Madeira
Madeira[1] Portugalgo eskualde autonomoa da, Azoresekin batera. Uhartedia da, eta Ozeano Atlantikoan kokatuta dago, Europa eta Afrika artean, Lisboatik 978 km ingurura, hego-mendebaldean. Hiriburua Funchal da. Portugalen mende dago, autonomia-estatutua badu ere.
Eduki-taula |
Geografia [aldatu]
Uhartediak jatorri bolkanikoa du, eta oso menditsua da (Ruivo mendia, 1.861 m).
Uharteak [aldatu]
Madeirako uhartedia 4 uhartek osatzen dute:
- Madeira (740.7 km²).
- Porto Santo (42.5 km²)
- Desertas (14.2 km²)
- Selvagens (3.6 km²)
Azken bietan, izenek iradokitzen duten moduan, ez da inor bizi.
Kontzejuak [aldatu]
- Funchal: 100.847 biztanle 2006an.
- Camara de Lobos: 35.150.
- Santa Cruz: 32.696.
- Machico: 21.321.
- Ribeira Brava: 12.523.
- Calheta: 11.856.
- Santana: 8.491.
- Ponta do Sol: 8.189.
- Sao Vicente: 6.063.
- Porto Santo (Vila Baleira): 4.388.
- Porto Moniz: 2.762.
Klima [aldatu]
Madeirak klima gozoa du: tenperatura-alde gutxi izaten da neguaren eta udaren artean.
Historia [aldatu]
Genovatarrak, uste denez, XIV. mendean heldu ziren Madeirara, baina uhartedia ez zen ezagutu Portugalgo Henrike printzeak 1418-20 inguruan aurkitu zuen arte. João Gonçalves Zarcok eta Tristão Vazek berehala kolonizatu zituzten uharteak. Azukrearen merkataritzak laster hartu zuen garrantzia, baina Pombar markesak esklaboak izateko eskubidea indarrik gabe utzi ondoren, 1775ean, atzerakada handia izan zuten azukrearen eta ardoaren industriek.
1660 ingurutik 1835 arte, eragin handia izan zuten britainiarrek uharteetan. 1801ean, ingelesen eskuetan egon zen uhartedia, denbora laburrez izan baldin bazen ere, eta, berriro, 1807tik 1814 arte, Portugalek Frantziari eskainitako laguntza aitzakiatzat hartuz.
1931n, hutsean geratu zen matxinada txiki bat, eta, 1974an, Salazar aginpidetik erori ondoren, autonomia-eskaerak indarberritu egin ziren; hala, Portugalgo Parlamentuak autonomia-estatutua onartu zion uhartediari 1976ko urrian.
Ekonomia [aldatu]
Ekonomia-jarduera nagusiak nekazaritza, abeltzaintza, arrantza eta turismoa dira. Barrualdean, nekazaritzak ematen duen produktu garrantzizkoena mahatsa da, ardo-produkzio bikainarekin. Kostaldean, azukre-kanabera, platanoak, fruituak, barazkiak eta batatak ekoizten dira.
Erreferentziak [aldatu]
Kanpo loturak [aldatu]
- (Portugesez) Madeira eskualde autonomoko Gobernuaren web-orria
- (Portugesez)(Gaztelaniaz)(Ingelesez)(Frantsesez) Madeirako turismo-bulegoaren web-orria
|
||||||||
|
|||||||||||||||||||||||
Erreferentziak [aldatu]
- Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Izan ere, egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek Creative Commons Aitortu 3.0 Espainia lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
