Funchal

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Funchal

Madeira
Funchalgo bandera Funchalgo armarria
Izen ofiziala Funchal
Antolaketa
Estatua
Eskualdea
Azpieskualdea
Barrutia
Antzinako probintzia

Portugal
Madeira
Madeira
Madeira
Madeira
Posta kodea
LocalFunchal.png
Koordenatuak
Garaiera
Azalera
Biztanleria

Dentsitatea
Fregesiak
Zaindaria

32°39′N 16°54′W / 32.650°N 16.900°W / 32.650; -16.900
m
- km²
111.892 (2011)

- bizt/km²
1O
-

Sorrera 1424
Herritarra -
Alkatea
www.cm-funchal.pt


Funchal Portugalgo hiria eta Madeira uharteetako hiriburua da. 2011ko erroldaren arabera, hiriak 111.892 biztanle dauzka.

Etimologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kondairak dioenez lurraldean mihilua ugaria zen, portugesez "funcho".

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

João Gonçalves Zarco exploratzailea eta bere familia bertan ezarri zen 1424 urtean eta hau kontsideratzen da Funchal hiriaren fundazio data. Toki estrategikoa izanik berehala bihurtu zen itsas-kai garrantzitsua eta kolonizatzaile berriak etorri ziren.

1452 eta 1454 artean eraiki zen itsasargia eta villa titulua eskuratu zuen. Garai hartan Kristobal Kolon bera ere bertan bizi izan zen bai eta Europako merkatari-familia ugari ere, tartean Mondragão familia bizkaitarra. Azukrearen industria ezarri eta zabaldu zen, munduko egoitza nagusia bihurtu zelarik. Mahastiak ere orduan landatu ziren. Honi esker Manuel I.a Portugalgoak hiri izendatu zuen 1508an eta 1514ean apezpikutza lortu zuen.

Aberastasun honek erakarrita piraten erasoak sarritu ziren. Aipagarriena 1566ko irailean Bertrand de Montluc kortsario frantsesak 1.200 gizonekin egindako erasoa izan zen. Hamabost egunetan zehar hiria harpilatu zuten. Eraso honen eraginez hurrengo urtean Mateus Fernandes III.a arkitektuak uharteko babes sistemak berriztu zituen. Berak egin zuen gordetzen den maparik zaharrena.

XVI mendean Amerikara zihoazen karabelen geldialdi ohikoa bihurtu zen. XVI mendean Portugalek Ingalaterrarekin egindako itunari esker uharteko ardogintzak bultzada handia izan zuen. Ekonomia sustatu eta urbanizazio berriakeraiki zituzten ingelesek. XIX mendean mahastiek izurriteak jasan zituzten (Europa guztian bezala) eta azukregintzara itzuli zen Madeira. XIX eta XX mendeetan bisita ilustreak izan zituen hiriak, hala nola Austria-Hungariako enperadoreak ziren Sissi eta Karlos I.a, Winston Churchill eta Fulgencio Batista. Hauei esker turismoa nabarmen indartu zen.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Funchal)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 25.5 27.0 30.5 32.6 34.2 34.7 37.7 36.0 38.4 34.1 29.5 25.9 '
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 19.7 19.7 20.4 20.6 21.6 23.4 25.1 26.4 26.4 24.9 22.6 20.7 22.6
Batez besteko tenperatura (ºC) 16.7 16.6 17.2 17.5 18.6 20.6 22.2 23.2 23.2 21.8 19.6 17.9 19.6
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) 9.2 7.4 8.1 9.8 9.7 13.2 14.6 16.4 16.6 13.4 10.8 9.4 '
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 13.7 13.4 13.9 14.4 15.6 17.7 19.2 20.0 20.0 18.6 16.6 15.0 16.5
Pilatutako prezipitazioa (mm) 74.1 83.0 60.2 44.0 28.9 7.2 1.6 2.0 32.9 89.5 88.8 115.0 627.2
Prezipitazio egunak (≥ 0.1 mm) 12 10 19 8 6 3 1 2 6 9 10 13 87
Eguzki orduak 167.4 171.1 204.6 225.0 213.9 198.0 244.9 260.4 225.0 204.6 168.0 164.3 2447.2
Iturria: Instituto de Meteorologia,[1] ClimaTemps.com[2] eguzki orduen datuak

Fregesiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Imaculado Coração de Maria: iparraldeko suburbioa.
  • Monte: hasiera batean udako aisialdilekua izan zen.
  • Santa Luzia
  • Santa Maria Maior
  • Santo António: fregesia populatuena da.
  • São Gonçalo
  • São Martinho: artisau eta merkatarien gunea.
  • São Pedro: finantza auzoa.
  • São Roque
  • Sé: Erdigune historikoa.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Funchaleko katedrala.
  • Santa Klara komentua.
  • Madeirako lorategi botanikoak.
  • Mercado dos lavradores.

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Funchal Aldatu lotura Wikidatan