Irokes

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Irokesen Konfederazioa edo Haudenosaunee (tuscarora hizkuntzaz: Akunęhsyę̀niˀ;[1] mohawk hizkuntzaz: Rotinonsionni), baita "Bakea eta Poterearen Liga", "Bost Nazioak", "Sei Nazioak" edo "Etxe luzearen herria" izenez ezagunak ere, Ipar Amerikako amerindiar sei herriren konfederazioa da. Jatorriz bost herrik edo naziok osatuta bazegoen ere (Mohawk, Oneida, Onondaga, Cayuga eta Seneca) gero Tuscarora herria gehitu zitzaien.

Nazio kideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lehendabiziko bost nazioek "Bost Nazioak" sortu zuten (zerrendan, mendebaldetik iparralderantz); Tuscarora herria 1720an bihurtu zen seigarren nazio.

Herria Irokes izena Esanahia XVII./XVIII. mendeetako kokapena
Seneca Onondowahgah "Muino handiaren herria" Seneca lakua eta Genesee ibaia
Cayuga Guyohkohnyoh "Zingiraren herria" Cayuga lakua
Onondaga Onöñda'gega' "Muinoen herria" Onondaga Lake
Oneida Onayotekaono "Zutik dagoen harriaren herria" Oneida lakua
Mohawk Kanien'kehá:ka "Suharriaren herria" Mohawk ibaia
Tuscarora1 Ska-Ruh-Reh "Alkandora erabiltzen duen herria" Ipar Karolina²

Oharrak: 1 1720an osatu zuen "Sei Nazioak".
2 Oneida eta Onondagaherrien artean kokatuta.

"Bost Nazioak", 1650 "Sei Nazioak" 1720

Biztanleria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Haudenosaunee herrien biztanleria
Kokapena Seneca Cayuga Onondaga Tuscarora Oneida Mohawk Guztira
Ontario         3970 14051 176031
Quebec           9631  
New York 7581 448 1596 1200 1109 5632  
Wisconsin         10309    
Oklahoma             22002

Iturria: Doug George-Kanentiio "Iroquois Population in 1995" [2].
1 Sei Nazioen Grand River Lurraldea.
2Oklahomako Seneca-Cayuga herria


Klanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

John Smoke Johnson, John Tutela eta Young Warner 1812ko Gerraren buruzagiak.

Sei herrietan ez ezik ama-lerroko klanetan ere banatuta daude. Herri bakoitzak klan ezberdinak ditu, hirutik zortzira. Guztira bederatzi klan izenak daude:

Egungo klanak
Seneca Cayuga Onondaga Tuscarora Oneida Mohawk
Otso Otso Otso Otso (Θkwarì•nę) Otso (Thayú:ni) Otso (Okwáho)
Hartz Hartz Hartz Hartz (Uhčíhręˀ) Hartz (Ohkwá:li) Hartz (Ohkwá:ri)
Dortoka Dortoka Dortoka Dortoka (Ráˀkwihs) Dortoka (A'no:wál) Dortoka (A'nó:wara)
Istingor Istingor Istingor Istingor (Tawístawis)
Orein Orein Orein
Kastore Kastore Kastore (Rakinęhá•ha•ˀ)
Lertxun Lertxun
Belatz Belatz
Aingira Aingira (Akunęhukwatíha•ˀ)

Egungo erreserbak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pertsonaia ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Irokes Aldatu lotura Wikidatan

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Rudes, B. Tuscarora English Dictionary Toronto: University of Toronto Press, 1999
  2. Iroquois Population in 1995