Irokes

Irokesen Konfederazioa edo Haudenosaunee (tuscarora hizkuntzaz: Akunęhsyę̀niˀ; mohawk hizkuntzaz: Rotinonsionni), baita "Bakea eta Poterearen Liga", "Bost Nazioak", "Sei Nazioak" edo "Etxe luzearen herria" izenez ezagunak ere, Ipar Amerikako amerindiar sei herriren konfederazioa da. Jatorriz bost herrik edo naziok osatuta bazegoen ere (Mohawk, Oneida, Onondaga, Cayuga eta Seneca) gero Tuscarora herria gehitu zitzaien.

1914an, Buffalon.

Nazio kideak

Lehendabiziko bost nazioek "Bost Nazioak" sortu zuten (zerrendan, mendebaldetik iparralderantz); Tuscarora herria 1720an bihurtu zen seigarren nazio.

Herria	Irokes izena	Esanahia	XVII./XVIII. mendeetako kokapena
Seneca	Onondowahgah	"Muino handiaren herria"	Seneca lakua eta Genesee ibaia
Cayuga	Guyohkohnyoh	"Zingiraren herria"	Cayuga lakua
Onondaga	Onöñda'gega'	"Muinoen herria"	Onondaga Lake
Oneida	Onayotekaono	"Zutik dagoen harriaren herria"	Oneida lakua
Mohawk	Kanien'kehá:ka	"Suharriaren herria"	Mohawk ibaia
Tuscarora1	Ska-Ruh-Reh	"Alkandora erabiltzen duen herria"	Ipar Karolina²

Oharrak: ¹ 1720an osatu zuen "Sei Nazioak".
² Oneida eta Onondagaherrien artean kokatuta.

Biztanleria

Haudenosaunee herrien biztanleria

Kokapena	Seneca	Cayuga	Onondaga	Tuscarora	Oneida	Mohawk	Guztira
Ontario					3970	14051	176031
Quebec						9631
New York	7581	448	1596	1200	1109	5632
Wisconsin					10309
Oklahoma							22002

Iturria: Doug George-Kanentiio "Iroquois Population in 1995" .
¹ Sei Nazioen Grand River Lurraldea.
²Oklahomako Seneca-Cayuga herria

Klanak

John Smoke Johnson, John Tutela eta Young Warner 1812ko Gerraren buruzagiak.

Sei herrietan ez ezik ama-lerroko klanetan ere banatuta daude. Herri bakoitzak klan ezberdinak ditu, hirutik zortzira. Guztira bederatzi klan izenak daude:

Egungo klanak

Seneca	Cayuga	Onondaga	Tuscarora	Oneida	Mohawk
Otso	Otso	Otso	Otso (Θkwarì•nę)	Otso (Thayú:ni)	Otso (Okwáho)
Hartz	Hartz	Hartz	Hartz (Uhčíhręˀ)	Hartz (Ohkwá:li)	Hartz (Ohkwá:ri)
Dortoka	Dortoka	Dortoka	Dortoka (Ráˀkwihs)	Dortoka (A'no:wál)	Dortoka (A'nó:wara)
Istingor	Istingor	Istingor	Istingor (Tawístawis)	—	—
Orein	—	Orein	Orein	—	—
Kastore	—	Kastore	Kastore (Rakinęhá•ha•ˀ)	—	—
Lertxun	Lertxun	—	—	—	—
Belatz	—	Belatz	—	—	—
—	—	Aingira	Aingira (Akunęhukwatíha•ˀ)	—	—

Egungo erreserbak

• Kanada
  • Kahnawake (Quebec)
  • Kanesatake (Quebec)
  • Akwesasneko Mohawk Nazioa (Ontario)
  • Thames Oneida Nazioa (Ontario)
  • Grand River Lurraldearen Sei Nazioak (Ontario)
  • Tyendinaga Mohawk Lurraldea (Ontario)
  • Wahta Mohawk Lurraldea (Ontario)

• Ameriketako Estatu Batuak
  • Cayuga Nazioa (New York)
  • Ganienkeh
  • Kanatsiohareke
  • Onondaga nazioa (New York)
  • Oneida Indiar Nazioa (New York)
  • Oneida Herria (Wisconsin)
  • St. Regis Mohawk erreserba (New York)
  • Seneca nazioa (New York)
  • Seneca-Cayuga nazioa (Oklahoma)
  • Tuscarora erreserba (New York)

Pertsonaia ezagunak

• Kateri Tekakwitha (1656-1680), santu katolikoa
• Joseph Brant (1743-1803), buruzagia
• Pauline Johnson (1861-1913), idazlea
• Deganawida, buruzagi historikoa (Konfederazioaren sortzailea)
• Graham Greene (1930-), Oscar Sariaren izendapena lortutako aktorea
• Hiawatha, buruzagi historikoa (Konfederazioaren sortzailea)
• Oren Lyons (1930-), buruzagia
• Red Jacket (1750-1830), buruzagia

Ikus, gainera

• Amerindiar