldurra zela eta.
  • Venezuelako Los Roquesaren artxipielagoan Let L-410 Turbolet hegazkinak ondoa jo eta 14 bidaiari hil ziren.
• 2010 - Munduko eraikinik garaiena, 828 metroko Burj Khalifa etxe orratza zabaldu zuten Arabiar Emirerri Batuetako Dubai hirian.
• 2011 - Salmaan Taseer Pakistango Punjab estatuko gobernadorea hil zuten.

Arte eta kultura

• 1947 - Der Spiegel alemaniar egunkariaren lehenbiziko alea argitaratu zen.
• 1976 - Marco japoniar anime marrazki bizidun telesailaren lehen emisioa.
• 1994 - Lagwagon estatubatuar punk, rock eta hardcore musika taldeak Trashed diskoa merkaturatu zuen.

Zientzia eta teknologia

• 1963 - Sputnik 25 espaziontziak Ilargian lurreratzeko saiakera burutzean, Lurreko orbitatik ihes egitean porrot egin zuen.

Kirolak

• 2009 - Gaizka Toquero futbolaria Athleticen estreinekoz jokatu zuen.

Jaiotzak

Euskal Herria

• 1740 - Jose Ignazio Gerriko Enatarriaga, gipuzkoar idazlea eta apaiza (h. 1824).
• 1864 - Pepe Artola, gipuzkoar idazlea (h. 1929).
• 1879 - Manuel Maria Smith Ibarra, bizkaitar arkitektoa (h. 1956).
• 1901 - Antero González de Audikana, bizkaitar futbolaria eta entrenatzailea (h. ????).
• 1912 - Ignacio Kortabitarte, bizkaitar esku pilotaria (h. 1998).
• 1920 - Jean Marie Ihartza Iratzeder, lapurtar idazlea eta abadea (h. 2008).
• 1944 - Xabier Albistur, nafar politikari abertzalea.
• 1955 - Xabier Andonegi Mendizabal, gipuzkoar apaiza.
• 1980 - Xabier Galartza Galartza VI.a, bizkaitar esku pilotaria.
• 1980 - Andrea Barnó, nafar eskubaloi jokalaria.
• 1982 - Iñigo Calderón, arabar futbolaria.

Mundua

• 1642 - Isaac Newton, ingeles zientzialari, alkimista, filosofoa eta matematikaria (h. 1727).
• 1784 - François Rude, frantziar eskultorea (h. 1855).
• 1785 - Jacob Grimm, alemaniar ipuin idazlea (h. 1863). Wilhelm Grimm ipuin idazlearen anaia.
• 1813 - Luis Luziano Bonaparte, frantzes euskalaria (h. 1891).
• 1894 - Évariste Lévi-Provençal, frantziar historialaria, idazlea eta orientalista (h. 1956).
• 1940 - Helmut Jahn, alemaniar-estatubatuar arkitektoa.
• 1977 - David Millar, maltar txirrindularia.
• 1980 - Jaroslav Popovitx, ukraniar txirrindularia.

Heriotzak

Euskal Herria

• 1881 - Domingo Moriones, nafar militarra eta politikaria (j. 1823).
• 1928 - Castor Jauregibeitia Cocherito de Bilbao, bizkaitar zezenlaria (j. 1876).
• 1954 - Eduardo Eskartzaga, bizkaitar apaiza eta historialaria (j. 1884).
• 1966 - Pierre Narbaitz Jauregi, baxenabar misiolaria (j. 1910).
• 1972 - Aquilina Terreros San Martín, bizkaitar ehun urteko emakumea (j. 1866).

Mundua

• 1852 - Louis Braille, behatzen bidez irakurtzeko bere izena daraman sistemaren frantziar asmatzailea (j. 1809).
• 1856 - David d'Angers, frantziar eskultorea (j. 1788).
• 1895 - Manuel Pavía Rodríguez de Alburquerque, espainiar miliarra (j. 1827).
• 1920 - Benito Pérez Galdós, espainiar idazlea (j. 1843).
• 1960 - Albert Camus, frantziar idazlea eta filosofoa (j. 1923).
• 1961 - Erwin Schrödinger, austriar fisikaria (j. 1887).
• 1965 - T. S. Eliot, estatubatuar idazlea eta literatura-kritikaria (j. 1888).
• 1986 - Phil Lynott, Thin Lizzy irlanda rock taldeko baxu-jotzaile eta taldeburua. (j. 1949).
• 1995 - Brooks Stevens, estatubatuar diseinatzaile industriala (h. 1995).
• 2012 - Hywel Teifi Edwards, galestar akademiko eta historialaria (j. 1934).
• 2011 - Gerry Rafferty, eskoziar musikaria (j. 1947)

Jaiak eta urteurrenak

Urtarrilaren 3 | Urteko egutegi | Urtarrilaren 5